Thị trường điện cạnh tranh từ 2011

Sau nhiều cân nhắc, mới đây, EVN và Bộ Công Thương đã chính thức trình Chính phủ phương án điều chỉnh giá điện theo giá thị trường.

Theo thông tin từ Tập đoàn điện lực Việt Nam, trong đợt nắng nóng vừa qua, mỗi ngày EVN đã phải bù lỗ tới 120 tỷ đồng để chạy hết công suất các nhà máy nhiệt điện. Việc bù lỗ lớn như trên cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng thiếu điện, cắt điện luân phiên.

Theo quan điểm của Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Hữu Hào: Do tình hình biến đổi của nền kinh tế trong nước và trên thế giới nên nếu chúng ta vẫn giữ mức giá bán điện như hiện nay thì sẽ có hai trở ngại đối với việc phát triển ngành điện. Một là, với mức giá bán điện không cao như hiện nay, ngành điện sẽ rất khó có lợi nhuận cao để tái đầu tư nâng cao chất lượng cung cấp các dịch vụ của mình. Hai là nhìn vào mặt bằng giá điện như hiện nay, cũng rất khó để các nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn đầu tư vào ngành. Chính hai trở ngại trên buộc EVN trong những ngày nắng nóng vừa liên tục phải cắt điện, và bài toán cung cấp đủ điện sinh hoạt cho người dân, cũng như đủ điện cho sản xuất thời gian qua trở nên nóng hơn bao giờ hết.

Theo ông Đậu Đức Khởi, Phó Tổng giám đốc EVN, trong những giai đoạn cao điểm dùng điện vừa qua, EVN đã có lúc phải chấp nhận lỗ để sử dụng hết công suất các nhà máy nhiệt điện như Nhà máy Điện Cà Mau, Nhơn Trạch… để phát điện phục vụ nhu cầu sản xuất và công nghiệp. Nhiều doanh nghiệp cũng đã có phản ánh lên EVN rằng, trước cảnh bị cắt điện cũng không dám sử dụng máy phát điện để phục vụ mục đích kinh doanh, đơn giản bởi giá thành cao gấp 4 lần so với sử dụng điện lưới quốc gia. Trầm trọng hơn vì giá điện thấp trong 17 năm qua nên đã không có nhà đầu tư nước ngoài nào đầu tư vào thị trường điện trừ hai nhà máy nhiệt điện BOT Phú Mỹ. Việc mua điện của Trung Quốc cũng không chỉ là giải pháp tình thế, không căn cơ. Bởi theo tỉ giá năm 2009 là 4,5 cent/kWh, thì hiện tại giá là 4,8 cent/kWh, tính cả thuế chi phí vận hành khoảng 1.500 đồng/kwh, mua 17 triệu kWh mỗi ngày cũng đồng nghĩa với lỗ 5,1 tỷ đồng mỗi ngày. Con số bù lỗ trên sẽ là quá sức với EVN nếu tình trạng các nhà đầu tư vào ngành điện tiếp tục đóng băng mà không có giải pháp từ phía cơ quan quản lý nhà nước với những cơ chế thông thoáng sát với thị trường hơn trong thời gian tới.

Theo nội dung công văn số 203/TB-VPCP, Thủ tướng Chính phủ vừa có thông báo về tình hình thiếu diện trên diện rộng và kéo dài vừa qua. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công Thương phải có những việc làm tích cực, có phương án để hình thành thị trường phát điện cạnh tranh báo cáo Thủ tướng trong tháng 10/2010 để xem xét cho thực hiện ngay từ năm 2011.

Theo dự đoán của nhiều chuyên giá, nếu không được tính toán kỹ và tính đến đến các yếu tố phát sinh thì giá điện sẽ liên tục chụi nhiều áp lực tăng giá, dự kiến có thể lên đến 20%/năm điều này có tác động xấu đến sự tăng trưởng của nền kinh tế, đời sống nhân dân, và cơ cấu một số ngành kinh tế có nhu cầu sử dụng điện cao. Bởi cứ theo cách tiếp cận cũ nếu có cơ chế cho phép chuyển các chi phí đầu vào của giá điện vào giá bán lẻ trong khi chưa có thị trường điện để giá khâu phát điện (chiếm trên 70% giá thành điện và là khâu có biến động giá nhiều nhất) được xác lập thực sự thông qua hoạt động cạnh tranh. EVN cũng đưa ra khuyến cáo, trong bối cảnh khó khăn như trên, nhu cầu tiết kiệm năng lượng của nước ta hiện nay còn rất lớn. Theo đó, ngành công nghiệp sản xuất xi măng, thép, sành sứ, đông lạnh, hàng tiêu dùng… của nước ta có thể đạt trên 20%; lĩnh vực xây dựng dân dụng, giao thông - vận tải có thể tiết kiệm tới trên 30%; khu vực sinh hoạt và hoạt động dịch vụ tiềm năng tiết kiệm năng lượng tới 30%…

Để tránh tình trạng giá bán điện sẽ là một trong những mặt hàng quá nhạy cảm trong thời gian qua, Bộ Công Thương cũng đã có nhiều phương án điều chỉnh giá điện có tính linh hoạt bám sát tình hình biến động của thị trường.