Thiếu nhân lực và thiếu điện: khó khăn lớn của DN FDI

Những đổi mới trong chính sách đầu tư, lao động, thuế... của Việt Nam mặc dù nhận được sự hưởng ứng của các doanh nghiệp FDI nhưng những vấn đề thiết thực như thiếu nguồn nhân lực cấp cao cũng như công nhân tay nghề cao, việc cúp điện không báo trước và nhiều trở ngại gián tiếp khác như sự thắt chặt về chính sách đang trở thành nỗi khổ, gây khó khăn cho các DN này.

Vừa qua, tình trạng người lao động đồng loạt đình công ngày càng nhiều, nhất là trong các DN Nhật Bản. Mới đây, tại buổi toạ đàm với các DN tỉnh Aichi Nhật Bản, 40 DN của tỉnh Aichi Nhật Bản đầu tư vào miền Bắc Việt Nam đã nêu vấn đề khó khăn về nhân sự và bị cắt điện đột ngột với lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Theo ông Masanori Ito, giám đốc điều hành Bộ phận đầu tư và Du lịch tỉnh Aichi, nắm bắt thực tế sau chuyến thực địa Việt Nam, nhiều lãnh đạo DN Nhật Bản đã có những suy nghĩ thực tế hơn về việc triển khai đầu tư tại Việt Nam.

Đối mặt với việc đình công

Mặc dù có 48 triệu người trong độ tuổi lao động và mỗi năm có thêm từ 1-1,2 triệu người gia nhập đội ngũ này nhưng việc thiếu lao động vẫn trở nên trầm trọng. Ông Koichi Takano, đại diện Jetro cho biết, lao động thiếu hụt trầm trọng là chuyện nóng bỏng của đông đảo các DN FDI hiện nay không chỉ ở một số tỉnh phía Bắc mà cả phía Nam. Bên cạnh đó, các vụ việc đình công không giảm. “ Trong vài tháng gần đây đã có 5-6 vụ… căng thẳng nhất là tháng 6 vừa qua”, ông Koichi Takano nói.

Vì vậy, theo ông Koichi, Việt Nam cần đẩy mạnh hình thành các trung tâm đào tạo nghề và có chính sách khuyến khích lao động tại các địa phương di cư đến thành phố làm việc.

Trước vấn đề này, Phó vụ trưởng Vụ Lao động - Tiền lương (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) Lê Xuân Thành cho rằng, Việt Nam đã “rất cởi mở với việc lao động nông thôn ra thành thị làm việc”. Theo giải thích của ông Thành, đình công xảy ra chủ yếu do lợi ích người lao động chưa được giải quyết “sòng phẳng”, trong đó lương thấp cũng có phần nguyên nhân. “Mức lương tối thiểu theo quy định hiện nay còn thấp. Với mức chi trả 1,6-1,7 triệu đồng mỗi tháng sẽ khó mà duy trì lao động ổn định trong tình hình hiện nay. Cho nên, đây là nguyên nhân dẫn tới các tranh chấp lao động thời gian vừa qua”, ông Thành nói. Qua sự việc này, các doanh nghiệp cũng nên cân nhắc điều chỉnh chính sách tiền lương để giữ lao động ổn định cho doanh nghiệp mình.

Được biết, Việt Nam đã dành 10 tỷ đồng cho một kế hoạch dài hạn đào tạo lao động nông thôn để tạo cơ hội cho các đối tượng này tìm kiếm được việc làm phù hợp. Lao động nhập cư cũng được hưởng chính sách như lao động tại chỗ về mua nhà, nhập hộ khẩu, thụ hưởng các dịch vụ an sinh xã hội… Tuy nhiên, Việt Nam cũng đứng trước một thực tế, nếu số lao động hiện đang làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn đổ dồn về các thành thị, tình trạng quá tải đối với cơ sở hạ tầng xã hội sẽ gây khó khăn không nhỏ.

Điện chưa theo quy luật thị trường

Cắt điện không báo trước hoặc báo trước nhưng không chính xác thời gian thông báo đã gây thiệt hại không nhỏ cho sản xuất kinh doanh của các DN FDI và cả các DN Việt Nam nói chung. Việc độc quyền trong ngành điện đang khiến việc tiêu dùng điện chưa đi vào quỹ đạo của kinh tế thị trường, có tác động tiêu cực tới sản xuất trên diện rộng.

Các DN FDI không biết kêu ai và phàn nàn với ai về việc này nên mọi ngả đường lại đến Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Thực tế việc liên quan tới điện lại thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương.