Chống lạm phát: Thắt lưng buộc bụng

Ảnh: Kỳ Anh

Giảm cung tiền, tăng các mức lãi suất chủ chốt, hạn chế tăng trưởng tín dụng… những động thái cho thấy một chính sách tiền tệ thắt chặt được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) theo đuổi với mục tiêu chống lạm phát.

Tăng trưởng tín dụng đã được Thủ tướng chỉ đạo điều chỉnh xuống dưới 20% thấp hơn so với mức dự kiến 23% trước đây. Thủ tướng cũng đề ra một loạt giải pháp chống lạm phát ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian trước mắt.

Giảm cung tiền, giảm nhập siêu

Thủ tướng đã kết luận 4 giải pháp liên quan đến chính sách tài khóa để giảm tổng cầu. Thủ tướng khẳng định trong Nghị quyết sắp ban hành của Chính phủ sẽ thể hiện rõ mục tiêu phấn đấu là thực hiện những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội trong năm 2011, trong đó mục tiêu yêu cầu chính là tập trung ưu tiên kiềm chế lạm phát.

Thủ tướng yêu cầu NHNN điều hành chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng, hài hòa giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa nhằm đảm bảo tốc độ tăng trưởng tín dụng năm 2011 dưới 20%, điều hành lãi suất phù hợp để chống lạm phát, điều chỉnh tỷ giá phù hợp... Chính phủ sẽ huy động mọi nguồn lực đảm bảo ngoại tệ cho nhu cầu của nền kinh tế, tăng cường quản lý kinh doanh ngoại hối và vàng.

Chống lạm phát bắt đầu bằng việc nhanh chóng giảm cung tiền, cắt giảm chi tiêu công và rà soát các dự án đầu tư công. Thủ tướng yêu cầu giảm 10% chi tiêu công, giảm bội chi dưới 5%, các bộ ngành phải rà soát cắt giảm dự án đầu tư công báo cáo Chính phủ ngay trong tháng 3.

Tình trạng nhập siêu nhiều năm vẫn tiếp diễn, thâm hụt thương mại năm 2010 khoảng 12 tỷ USD, dự báo năm 2011 thâm hụt thương mại khoảng 13-14 tỷ USD... Cán cân thương mại ngày càng thâm hụt. Giai đoạn 2007 – 2010, nhập siêu chiến đến 12% GDP. Chống lại tình trạng nhập siêu là chính sách được đề cập nhiều năm qua nhưng chưa thật sự hiệu quả khiến thị trường ngoại hối chịu áp lực lớn, đồng nội tệ chịu sức ép giảm giá. Lần này, thủ tướng chỉ đạo tiếp tục tập trung bảo đảm sản xuất, đẩy mạnh xuất khẩu và kiên quyết cắt giảm nhập siêu, thực hiện lộ trình điều chỉnh giá xăng dầu, giá điện theo thị trường, giảm bao cấp của Nhà nước nhưng phải gắn với bảo đảm hỗ trợ cho các đối tượng khó khăn.

Với việc giảm tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng xuống dưới 20%, theo tính toán của Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu, sẽ giảm khoảng 50.000 tỷ đồng. Các chính sách tài khóa sẽ giảm được trên 60.000 tỷ đồng nữa, cung tiền sẽ giảm khoảng trên 100.000 tỷ đồng. Các giải pháp đưa ra sẽ đánh mạnh vào tổng cầu, giảm cung tiền khoảng 100.000 tỷ đồng, giúp giảm nhập siêu 3 - 4 tỷ USD để bớt áp lực lên tỷ giá.

NH thắt hầu bao

Thông điệp thắt chặt tiền tệ được NHNN khẳng định khá rõ rang trong việc nâng các mức lãi suát chủ chốt để định hướng và điều tiết thị trường. Lãi suất nghiệp vụ thị trường mở tăng lên 11%/năm; Lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt trong thanh toán bù trừ của NHNN đối với các NH đã được điều chỉnh tăng thêm 2% vào ngày 17/2, lên mức 11%/năm.

Với mục tiêu khống chế tăng trưởng tín dụng dưới 20%/năm, ngày 18/2, NHNN ra văn bản gửi các NHTM yêu cầu báo cáo một số chỉ tiêu kế hoạch năm 2011, bao gồm kế hoạch tăng trưởng tín dụng năm 2011, mức tăng trưởng tín dụng chung; trong đó tăng trưởng tín dụng bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ, tăng trưởng tín dụng ngắn hạn, trung và dài hạn, tăng trưởng tín dụng đối với lĩnh vực phi sản xuất và lĩnh vực sản xuất. Ngoài ra các NHTM cũng phải cập nhật tình hình vốn điều lệ đến ngày 31/12/2010 và kế hoạch tăng vốn điều lệ năm 2011.

Mặc dù là hoạt động định kỳ, nhưng trong thời điểm hiện tại, cơ quan quản lý có thể chủ động nắm bắt hoạt động của toàn hệ thống hệ thống và xem xét điều chỉnh định hướng. Đối phó với lạm phát điều đầu tiên được tính đến là giảm cung tiền, thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt, răng lãi suất. Tuy nhiên, lãi suất thị trường hiện đang ở mức rất cao, lên tới 17 - 18%/năm, DN khó xoay sở hoạt động có lãi. Đó là chưa kể cộng đồng DN VN còn nhỏ yếu, tình trạng thiếu vốn đầu tư, vốn lưu động, dựa quá nhiều vào đồng vốn NH, nên càng dễ tổn thương hơn vì càng khó tiếp cận tín dụng và lãi suất khó có thể cắt giảm trong ngắn hạn, chưa tính tới khả năng lãi suất còn bị đẩy lên cao hơn. Được xác định là liều thuốc đắng, là bất khả kháng, nhưng khó khăn đang dồn xuống cộng đồng kinh doanh. Nhiều DN sẽ phải cắt giảm sản xuất và cố thủ chờ song yên biển lặng. Các kế hoạch sẽ phải tính toán lại, trong đó xem xét kỹ hơn các khoản đầu tư trung và dài hạn, việc giãn tiến độ là khả năng phải tính đến.

Thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán cũng sẽ bị ảnh hưởng khi NH thắt chặt hầu bao và tăng lãi suất. Chỉ có người gửi tiền sẽ cảm thấy dễ chịu với mức lãi suất huy động cao từ nhà băng, một mức lãi suất đủ hấp dẫn để họ gửi tiền vào NH thay vì đổ tiền vào các bến đỗ tránh bão như vàng, ngoại tệ và nhà đất.

Lê Minh