“Nông nghiệp Việt Nam sẽ tạo dựng thành công thương hiệu nông sản sạch, an toàn và chất lượng cao”

10:53:01 AM | 21/7/2021

Ngành nông nghiệp phát triển toàn diện, tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế. Tái cơ cấu nông nghiệp đã đưa nông nghiệp Việt Nam tiếp tục cất cánh; nông thôn thay đổi theo hướng hiện đại giàu bản sắc, nâng cao chất lượng sống người nông dân. Để có cái nhìn tổng thể hơn về nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới, phóng viên Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Trần Thanh Nam. Minh Ngọc thực hiện.

Ông có thể cho biết những điểm sáng ngành nông nghiệp trong giai đoạn trước và những thách thức ngành nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt ?

Giai đoạn 2016 - 2020, mục tiêu tổng quát của ngành nông nghiệp là tiếp tục phát triển trên 3 trụ cột về kinh tế - xã hội - môi trường; phát triển toàn diện cả về nông nghiệp, nông dân và nông thôn theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh; cải thiện nhanh hơn đời sống của nông dân, góp phần xóa đói, giảm nghèo, bảo vệ môi trường sinh thái và góp phần bảo đảm an ninh - quốc phòng. Đặc biệt khi kinh tế - xã hội khó khăn do tác động của đại dịch Covid-19, nông nghiệp đã khẳng định vai trò trụ đỡ nền kinh tế, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia, thặng dư xuất khẩu cao mang lại nhiều ngoại tệ cho đất nước, tạo sinh kế, việc làm và thu nhập ổn định cho người dân. Giai đoạn 2016 - 2020, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt hơn 190 tỷ USD, riêng năm 2020 đạt trên 41 tỷ USD; thu nhập của cư dân nông thôn năm 2020 đạt 43 triệu đồng/người. Công nghiệp chế biến nông sản phát triển nhanh cùng với ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản. Trong 5 năm qua, có 67 nhà máy chế biến nông sản lớn, hiện đại được khởi công mới, đi vào hoạt động với tổng mức đầu tư khoảng 2,58 tỷ USD, tạo ra năng lực mới thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nông nghiệp theo chiều sâu. Hiện nay, nông sản Việt đã đến trên 196 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có những thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU... Tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản giai đoạn 2016 - 2020 đạt hơn 190 tỷ USD, riêng năm 2020 đạt trên 41 tỷ USD, vượt mục tiêu đề ra và cao hơn nhiều so với mức đạt hơn 30 tỷ USD của năm 2015. Việt Nam đã vào nhóm thứ nhất Đông Nam Á và đứng thứ 15 thế giới về xuất khẩu nông lâm thủy sản.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, đó là sản xuất ở quy mô hộ, nhỏ lẻ, phân tán và đây là nút thắt trong hội nhập quốc tế, giảm khả năng cạnh tranh, khó khăn trong kiểm soát về chất lượng, quy trình, giá thành. Ngoài ra, Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia chịu tổn thương lớn nhất của biến đổi khí hậu, xảy ra trên cả 7 vùng kinh tế - xã hội, trong đó những vùng trọng yếu về sản xuất nông nghiệp chịu tổn thương lớn nhất, đặc biệt là đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Hồng, vùng ven biển, khó lường, nhất là dịch tả lợn châu Phi và đại dịch COVID-19, nguồn lực cho tăng trưởng nông nghiệp phải cạnh tranh gay gắt với các lĩnh vực khác, Ô nhiễm môi trường nông thôn gia tăng, hàm chứa những thành tố phát triển chưa bền vững…

Vậy đâu là giải pháp, thưa ông?

Trước bối cảnh và tình hình trên, phương châm chỉ đạo của Bộ, ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn tập trung vào tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt để thúc đẩy phát triển và cơ cấu lại ngành: 1- Tổ chức lại sản xuất theo chuỗi và cơ cấu lại sản xuất nông, lâm, thủy sản (NLTS) theo 3 trục sản phẩm chủ lực; 2- Tập trung phát triển công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ; 3- Nâng cao năng lực, hiệu quả phòng, chống dịch bệnh xuyên biên giới và hạn chế tác động do thiên tai gây ra; 4- Tiếp tục hoàn thiện và tổ chức thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách về đất đai, thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp...Chính sách đất đai sẽ được hoàn thiện theo hướng quản lý chặt chẽ và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, bảo vệ quyền lợi của nông dân; thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai trên cơ sở hình thành thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp để mở rộng sản xuất hàng hóa có khả năng cạnh tranh cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Tái cơ cấu nông nghiệp sẽ theo hướng nào khi chuyển sang định hướng tư duy kinh tế nông nghiệp, thưa ông?

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã, đang và sẽ diễn ra với tốc độ ngày càng cao hơn. Vì vậy, điều đầu tiên tôi quan tâm là nông nghiệp Việt Nam không bị "lỡ tàu", và chúng ta không đơn thuần đánh giá sự tăng trưởng của ngành nông nghiệp chỉ dựa vào năng suất, sản lượng, mà phải dựa vào những giá trị tích hợp, đi vào chiều sâu, có tính bền vững. Chúng ta phải chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Quan điểm "nông nghiệp là một ngành kinh tế, chứ không chỉ là sản xuất đơn thuần" sẽ kích hoạt đa dạng phương thức tiếp cận mới, tích hợp giá trị cộng thêm, mở ra nhiều cơ hội phát triển. Biến những thách thức mới thành lực đẩy, nắm bắt thời cơ kịp thời, huy động nguồn lực tư duy trong và ngoài bộ máy để góp phần đưa nông nghiệp tiếp tục cất cánh; nông thôn thay đổi theo hướng hiện đại giàu bản sắc, nâng cao chất lượng sống người nông dân. Nông nghiệp Việt Nam sẽ tạo dựng thành công thương hiệu nông sản sạch, an toàn và chất lượng cao

Bên cạnh đó, nông nghiệp phải tích hợp đa giá trị chứ không phải đơn giá trị nữa vì người mua bây giờ mua hàng còn quan tâm đến giá trị, tính tiện ích của hàng hoá, sản phẩm, chứ không phải chỉ ở giá cả. Thị trường đã thay đổi, chuyển từ nhu cầu "ăn cho no" sang "ăn cho ngon", "ăn cho sạch, an toàn, nhiều dinh dưỡng". Do đó, sản xuất cũng phải phân ra nhiều luồng theo nhu cầu của xã hội. Bên cạnh giải quyết bài toán cho số đông, chúng ta phải đáp ứng theo hướng "cá nhân hoá" các nhu cầu của nhóm người dùng có nhu cầu khác biệt.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn: Vietnam Business Forum