Sản xuất và thương mại xanh: Tăng cơ hội việc làm và thu nhập cho người nghèo ở nông thôn

Với hơn 2000 làng nghề truyền thống, Việt Nam có tiềm năng lớn về quy mô sản xuất và chủng loại hàng hoá đa dạng thu hút sự quan tâm của các thị trường thủ công mỹ nghệ quốc tế. Chương trình chung sản xuất và thương mại xanh được triển khai sẽ làm tăng cơ hội việc làm và thu nhập cho người nghèo ở nông thôn.

Phát triển nhanh làng nghề là một trong những mục tiêu của Chính phủ Việt Nam nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong cả nước, giảm tỷ lệ thất nghiệp, đặc biệt ở khu vực nông thôn và tăng cường xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, Cục xúc tiến thương mại (Viettrade)và Hiệp hội xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam (Vietcraft) được Quỹ các mục tiêu thiên niên kỷ hỗ trợ 4 triệu đô la Mỹ để thực hiện chương trình chung sản xuất và thương mại xanh. Chương trình hướng tới mục tiêu sản xuất và thương mại xanh để tăng cơ hội việc làm, thu nhập cho người trồng, thu mua nguyên liệu và người sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, nội thất ở địa phương.

Thời gian hoạt động của chương trình kéo dài từ 2010 – 2012, cung cấp việc làm cho khoảng 1,35 triệu lao động với sự tham gia của 50 công ty ở các tỉnh thành và Hà Nội. Chương trình tập trung hỗ trợ hơn 4.800 hộ nghèo sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ và nguyên liệu ở bốn tỉnh miền Bắc là Phú Thọ, Hoà Bình, Thanh Hoá và Nghệ An. Chương trình sẽ tập trung vào 5 giá trị: Mây tre đan, dâu tơ tằm, cói, sơn mài và giấy thủ công. Có tới hơn 40% đối tượng hưởng lợi từ chương trình là hộ nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia.

Bên cạnh đó, chương trình hướng tới 1.400 người dân tộc thiểu số (khoảng 30%) chủ yếu là dân tộc Thái, Mường, H’mông. Ngoài ra, chương trình cũng lựa chọn nhiều phụ nữ ( khoảng 70%) tham gia các hoạt động bởi chính họ là lực lượng chính làm hàng thủ công mỹ nghệ ở cả hai cấp độ hộ gia đình và công ty. Như vậy, chương trình sẽ trực tiếp góp phần đạt được các mục tiêu thiên niên kỷ mà Việt Nam đã cam kết về xoá đói giảm nghèo, bình đẳng giới và bền vững môi trường với thế giới.

Chương trình sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận phương thức sản xuất sạch hơn (giảm các hoá chất độc hại, chất thải và ô nhiễm môi trường). Đồng thời áp dụng công nghệ cải tiến cùng thiết kế bền vững cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ định hướng xuất khẩu cũng như các kỹ thuật chế biến (như ươm tơ, chế biến sơn).Chương trình cũng giới thiệu các tiêu chuẩn và phương thức thích hợp đối với người lao động để cải thiện điều kiện làm việc theo hướng tăng năng suất và khả năng cạnh tranh. Bên cạnh đó, chương trình sẽ củng cố kỹ năng hoạt động doanh nghiệp ở cấp cơ sở, tăng cường kỹ năng kinh doanh, kỹ năng gia tăng nội lực cho cuộc sống và kỹ năng thành lập nhóm kinh doanh.

Theo nghiên cứu của chương trình, hiện nay năm chuỗi giá trị của chương trình đang đối mặt với nhiều khó khăn bao gồm thiếu nguyên liệu, thiếu kiến thức, thiếu dịch vụ khuyến nông, thiếu kỹ năng sản xuất sạch, thiết kế bền vững và phát triển sản phẩm. Thiếu kỹ năng cơ bản về kinh doanh và quản lý, điều kiện làm việc, lao động kém, thiếu các dịch vụ hỗ trợ và thiếu khả năng tìm kiếm và phân tích thông tin thương mại kết nối thị trường bền vững. Tuy nhiên các khó khăn này sẽ được tháo gỡ thông qua các hoạt động của chương trình chung như huy động sức mạnh tổng hợp của 5 tổ chức Liên Hợp quốc bao gồm tổ chức lương thực và nông nghiệp liên hợp quốc ( FAO), tổ chức lao động quốc tế (ILO), trung tâm thương mại quốc tế (ITC). Hội nghị về thương mại và phát triển của liên hợp quốc (UNCTAD) và tổ chức phát triển công nghiệp liên hiệp quốc (UNIDO). Chương trình này được triển khai theo khung “Kế hoạch chung” hiện đang được áp dụng trong công tác vận hành hoạt động của Liên hợp quốc tại Việt Nam (1 trong 8 nước thí điểm mô hình Một liên hợp quốc).

Nguyễn Mai