Tìm giải pháp bình ổn giá thuốc

Mặc dù Bộ Y tế đã có nhiều chế tài quản lý giá thuốc thông qua các văn bản chỉ đạo "tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về thực hiện các quy định quản lý giá thuốc” nhưng xem ra vấn đề bình ổn giá thuốc vẫn còn là bài toán rất nan giải.

Giá thuốc “siết cổ” người bệnh

Luật Dược ra đời từ năm 2005, nhưng suốt hơn 5 năm qua, giá thuốc trên thị trường vẫn không ngừng biến động theo hướng càng ngày càng “siết cổ” người bệnh. Đặc biệt từ đầu năm đến nay, cùng với việc tỷ giá USD tăng, hầu hết các loại thuốc trên thị trường đều đồng loạt tăng giá đột biến. Không âm thầm tăng một vài phần trăm như trước, đợt này thuốc ngoại tăng từ 5-10%, thuốc nội tăng từ 30-90%, làm cho thị trường hình thành một mặt bằng giá mới. Đơn cử như loại thuốc Nifed., Aml tăng từ 5.000 - 10.000 đồng/hộp, thuốc Exfo., nhập khẩu từ Pháp tăng từ 540.000 đồng lên 590.000 đồng/hộp... Các loại thuốc thông thường như thuốc mắt, dầu gió tăng từ 40% - 50%; thuốc Clorocid 0,25g tăng tới 26%; Cerebrolysin 10ml (hộp 5 ống) tăng 8%...Thực trạng này đẩy người bệnh, nhất là bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn lâm vào cảnh bế tắc.

Trên thị trường hiện có trên 22.000 mặt hàng thuốc, khi đăng ký mặt hàng, các đơn vị đều phải chấp hành việc kê khai giá. Nhưng theo quy định hiện hành thì “các cơ sở sản xuất, cơ sở nhập khẩu không được bán thuốc cao hơn giá kê khai” nên dẫn đến một thực tế là các doanh nghiệp thường tự đưa ra mức giá thuốc kê khai cao hơn rất nhiều so với giá bán thực tế, và cuối cùng những đợt tăng giá thuốc mới đây của họ vẫn là “đúng luật”. Qua đó có thể thấy mặc dù nằm trong danh mục những mặt hàng thiết yếu do Nhà nước quản lý giá nhưng giá thuốc lại được vận hành theo… doanh nghiệp nên việc quản lý và bình ổn giá thuốc tại Việt Nam sẽ vẫn mãi là một bài toán khó giải.

Mô hình cần nhân rộng

Trước sức ép của việc giá thuốc ngoại, nội tăng mạnh trong thời gian gần đây, UBND Tp.HCM đã thông qua nội dung kế hoạch thực hiện Chương trình bình ổn thị trường các mặt hàng dược phẩm thiết yếu năm 2011, triển khai từ 1/4/2011 đến 31/3/2012. Theo đó UBND Thành phố đã chỉ đạo cho Sở Y tế gấp rút kê khai các mặt hàng thuốc để thực hiện ngay Chương trình bình ổn loại mặt hàng này và tháng 4 vừa qua, những mặt hàng thuốc tân dược cũng đã được áp dụng chương trình. Các sản phẩm thuốc bình ổn giá được sản xuất trong nước gồm 45 loại, thuộc 10 nhóm thuốc thông dụng nhất, bao gồm thuốc giảm đau, ho, tim mạch, chống dị ứng, trị tiểu đường, kháng sinh. Theo Phó Chủ tịch UBND Tp.HCM Nguyễn Thị Hồng, lượng thuốc trong Chương trình bình ổn giá đủ khả năng cân đối cung cầu cho người dân thành phố, kể cả trong trường hợp xảy ra biến động khi mà nhu cầu sử dụng thuốc tăng cao.

Các đơn vị tham gia Chương trình phải có chức năng sản xuất kinh doanh dược phẩm, đạt chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP-WHO), Thực hành tốt phân phối thuốc (GDP), Thực hành tốt nhà thuốc (GPP) và có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc, có uy tín và kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất - kinh doanh thuốc, có thuốc cung ứng cho thị trường với số lượng lớn, xuyên suốt. Ngược lại, tham gia Chương trình, doanh nghiệp được UBND Thành phố cho vay không tính lãi vay, không thế chấp tài sản trong thời gian 12 tháng kể từ ngày giải ngân của từng đợt giải ngân. Nếu doanh nghiệp không cung ứng đủ lượng hàng hóa được giao bình ổn, phải hoàn trả toàn bộ phần vốn đã được giao. Nếu doanh nghiệp không thực hiện trả vốn đầy đủ và đúng hạn theo quyết định thu hồi vốn phải chịu lãi suất nợ quá hạn bằng 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm ban hành quyết định thu hồi vốn. Đến nay đã có 4 doanh nghiệp dược tham gia bình ổn giá thuốc, gồm Công ty Dược 3/2, Công ty Xuất nhập khẩu dược phẩm Domesco, Công ty Dược Glomed và Công ty Dược Euvipharm. Hiện các công ty sản xuất dược trong nước khác cũng đang tiếp tục đăng ký tham gia.

Đến thời điểm hiện nay, trên địa bàn Thành phố cũng đã có 325 nhà thuốc đăng ký tham gia chương trình bình ổn giá với cam kết bán những loại thuốc trong chương trình thấp hơn 10% so với giá thị trường chung. Bà Phạm Khánh Phong Lan, Phó Giám đốc Sở Y tế Tp.HCM cho biết qua đợt khảo sát mới đây, hầu hết các cửa hàng và nhà thuốc đăng ký tham gia Chương trình đều đảm bảo về cơ sở vật chất, đội ngũ y-dược sĩ cũng như các hoạt động tuyên truyền cho chương trình như: treo băng rôn, logo chương trình bình ổn; niêm yết giá thuốc… để người bệnh có thể chọn nhà thuốc bình ổn giá để mua. Song song với công tác bình ổn giá thuốc, Sở Y tế Tp.HCM cũng sẽ tập trung tăng cường kiểm tra, xử lý những nhà thuốc, công ty dược cố tình đẩy giá, đồng thời cũng sẽ tìm các biện pháp khác nhằm để ổn định cả giá thuốc ngoại.

Có thể thấy Chương trình bình ổn giá thuốc mà Tp.HCM đang triển khai thực hiện bước đầu đã phát huy tác dụng. Hiệu quả của Chương trình sẽ không chỉ làm giảm đáng kể gánh nặng chi phí cho người bệnh mà còn là công cụ đắc lực giúp điều tiết giá thuốc trên thị trường.

Thanh Tân