Lời giải cho bài toán đưa hàng Việt vào chợ truyền thống

Chiếm khoảng 80% thị phần bán lẻ, chợ truyền thống đang được coi là kênh phân phối đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay tại các chợ truyền thống, hầu hết là hàng hóa của Trung Quốc, làm sao để giảm thiểu tình trạng này và đưa hàng Việt vào các chợ truyền thống là câu hỏi lớn cần lời giải đáp.

Thực tế hiện nay, hàng Việt Nam chiếm tỷ trọng rất thấp so với hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc tại các chợ truyền thống.

Theo các hộ kinh doanh hàng vải, quần áo tại chợ Đồng Xuân, hiện có đến 80% hàng hóa ở đây là nhập từ Trung Quốc. Một chị chủ quầy quần áo cho hay, chị và các tiểu thương khác đều muốn hưởng ứng cuộc vận động ‘người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" nhưng vì mưu sinh, kinh doanh phải có lãi nên phải buôn hàng Trung Quốc. Vì mặc dù hàng Việt Nam chất lượng tốt hơn nhưng hàng Trung Quốc mẫu mã phong phú, giá cả hấp dẫn nên thu hút người tiêu dùng.

Ông Đỗ Xuân Thủy- Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đồng Xuân cho biết, hiện hàng hóa Trung Quốc chiếm lĩnh thị phần lớn tại chợ Đồng Xuân. Những mặt hàng lưu niệm, đồ chơi, đồ điện tử, điện thoại, valy cặp sách…, hàng Trung Quốc chiếm tới 90%; những mặt hàng tạp phẩm, vải sợi, quần áo may sẵn…, hàng Trung Quốc chiếm đến 70%, còn lại là hàng hóa của một số cơ sở tư nhân trong nước. Hàng Việt chủ yếu là gạo, rau, quả và hàng tươi sống. Rất ít hàng Việt Nam chất lượng cao có mặt tại chợ Đồng Xuân.

Hiện, tại chợ Đồng Xuân, hàng Việt chỉ chiếm khoảng 20%, còn lại là hàng ngoại, chủ yếu là hàng Trung Quốc.

Trong khi đó, chợ Đồng Xuân, với vai trò là đầu mối buôn bán lớn, mỗi ngày lượng hàng hóa luân chuyển qua chợ từ 15 đến 20 tấn đến các vùng miền trong cả nước. Với hơn 2.000 hộ kinh doanh, mỗi ngày lượng tiền luân chuyển trong chợ khoảng 40 tỷ đồng là kênh phân phối quan trọng đến các tỉnh thành phố phía Bắc.

Trong cuộc tọa đàm “Vì sao hàng Việt chưa được kinh doanh ở chợ truyền thống” ngày 30/8/2011 tại Hà Nội, các đại biểu đều nhìn nhận, đây là sự lãng phí lớn kênh phân phối, bởi chợ truyền thống vẫn đang chiếm tới 80% kênh phân phối hàng hóa tại Việt Nam.

Còn nhiều rào cản

Theo ông Thủy, hiện sản phẩm may mặc của doanh nghiệp Việt Nam chất lượng tốt, có chỗ đứng ở thị trường nước ngoài nhưng tại thị trường nội địa chỉ chiếm thị phần khiêm tốn, đó là bởi sản phẩm hàng Việt Nam mẫu mã chưa đa dạng, giá cả chưa cạnh tranh. Với đa phần người dân Việt Nam còn có mức thu nhập thấp, do vậy, người tiêu dùng rất quan tâm đến giá hàng hóa, chỉ cần chênh lệch từ 500 đến 1.000 đ/sản phẩm là người tiêu dùng sẵn sàng chuyển sang mua hàng rẻ hơn. Trong khi đó, hàng Trung Quốc rất phong phú về chủng loại, mẫu mã, kiểu dáng luôn thay đổi, giá cả hấp dẫn, đáp ứng đại đa số người tiêu dùng có thu nhập thấp nên sức tiêu thụ tốt.

Mặt khác, hiện thu nhập của đại đa số người dân còn thấp, thị trường nông thôn và các tỉnh còn chiếm đến 80% thị trường tiêu thụ, đây là thị trường tiềm năng và dễ tính. Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp Việt đều tập trung đầu tư hình ảnh và tiêu thụ hàng hóa tại thị trường xuất nhập khẩu và đô thị mà không chú trọng đến thị trường tiềm năng vùng nông thôn thông qua các chợ truyền thống. Trong khi đó, hàng hóa Trung Quốc luôn hướng tới nhiều đối tượng, người có thu nhập thấp, thu nhập trung bình và cả thu nhập cao đều có thể lựa chọn cho mình những sản phẩm phù hợp.

Hơn nữa, mối liên kết giữa nhà sản xuất và phân phối Việt Nam còn hạn chế, nếu không nói là chưa có. Hàng Trung Quốc thiết lập kênh phân phối từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm rất chặt chẽ, mật thiết và đơn giản. Trong khi đó, ở Việt Nam, doanh nghiệp sản xuất và nhà phân phối chưa tìm được tiếng nói chung. Các doanh nghiệp, tổ chức cá nhân muốn làm phân phối cho nhà sản xuất trong nước phải đáp ứng rất nhiều các điều kiện và thủ tục phức tạp, nặng nề. Các tiểu thương chợ Đồng Xuân cho biết, nếu phá bỏ được rào cản này thì họ sẵn sàng đưa hàng Việt vào quầy của mình.

Lời giải cho bài toán đưa hàng Việt vào chợ truyền thống

Theo ông Đỗ Xuân Thủy, các doanh nghiệp trong nước cần chú trọng hơn đến đối tượng thu nhập thấp thông qua xây dựng kênh phân phối tại chợ Đồng Xuân nói riêng và các chợ truyền thống nói chung. Hiện các nhà sản xuất trong nước thường hướng đến thị trường xuất khẩu hoặc đưa hàng vào các trung tâm thương mại, siêu thị chứ không giao hàng đến chợ truyền thống, vì lẽ đó mà người tiêu dùng ít có cơ hội tiếp cận các sản phẩm Việt Nam. Ông Thủy nhấn mạnh: hiện nay, tâm lý người tiêu dùng không an tâm khi sử dụng hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc vì chất lượng không đảm bảo. Đây chính là cơ hội để các nhà sản xuất Việt Nam đưa sản phẩm vào chợ truyền thống, trong đó, nên tập trung vào các mặt hàng như may mặc, đồ gia dụng, hóa mỹ phẩm.

Một vấn đề nữa mà doanh nghiệp trong nước chưa quan tâm đó là xây dựng mối liên kết với doanh nghiệp quản lý chợ trong việc tạo dựng các kênh phân phối nhiều tầng, trong việc sắp xếp hàng hóa và bố trí ngành hàng tại chợ, tạo kênh phân phối đa dạng. Chẳng hạn, trong việc bày bán sản phẩm, nếu có mối liên kết giữa nhà sản xuất và phân phối, các hộ kinh doanh tại chợ sẽ bày bán sản phẩm Việt Nam lên những vị trí thuận lợi cho khách hàng quan sát, lựa chọn. Thực tế hiện nay, hầu hết các hộ kinh doanh tại chợ truyền thống đều trưng bày sản phẩm Trung Quốc ở các vị trí thuận tiện và đẹp.

Ông Thủy cũng cho rằng, các cơ quan chức năng cần làm tốt công tác kiểm soát hàng tiểu ngạch thì ưu thế giá rẻ của hàng Trung Quốc sẽ không còn, tạo cơ hội cho hàng Việt Nam chiếm lĩnh thị phần và đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng trong nước.

Bà Hồ Thị Kim Thoa, Thứ trưởng Bộ Công Thương- nhấn mạnh, hiện cả nước có khoảng gần 9.000 chợ truyền thống, tương đương với 80% kênh phân phối sản phẩm của Việt Nam. Việc đưa hàng Việt vào chợ truyền thống sẽ là một trong những ưu tiên trong việc thực hiện cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Nguồn:baocongthuong.com.vn