Khu kinh tế Cửa khẩu Cầu Treo - Hướng đi cho sự phát triển bền vững

Từ Nghị định 162 của Chính phủ (năm 2007), Hà Tĩnh đã có Khu Kinh tế Cửa khẩu (KKT CK) Cầu Treo - một KKT động lực với những mục tiêu như: tăng cường hơn nữa tính hiệu quả trong hợp tác kinh tế Việt - Lào, đẩy mạnh hợp tác kinh tế vùng, thu hút đầu tư, xây dựng đô thị miền núi… Tuy nhiên, đến nay KKT CK Cầu Treo đang gặp khó khăn không nhỏ về vốn đầu tư hạ tầng thiết yếu. Tìm lời giải cho vấn đề này, Vietnam Business Forum đã có cuộc trò truyện cùng ông Trần Báu Hà - Trưởng ban quản lý KKT CK. Phan Quang - Đức Long thực hiện.

Lợi thế nhưng kẹt vốn

Theo ông, doanh nghiệp đầu tư trong KKT CK Cầu Treo sẽ nhìn về thị trường Trung Lào và Đông Bắc Thái Lan như thế nào? Họ được hưởng lợi gì?

Từ Cầu Treo doanh nghiệp có được khoảng cách tối ưu để khai thác thị trường Trung Lào và Đông Bắc Thái Lan. Đầu tiên, quốc lộ 8 là con đường thuận lợi nhất sang Lào và Đông Bắc Thái Lan. Cầu Khăm Muộn hoàn thành đã rút ngắn 80km từ Thà Khẹt sang Lạc Xao, mà Thà Khẹt (thủ phủ của Khăm Muộn - Lào) cũng rất phát triển. Tỉnh Na Khon Pha Nom (tỉnh cuối cùng của Đông Bắc Thái Lan) đang rất cần mở hướng ra biển mà từ khu vực này sang biển Vũng Áng lại gần hơn là đến các cảng biển của vùng Băng Cốc. Đây cũng là nơi tập trung đông Việt kiều nhất, cơ hội làm ăn của người Việt khá tốt.

Lợi thế thứ hai là KKT CK Cầu Treo là một trong số chín cửa khẩu được Chính phủ ưu tiên đầu tư. Nghị định 162 đã ban hành một loạt các chính sách ưu đãi về kinh tế, về quy hoạch. Theo đó các dự án đầu tư vào Khu kinh tế sẽ được hưởng các ưu đãi tối đa áp dụng đối với các địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của các Luật hiện hành như các ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai... Đây là KKT tổng hợp đa ngành đa lĩnh vực gồm: công nghiệp, du lịch, thương mại, đô thị và nông lâm nghiệp. Cuối cùng mà nói môi trường thu hút đầu tư của Hà Tĩnh đang rất tốt với sự phối hợp, đoàn kết của cả tỉnh. Đó là lợi thế của Cầu Treo trong thu hút đầu tư, cũng là thế của doanh nghiệp khi đến với KKT này.

Lợi thế là vậy, nhưng KKT CK Cầu Treo đang khó về vốn đầu tư ban đầu, thưa ông?

Từ khi có Quyết định 162 đến nay, KKT CK Cầu Treo mới được cấp 300 tỷ đồng. Trong khi đó, theo danh mục các công trình hạ tầng kỹ thuật thiết yếu được ưu tiên đầu tư (Quyết định số 961/QĐ - Ttg của Thủ tướng chính phủ) quy hoạch chung thì tới năm 2013, Cầu Treo cần tới 2000 tỷ đồng, nếu không đủ, thì tối thiểu cũng phải có 1500 tỷ. Tình trạng thiếu vốn dẫn đến thiếu hạ tầng, nhiều nhà đầu tư đã đến tìm hiểu nhưng mới chỉ thăm dò chưa quyết định đầu tư vì chưa có mặt bằng. Tổng lượng các công trình đã khởi công mà thiếu vốn là khoảng 1500 tỷ, mình vẫn phải làm, túc tắc thôi! Nhưng khu vực cổng B là điểm nhấn cho thu hút đầu tư, nếu khu vực này chưa ổn thì nhà đầu tư cũng ngại. Chậm nhất, cuối quý hai năm sau phải đưa khu vực cổng B vào sử dụng; số vốn tối thiểu là 200 tỷ nhưng giờ mới có 100 tỷ. Một bài toán thực sự đau đầu!

Khu vực cổng B còn ngổn ngang

Vậy chúng ta cần tìm ra một hướng khắc phục?

Trước hết là tăng cường các nguồn vốn đến từ quan tâm của Chính phủ, của tỉnh, các dự án kinh doanh, chuyển giao BOT. Hiện tại KKT CK đang tranh thủ nguồn vốn ODA. Việc thứ hai là phải làm việc với các Bộ, ngành, địa phương để tháo gỡ những khó khăn, khúc mắc nảy sinh. Đã là KKT đặc biệt thì nó phát sinh nhiều khó khăn trong quá trình vận hành, gây khó cho nhà đầu tư và cả KKT. Ngoài ra việc sử dụng vốn đất hợp lý cũng đã đưa lại cho KKT một đô thị khang trang, điều này cũng làm giảm bớt nguồn vốn đầu tư ban đầu.

Cầu Treo cũng cần phải phát triển nguồn nhân lực. Cái này rất kẹt, có nhà đầu tư muốn làm pin năng lượng mặt trời để xuất khẩu sang Châu Âu, Bắc Mỹ nhưng rồi không có nhân lực nên họ ngừng lại.

Không phát triển bằng mọi giá

Và chúng ta nói gì về liên kết giữa Cầu Treo và Vũng Áng?

Cầu Treo là nơi trung chuyển hàng hóa giữa Vũng Áng với Trung Lào - Đông Bắc Thái Lan và ngược lại, liên hệ mật thiết nhất vẫn là liên hệ về giao thương hàng hóa. Hai KKT phải liên kết với nhau, dự án đầu tư cũng phải xem cái nào thích hợp đầu tư ở Vũng Áng, cái nào nên ở Cầu Treo. Nếu Cầu Treo phát triển công nghiệp nặng thì không ổn, cái đó nên tập trung cho Vũng Áng; còn ở đây sẽ phát triển công nghiệp nhẹ, sử dụng ít lao động. Lý thuyết là như vậy mà cả kiểm nghiệm thực tế, tôi thấy chúng ta đang làm rất tốt điều đó. Có nhà đầu tư lên đây, nhưng khi xem giới thiệu về dự án, mình giới thiệu họ về Vũng Áng, ngược lại cũng có những nhà đầu tư được Vũng Áng giới thiệu lên.

Còn sự tham gia của người dân trong phát triển KKT CK, thưa ông?

Diện tích KKT CK Cầu Treo rộng hơn nửa huyện Hương Sơn, nên phải có sự tham gia của người dân, người dân bám đất thì KKT mới bền vững. Ngày xưa, cụ Hải Thượng đã lên đây rồi, mình xem cây dược liệu phát triển được không? Nếu nhà máy chế biến lên đây thì người dân sẽ cung cấp nguyên liệu như thế nào? Sắp tới BQL KKT sẽ mời các chuyên gia kinh tế, nông nghiệp lên đây, xem cây nào thích hợp, từ đó khai thác tiểu vùng khí hậu để tạo dựng vùng nguyên liệu bền vững phục vụ cho nhà máy chế biến.

Không thể phát triển KKT CK Cầu Treo bằng mọi cách. Chúng ta phải đặt nó trong tổng hòa kinh tế của Hà Tĩnh, trong sự giao lưu thắt chặt tình hữu nghị Việt - Lào và đem lại nhiều lợi ích nhất cho người dân trong khu vực.