Duy trì chính sách thắt chặt sẽ giúp giảm lạm phát

Theo Báo cáo Cập nhật Triển vọng Phát triển Châu Á 2011 của Ngân hàng Phát triển Châu Á- ADB vừa được công bố tại Hà Nội, Nghị quyết 11 – gói chính sách toàn diện – đã tạo ra được những kết quả bước đầu trong việc góp phần ổn định tỷ giá ngoại hối, cho phép nâng cao mức dự trữ ngoại tệ và giảm tốc độ tăng lạm phát theo tháng trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8.

Tuy nhiên vẫn còn quá sớm để Việt Nam có thể nới lỏng các chính sách kinh tế vĩ mô bởi lạm phát tính theo năm vẫn ở mức trên 20%. Bởi có thể làm giảm hiệu quả những nỗ lực ổn định kinh tế vĩ mô, làm mất niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng vào đồng Việt Nam, và lại gây ra sức ép sụt giảm dự trữ ngoại tệ.

Nguy cơ cao nếu nới lỏng quá sớm các chính sách vĩ mô

Theo ông Tomoyuki Kimura, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam, ADB đưa ra dự báo tăng trưởng của Việt Nam ở mức 5,8% trong năm 2011, và 6,5% trong năm 2012, đồng thời lạm phát được dự đoán ở mức 18,7% trong năm 2011 trước khi hạ nhiệt xuống còn 11% trong năm sau. Nguy cơ chính đối với những dự báo trước mắt là việc nới lỏng quá sớm các chính sách kinh tế vĩ mô.

Báo cáo đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ Việt Nam, nhưng cũng đưa ra nhận xét rằng thị trường vẫn đang nhận được những tín hiệu khác nhau về các chính sách tiền tệ và tài chính, và điều này đang làm giảm hiệu quả của gói chính sách ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo báo cáo, bất chấp việc tăng trưởng chậm lại, tỷ lệ lạm phát trong tháng 8 vẫn tăng cao lên mức 23,0% so với cùng kỳ năm ngoái. Lạm phát cao có nguyên nhân từ việc giá lương thực tăng vọt và ảnh hưởng tác động từ tăng trưởng tín dụng nhanh trong năm 2010, cũng như những tác động chậm của những lần điều chỉnh tỷ giá ngoại tệ. Giá lương thực trong tháng 8 đã tăng gần 34% so với đầu năm, chủ yếu do ảnh hưởng xấu của thời tiết đối với nông nghiệp và gián đoạn trong nguồn cung thịt lợn. Những điều chỉnh tăng giá điện và giá nhiên liệu cũng làm tăng chi phí đối với người tiêu dùng.

Chính phủ tìm cách bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương trước việc tăng giá điện và nhiên liệu, song việc giá lương thực tăng cao nhiều khả năng sẽ làm tăng số lượng nghèo đói ở một số khu vực.

Theo ông Tomoyuki Kimura:“Các nhà đầu tư và người dân sẽ có niềm tin hơn vào quản lý kinh tế nếu các chính sách và việc xây dựng chính sách mang tính rõ ràng, thống nhất và minh bạch hơn”.

Chất lượng của các khoản tính dụng ngân hàng sụt giảm hiện vẫn đang là một rủi ro. Việc thắt chặt chính sách kinh tế vĩ mô, sau một giai đoạn tăng trưởng tín dụng nhanh, sẽ tạo ra những áp lực đối với người vay và các ngân hàng. Vì vậy, theo ADB, Chính phủ cần phải có những hành động cụ thể nhằm bảo đảm an toàn cho ngành tài chính.

Ưu tiên trước mắt là ổn định kinh tế vĩ mô

Báo cáo cho rằng, triển vọng ngắn hạn phụ thuộc nhiều vào việc Chính phủ thể hiện được cam kết tiếp tục hướng tới khôi phục ổn định kinh tế vĩ mô. Việc duy trì và thực hiện nhất quán Nghị quyết 11 sẽ làm giảm lạm phát và góp phần hạ lãi suất. Điều này sẽ kích thích niềm tin của các nhà đầu tư và thúc đẩy được các hoạt động kinh tế.

Dự báo cho rằng Chính phủ sẽ duy trì chính sách thắt chặt tài chính và tiền tệ cho tới khi lạm phát sụt giảm, niềm tin vào tiền đồng được củng cố, và dự trữ ngoại tệ tiếp tục được tăng cường. Việc thông qua Nghị quyết 11 đã cho thấy các cơ quan chức năng sẵn sàng đặt mục đích ổn định kinh tế vĩ mô lên trên tăng trưởng nhanh, ít nhất là trong giai đoạn trước mắt. Việc Chính phủ điều chỉnh giảm mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2011 trong tháng 6 xuống còn 6,0% (Chiến lược Phát triển Kinh tế-Xã hội 2011-2020 đặt mục tiêu tăng trưởng trung bình 7%-8%) có vẻ như càng củng cố đánh giá này.

Trong nửa sau của năm 2011, tăng trưởng GDP của VN được ADB dự đoán sẽ cao hơn một chút so với nửa đầu năm. Chính phủ đã quyết định áp dụng tăng lương tối thiểu từ ngày 1/10/2011, và điều này sẽ hỗ trợ tăng trưởng trong tiêu dùng cá nhân. Đợt tăng lương cơ bản này được áp dụng cho cả các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, và có mức tăng từ 29% tại các khu vực thành thị lớn đến 52% tại các khu vực kém phát triển hơn.

Tuy nhiên, việc chi tiêu ngân sách chính phủ thường có xu hướng tăng lên vào cuối năm. Mặc dù ngân sách cho các cơ quan nhà nước đang phải co lại do giá cả tăng nhanh, các cơ quan này vẫn có thể rút ngân sách từ nguồn quỹ dự phòng thường được dùng cho phòng chống thiên tai.

Trong năm tới, tăng trưởng kinh tế được ADB dự báo sẽ ở mức 6,5%, khi mà lạm phát suy yếu và môi trường kinh tế vĩ mô trong nước nhìn chung được ổn định hơn sẽ kính thích các nhà đầu tư và tăng niềm tin của người tiêu dùng. Mặc dù vậy, tăng trưởng được dự báo vẫn duy trì ở mức thấp hơn so với mức trung bình 8% của giai đoạn 2003–2007.

Lạm phát cũng được ADB dự đoán sẽ hạ nhiệt dần. Sản xuất lương thực sẽ tăng khi ngành nông nghiệp hồi phục sau tác động của thời tiết xấu và nguồn cung thịt lợn được cải thiện (phản ứng với giá tăng cao). Các tác động của việc thắt chặt chính sách—đồng tiền ổn định dần, tăng trưởng tín dụng chậm lại, chi tiêu dùng và đầu tư chậm lại—đều sẽ góp phần kìm hãm lạm phát.

Theo ông Kimura: “Khôi phục ổn định kinh tế vĩ mô là ưu tiên trước mắt của VN. Tuy nhiên giải quyết những nguyên nhân gốc rễ của tình trạng lạm phát cao đòi hỏi những nỗ lực lớn hơn trong việc cải cách cơ cấu. Những cải cách này bao gồm việc giảm dần những nút thắt cổ chai trong sản xuất và lưu thông, bảo đảm an toàn cho ngành tài chính, tăng cường hiệu quả đầu tư công, và áp đặt những nguyên tắc thị trường đối với các doanh nghiệp lớn của nhà nước.

Quỳnh Chi