Cái lý của tăng giá điện

Ngay sau khi Bộ Công Thương có văn bản hướng dẫn việc thực hiện cơ chế giá thị trường điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) - bán lẻ điện duy nhất tại Việt Nam, đã yêu cầu cho phép tăng giá điện. Ngay sau đó, nhiều ý kiến cho rằng việc này sẽ làm cho tình hình lạm phát nghiêm trọng hơn cũng như ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất trong nước.

Tăng để bù lỗ cho EVN

EVN vẫn đang chịu lỗ lớn và chưa có khả năng trả nợ, vì vậy, giải pháp để thu hút đầu tư, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính của các Tập đoàn sản xuất điện là tăng giá điện. Theo báo cáo của Bộ Công Thương, khoản lỗ về sản xuất kinh doanh của EVN trong năm 2010 là 8.500 tỷ đồng, trong 6 tháng đầu năm nay 3.500 tỷ đồng, hiện nay EVN vẫn còn đang nợ Tập đoàn Than khoáng sản VN, Tập đoàn Dầu khí gần 10.000 tỷ đồng và chưa có khả năng trả.

Hơn nữa, phải tăng giá điện phải đủ để bù đắp chi phí đầu tư cho các nhà đầu tư. Trong tổng sơ đồ điện VII thì giá điện phải đảm bảo 8 - 9 cent vào năm 2020, tức là thêm 42% nữa mới đủ bù đắp chi phí nhất là giải quyết các khó khăn về tài chính với Tập đoàn Điện lực, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội.

Hiện nay, giá điện bình quân là 1242 đồng/kWh, với mức giá đó còn thấp hơn so với mức giá mà ngành điện có thể vận hành có lãi. Giá điện Việt Nam đang thuộc loại thấp so với các nước trong khu vực

Theo EVN, trong tám tháng đầu năm, tổng sản lượng điện và khối lượng mua là 69,411 tỷ kWh, trong khi đó điện thương phẩm 61,723 tỷ kWh, có nghĩa là 7,67 tỷ kwh, như vậy, tỷ lệ tổn thất cao trong truyền tải cũng là một lý do quan trọng đằng sau các chi phí sản xuất cao.

Tăng giá phải hợp lý

Mặc dù Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam Dương Quang Thanh cho rằng việc tăng giá điện là cần thiết vì họ phải chịu lỗ quá nhiều, cũng như không có vốn để xây dựng nhà máy điện, nhiều ý kiến cho rằng giúp đỡ EVN thoát lỗ không phải là việc quan trọng lúc này vì mức giá mà nền kinh tế quốc gia phải trả cho lợi nhuận của EVN sẽ cao hơn hàng chục lần.

Về thời điểm, giá điện tăng trong những tháng cuối năm sẽ làm tái bùng phát lạm phát, vì ngay sau khi tăng xăng dầu, điện tháng 3/2011, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong hai tháng tiếp theo đó tăng vọt.

Việc điều chỉnh giá điện phụ thuộc các thông số đầu vào có biến động như tỷ giá, giá nhiên liệu, cơ cấu phát điện. Nếu giá bình quân 3 nguyên liệu đầu vào của các tháng 6,7,8 biến động lớn hơn 5% thì giá bán điện từ tháng 9 sẽ được điều chỉnh. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng, cả ba thông số này đều có thể kiểm soát được ngay cả khi kế hoạch phát điện thực tế của ngành điện khác với kết cấu phát điện mà Bộ Công Thương phê duyệt.

Nếu xét về 3 yếu tố tăng giá điện trên, thì cả ba yếu tố cơ bản này đều ổn định trong thời gian qua, nên các ràng buộc để tăng giá điện không nhiều. Ví dụ như tỷ giá đồng / USD đã được ổn định kể từ tháng 4/2011, nguồn cung cấp than và khí đã được ổn định giá nên yếu tố đầu vào để sản xuất điện không tăng đáng kể.

Giá điện tăng gây sức ép đối với các hộ sản xuất công nghiệp lớn như xi măng, giấy, thép, dệt may. Nếu tăng giá điện khoảng 12% cho sản xuất như vừa qua, chi phí tuyệt đối đội lên là mức hàng trăm triệu đồng cho mỗi doanh nghiệp. Thế nhưng, đại diện các hộ sản xuất này lại cho rằng thà chịu tăng giá điện còn hơn bị cắt điện, gây đình đốn sản xuất, các hộ này yêu cầu mức tăng và lộ trình tăng phù hợp để “đẹp lòng đôi bên”.

Theo các tính toán của Bộ Công Thương, nếu giá điện tăng 12% thì giá thành sản xuất của các ngành nói chung tăng từ 0, 01- 1,33%. Trong đó, xi măng, thép, sợi, tỷ lệ tăng giá thành trong sản phẩm do giá điện là 0, 38- 1,38%, đối với ngành thuốc lá, bia, sản xuất bao bì, tỷ lệ này là khoảng 0, 01- 0,46%. Ngành thép sẽ chịu thiệt nhiều nhất, lên 1,11%.

Ông Phạm Chí Cường – Chủ tịch Hiệp hội thép cho rằng: “Nhà nước cần có cân đối, tính toán phù hợp cho mức tăng giá điện và thời điểm tăng giá cũng như minh bạch các thông tin, không để tăng giá bất ngờ.”

Hương Ly