Vàng nhiều rủi ro

Giá vàng trong nước đi xuống nhanh nhưng vẫn cao hơn giá thế giới cho thấy vàng vẫn rất được kỳ vọng ở Việt Nam. Trong khi đó lãi suất huy động vàng tăng bất thường cho thấy các ngân hàng đang ưa chuộng kim loại quý này có thể do nhận định giá vàng sẽ giảm trong tương lai gần.

Giá vàng liên tục biến động trong hai tuần qua, nhưng không nằm ngoài xu hướng đi xuống, mặc dù có những phiên lấy lại đà tăng. Giá vàng xuống thấp khiến nhiều tổ chức trong nước gom vàng nhằm bù đắp lại lượng hàng đã bán ra từ trước. Động thái này gây sức ép lên tỷ giá, USD được cho là đang được các đầu nậu nhập lậu vàng gom mua mạnh trên thị trường tự do để mua vàng từ nước ngoài đưa về Việt Nam, nhân lúc giá vàng trong nước cao hơn nhiều so với thế giới và lực mua mạnh.

Hiện giá vàng trong nước cao hơn nhiều so với giá thế giới, nếu như giá thế giới xoay quanh mức 1.620 USD/oz, tương đương khoảng 41 triệu đồng/lượng, thì ở từng thời điểm mức chênh với giá vàng trong nước lên tới 3 – 3,7 triệu đồng/lượng nếu quy đổi theo tỷ giá chính thức, còn theo tỷ giá tự do mức chênh này cũng còn trên 2 triệu đồng/lượng. Chênh giá quá lớn giữa thị trường thế giới và thị trường trong nước khiến hoạt động nhập lậu vàng gia tăng, là một trong các nguyên nhân gây áp lực lên tỷ giá.

Không chỉ thị trường tự do ghi nhận mức tăng giá USD vượt qua 21.600 đồng, NHNN cũng chính thức điều chỉnh tỷ giá liên ngân hàng tăng thêm 10 động, sau 34 ngày tỷ giá bình yên. NHNN công bố tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng của VND với USD, áp dụng cho ngày 5/10/2011 là 20.638 VND = 1 USD. Đây cũng là lần thứ 3 tỷ giá này tăng ở mức như vậy kể từ cuối tháng 7/2011 trở lại đây, từ 20.608 VND lên 20.638 VND.

Giá vàng trong nước biến động theo giá thế giới nhưng luôn chạy trước trong xu hướng giá lên và đi sau trong xu hướng giá giảm. Công luận nói nhiều đến hiện tượng đầu cơ làm giá, và tìm biện pháp quản lý thị trường vàng, sao cho giá vàng liên thông giá thế giới, giảm thiệt hại của người dân và dập tắt các cơn sốt giá luôn rình rập quay trở lại. Biện pháp quản lý đến giờ này chưa được đưa ra, trong khi giá vàng, mặc dù có giảm theo xu hướng, vẫn còn cao hơn giá thế giới rất nhiều. Đây là điểm khiến các nhà băng chú ý. Chỉ cần giá thế giới không biến động, mà có biến động chính sách, ngay lập tức giá vàng trong nước sẽ trải qua đợt sụt giảm mạnh. Toan tính này có thể là động cơ thúc đẩy các NH tăng cường huy động vàng vào hệ thống bằng cách đẩy lãi suất huy động vàng tăng mạnh.

Trước đó, lãi suất huy động vàng liên tục sụt giảm kể từ 1/5, khi NHNN cấm hoạt động cho vay vàng. Đầu ra bị chặn khiến các NH đều đã rút bớt kỳ hạn huy động, giảm mạnh lãi suất xuống dưới 1%, thậm chí phổ biến chỉ áp gần như tối thiểu 0,1%/năm cho tất cả các kỳ hạn. Tuy nhiên, điều này đột ngột thay đổi khi các NH mạnh tay tăng lãi suất huy động vàng.

Tại NH Xuất nhập khẩu VN, lãi suất áp cho các cá nhân gửi vàng các kỳ hạn từ 1 - 12 tháng từ 3/10/2011 đã được đẩy lên mức 1,5%/năm thay cho phổ biến thấp hơn 1%/năm áp dụng trước đây. NH Thương mại Cổ phần Sài Gòn, biểu lãi suất vừa áp dụng từ ngày 30/9/2011, lãi suất huy động chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn bằng vàng các kỳ hạn từ 1 - 9 tháng đồng loạt ở mức cao, từ 1,8% - 2,5%/năm. Đó chỉ là một số trường hợp trong trào lưu trở lại thu hút vàng của các NH.

Câu hỏi được đặt ra là NH tăng lãi suất vàng làm gì nếu không thể đem vàng cho vay hưởng chênh lệch lãi suất? Có thể đó là toan tính đón đầu chính sách: Sắp tới có thể các chính sách quản lý thị trường vàng của NHNN sẽ thông thoáng hơn và giá vàng được kéo giảm sát giá thế giới. Hoặc NHNN đang cân nhắc những biện pháp mới để quản lý kinh doanh vàng, trong đó có thể sẽ cho phép nối lại hoạt động kinh doanh vàng tài khoản ở nước ngoài, cho các NHTM bán vàng huy động. NHNN cùng đai diện các NH, doanh nghiệp vàng lớn đã cùng ngồi lại tìm ra giải pháp tháo gỡ những bất cập trên thị trường. Trong số các phương án được mang ra xem xét có việc cho phép một số NH được mở tài khoản kinh doanh vàng ở nước ngoài để mua/bán cân đối với số vàng giao dịch ở trong nước, tránh tình trạng cung cầu chênh lệch gây áp lực lên giá cả.

Một giả thuyết khác kém lạc quan hơn, là khi trần lãi suất cứng rắn và bắt buộc phải thực thi, các NH nhỏ sẽ kém cạnh tranh hơn trong thu hút tiền gửi, nên họ có thể tìm đến vàng để cân đối nguồn vốn.

Trên thế giới, các chính sách không còn hỗ trợ cho giá vàng. Bộ trưởng tài chính các nước Eurozone tuyên bố sẽ bảo vệ các nhà băng trong khối. Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) trong phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ cũng tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Một số quỹ đầu tư tín thác bán vàng ra cũng khiến giá vàng không được củng cố. Ap lực giảm giá vàng mạnh hơn thêm nếu thị trường chứng khoán thế giới suy giảm buộc các nhà đầu tư phải bán vàng bù lỗ.

Chính vì vậy, giá vàng trong nước đang tiềm ẩn nhiều rủi ro, vàng vẫn được ưa chuộng, người dân vẫn rút tiền tiết kiệm để đổ vào vàng trong khi không có gì bảo đảm sự bền vững của giá vàng.

Lê Minh