Tái cơ cấu kinh tế dưới góc nhìn mới

Mới đây, tại Hội thảo "Triển vọng Kinh tế Thế giới và Chính sách ứng phó của Việt Nam", nhiều đại biểu đã cho rằng sự suy thoái kinh tế toàn cầu đã có tác động lớn đến nền kinh tế trong nước. Phát biểu tại hội thảo, Phó thủ tướng Vũ Văn Ninh cho rằng, mục tiêu tăng trưởng trong năm 2012 có thể phải giảm xuống còn 6 - 6,5%. Và 3 trọng tâm của việc tái cơ cấu lần này là tái cơ cấu kinh tế là tái cơ cấu đầu tư, tái cơ cấu doanh nghiệp và tái cơ cấu thị trường tài chính phải được thực hiện dưới góc nhìn mới, thực tế và hiệu quả hơn.

Theo cách nhìn nhận mới này, nếu trước đây trong những tháng đầu năm Chính phủ nhìn nhận, nền kinh tế vĩ mô có thể đạt chỉ tiêu tăng trưởng là 7-7,5% một năm bình quân. Thì đứng trước tình hình kinh tế thế giới có nhiều bất ổn, để thực hiện giải pháp kiềm chế lạm phát, tăng trường ổn định có số được lựa chọn lúc này sẽ là 6-6,5%.

Theo Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, Phó chủ nhiệm Ủy Ban Giám sát Tài chính Quốc gia, hiện tại nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lớn trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tái cấu trúc. Trong đó, việc đánh giá đúng bản chất thực trạng nền kinh tế Việt Nam cũng như việc dự báo tình hình biến động của nền kinh tế thế giới là một trọng những nhiệm vụ trọng tâm đặt ra cho Chính phủ cùng các cơ quan hoạch định chính sách của nhà nước.

Cùng chung ý kiến trên bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam (WB) cho rằng, các nghiên cứu kinh tế mới đây trên phạm vi toàn cầu của tổ chức này cho thấy, hiện bối cảnh chung của nền kinh tế thế giới đang có xu hướng tăng trưởng chậm lại, cộng với đó là những nguy cơ từ những định chế tài chính lớn trên thế giới có phần suy thoái, kém phát triển, như tình hình nợ công, thâm hụt tài khóa ở các quốc gia Hy Lạp, Italia... Theo sự đánh giá này, thì Việt Nam cũng đang nằm trong ngưỡng đáng báo động về tình trạng nợ công ngày một gia tăng. Cụ thể, theo các số liệu thống kê, hiện tình trạng nợ nước ngoài của Việt Nam liên tục gia tăng trong giai đoạn từ năm 2006 -2010. Cũng theo số liệu của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam (WB) hiện tại tỉ lệ nợ công của Việt Nam chỉ đứng sau Singapore và Ấn Độ với xấp xỉ 57% trong khi đó ngưỡng nợ công thận trọng theo khuyến nghị của IMF là 40% GDP tại các nền kinh tế mới nổi. Từ thực tế trên, các chuyên gia cho rằng, trong tương lai gần, nợ công so với GDP sẽ khó giảm. nợ công so với GDP khó giảm. Và các chỉ số này sẽ chỉ giảm với điều kiện tăng trưởng kinh tế hồi phục, đầu tư công cũng như đầu tư của doanh nghiệp nhà nước được cắt giảm về tỉ trọng so với GDP. Nên tình huống xấu có thể đặt xẩy ra là tình trạng nợ công so với GDP dự báo có thể lên mức 70%.

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Lê Xuân Bá, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TW, thực tế trên đang đặt ra cho nền kinh tế vĩ mô Việt Nam những thách thức không nhỏ, song cũng là một cơ hội để toàn bộ hệ thống nền kinh tế có cơ hội để tái trúc, khắc phục những nhược điểm tồn tại. Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm trước mặt lúc này là cần phải cải cách tài khóa và tài chính công, cắt giảm đầu tư công, cải cách DN Nhà nước và ngành tài chính. Chấm dứt việc doanh nghiệp nhà nước vay tiền nhưng sau đó Bộ Tài chính lại phải đi trả nợ. Một chỉ tiêu kinh tế quan trọng khác là chỉ số giá tiêu dùng (CPI), cũng cần phải được quan tâm sát sao bởi đây là yếu tố đầu vào làm tăng giá cơ bản các ngành, dịch vụ trong xã hội. Trong đó, giá điện, giá xăng dầu là hai mặt hàng cần được nhà nước kiểm soát chặt chẽ hơn nữa, tránh tình trạng để các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này tự động làm giá, tình toán "lỗ giả - lãi thật" như trong các cuộc chất vấn giữa bộ tài chính và công thương trước đây. Một giải pháp thiết thực hơn là nhà nước nên giảm tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng, bằng cách giảm dần nhập siêu hàng năm để giúp cân bằng cán cân thương mại của Việt Nam.

Ngoài ra, theo ông Nguyễn Xuân Thắng, chủ tịch Viện khoa học Việt Nam, hiện tại đã có tới 48.700 doanh nghiệp trong nước buộc phải đóng cửa hoặc phá sản, trước sức ép của chi phí đầu vào, biến động giá nguyên nhiên vật liệu thế giới và lãi suất cao. Sự suy giảm hoạt động sản xuất kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp nêu trên cho thấy nền kinh tế đã bước đến ngưỡng không an toàn. Và việc nhìn nhận cải cách nghiêm túc nền kinh tế vĩ mô là nhiệm vụ hàng đầu đặt ra lúc này, ông Thắng nói.

Anh Phương