EVN lại đề nghị tăng giá điện

Mới đây, Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) vừa có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cho tăng giá điện từ 10- 13%. Theo nhiều chuyên gia kinh tế, nếu phương án tăng giá điện mới được thông qua và áp dụng vào tháng 11 tới, thì nền kinh tế sẽ phải đối mặt với nhiều sức ép. Bởi điện luôn là nguồn cung cấp năng lượng chính trong sản xuất kinh doanh của nhiều ngành kinh tế.

Hồi đầu năm 2011, để chuẩn bị cho việc tăng giá điện theo lộ trình, Bộ Công Thương trên cơ sở báo cáo của EVN, đã trình Chính phủ ba phương án tăng giá điện lần lượt là 26,3%, 18% và 30,3%. Và cuối cùng phương án được chọn là, cho phép tăng 15,8%. Tuy nhiên, trước tình hình hoạt động thua lỗ của EVN như hiện nay, nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại rằng, trong năm 2011, nhiều khả năng giá điện sẽ có những điều chỉnh tăng tiếp theo.

Theo giải trình của EVN, việc tăng giá điện lần này vẫn vì nguyên nhân cũ: không tăng giá thì sẽ lỗ nặng. Theo số liệu thống kê của EVN, hiện tập đoàn này đang lỗ khoảng 3.000 tỉ đồng do phải mua điện giá cao từ một số nhà máy điện độc lập, điều chỉnh tỉ giá… và đầu tư vào những lĩnh vực nóng chứng khoán, ngân hàng, bất động sản. Thậm chí EVN đang phải đối mặt với thực tế là các tập đoàn lớn như . Tập đoàn Dầu khí và Tập đoàn Than - khoáng sản đã nhiều lần đề nghị EVN trả nợ nhưng nhiều tháng qua EVN vẫn không trả nổi. Giải thích về những khoản lỗ này, ông Đào Văn Hưng, Chủ tịch hội đồng thành viên EVN giải thích, số lỗ này có sự tích lũy từ các năm trước, cụ thể theo tính toán năm 2010, EVN phải huy động nguồn điện chạy dầu với mức giá 3.000-5.000 đồng/kWh, trong khi chỉ bán được cho người tiêu dùng với giá bình quân 1.242 đồng/kWh. Do đó, tổng mức lỗ do việc mua bán điện giá cao trên hiện tại đã lên tới, 8.000 tỉ đồng. Ngoài ra, cũng theo lý giải của EVN, nếu theo các phương án tính toán trên thì các khoản lỗ trên phải được tính vào chi phí giá thành bán điện. Mặt khác, theo mức tính toán được Bộ Tài chính công nhận thì nếu để EVN lấy thu bù chi, thì mức giá bán điện vào đầu tháng 3 -2011 phải lên tới con số 62% chứ không phải là 15% theo sự điều chỉnh của Chính phủ. Một lý do khác, là vừa qua, trong tháng 9,10 EVN đã phải huy động nguồn nhiệt điện giá cao cao khi hai hệ thống khí Nam Côn Sơn và khí PM3 phải dừng để bảo dưỡng định kỳ.

Trước những đề xuất mới này của EVN, Bộ Tài chính - cơ quan được giao quản lý chính về giá, đã có ý kiến rằng, việc điều chỉnh tăng giá điện vào thời điểm này là hết sức nhạy cảm, cần có nhiều giải pháp thận trọng. Thậm chí, nếu tiếp tục tăng giá điện trong thời điểm chưa được tính toán hợp lý sẽ làm giảm mục tiêu kiềm chế lạm phát của Chính phủ đã đề ra. Tạo đà cho một số chỉ số kinh tế, đặc biệt là chỉ số giá tiêu dùng CPI tiếp tục tăng cao trở lại.

Chuyên gia kinh tế, Phạm Chi Lan có ý kiến cho rằng, sở dĩ có tình trạng ngành điện, gặp khó trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn tới liên tục trình các phương án tăng giá là do chúng ta có những yếu kém tồn tại trong khâu quản lý nhà nước, để chính sách năng lượng giữ giá quá lâu, cũng như từ trước đến nay điện vẫn là một mặt hàng độc quyền, giả sử nếu có cơ chế cạnh tranh, phá bỏ thế độc quyền cung cấp kinh doanh loại mặt hàng năng lượng này thì tình hình năng lượng quốc gia có thể sẽ được cải thiện.

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng chỉ ra rằng, trong bối cảnh lạm phát đang có chiều hướng gia tăng ở mức cao như hiện nay, nếu lúc này EVN đề xuất tăng giá điện, thì có thể làm cho mục tiêu kiềm chế lạm phát của Chính phủ khó hoàn thành. Tuy nhiên, bình luận về vấn đề này, Phó thủ tướng Vũ Văn Ninh cho rằng, việc tăng giá điện và mục tiêu kiềm chế lạm phát của Chính phủ thực ra không có gì là mâu thuẫn cả. Xét về lâu dài, đấy là chủ trương có tính khả thi, vấn đề là các cơ quan quản lý nhà nước nên chọn thời điểm tăng nào cho hợp lý với quy luật kinh tế thị trường. Vấn đề theo phó thủ tướng Vũ Văn Ninh là phải cân đối giải pháp sao cho việc tăng hay giảm giá điện phải thu hút được các nguồn vốn để tái đầu tư; trong khi ngành điện vẫn trong tình trạng thiếu điện, thiếu cả vốn đầu tư. Tuy nhiên, Chính phủ cũng không thể đồng tình với việc EVN tăng giá điện đề bù đắp vào các khoản đầu tư ngoài ngành như đã từng được nêu ra trước đây, ông Ninh nói.

Về quan điểm chuyên môn, theo Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam Trần Đình Long, hiện EVN đang gặp những khó khăn bất lợi về tài chính trong bối cảnh suy thoái kinh tế, nên trong ngắn hạn giải pháp cho phép tạm thời tăng giá cũng nên được tính đến. Tuy nhiên, về lâu dài, cũng nên tính tới việc mở cửa thị trường điện để có sự cạnh tranh lành mạnh.

Anh Phương