Quản lý giá theo cơ chế thị trường

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Vương Đình Huệ đã khẳng định: “Lộ trình đến năm 2013, tại Việt Nam các mặt hàng điện, than, xăng dầu cơ bản sẽ điều hành theo nguyên tắc thị trường. Điều đó có nghĩa rằng giá điện sẽ tiếp tục tăng để bù đắp chi phí một cách hợp lý… Không chỉ điện, xăng dầu và than cũng tương tự. Chúng ta không thể bao cấp tràn lan và phải bù chéo như hiện nay”.

Đề cập đến vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý Giá, Bộ Tài chính cho biết, Nhà nước tiếp tục thực hiện lộ trình điều chỉnh giá theo cơ chế thị trường đối với những mặt hàng thuộc diện Nhà nước đang quản lý như điện, than, xăng dầu… bảo đảm khuyến khích đầu tư sản xuất và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả… Tuy nhiên, VN cần phải lựa chọn vào thời điểm thích hợp và tránh tập trung điều chỉnh trong cùng một thời điểm nhằm giảm thiểu tác động cộng hưởng gây hiệu ứng tâm lý đẩy giá hàng hóa dịch vụ khác tăng.

Ông Thỏa phân tích, năm 2012, Nhà nước tiếp tục lộ trình điều chỉnh giá theo cơ chế giá thị trường đối với giá một số hàng hóa, dịch vụ để xóa bao cấp qua giá, nhưng chưa phải là thị trường ngay mà phải tính toán theo hướng có kiềm chế, dần tính đúng tính đủ theo nguyên tắc thị trường. Trong xử lý phải được tính toán vào thời điểm thích hợp, với liều lượng điều chỉnh hợp lý, phù hợp với mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội… Việc điều chỉnh này sẽ có tác động nhất định đến chỉ số giá tiêu dùng.

Đại diện Cục quản lý giá cũng cho rằng, song song với việc điều chỉnh giá, phải triển khai thực hiện quyết liệt với việc thực hiện Nghị quyết số 01/2012 của Chính phủ về bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa, dịch vụ; chặt chẽ về tài khóa - tiền tệ, giảm nhập siêu… thúc đẩy cạnh tranh về giá, chống chuyển giá, kiểm soát việc thực hiện pháp luật về giá… thì sẽ kiềm chế được xu thế đẩy mặt bằng giá tăng cao. Vì thế, về tổng thể việc điều chỉnh những loại giá đó đã được tính toán trong chỉ số giá tiêu dùng năm 2012 tăng dưới hai con số so với tháng 12/2011.

Đề cập đến đề xuất bán giá than theo cơ chế thị trường của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam Vinacomin, ý kiến của ông Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng giá than bán cho sản xuất điện hiện nay chỉ bằng khoảng 57% - 63% giá thành tiêu thụ than năm 2010 (đã được kiểm toán), như vậy là chưa thực hiện được nguyên tắc thị trường, do đó cần phải điều chỉnh dần lên, nhưng vẫn phải kiềm chế ở mức độ nhất định tránh để giá điện tăng cao. Nếu điều chỉnh giá than lên bằng khoảng 72% đến 80% giá thành tiêu thụ than năm 2010, có nghĩa là giá than tăng khoảng 26% và sẽ tác động đẩy giá điện tăng ở mức 18,66 đồng/kWh.

Cơ chế giá điện, giá xăng dầu hiện nay đang được các Nghị định của Chính phủ quy định là theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước. Nghị quyết kỳ họp Quốc hội vừa qua, Quốc hội cũng đã quyết định như vậy, và khi Luật Giá ra đời 'thì đó cũng là chủ trương nhất quán phải triển khai thực hiện.

“VN đang thực hiện cơ chế giá thị trường, giá tăng hay giảm phụ thuộc vào các tín hiệu khách quan của thị trường - nhất là những mặt hàng phụ thuộc vào giá thị trường thế giới, chúng ta không thể bắt nó phải “đứng yên, cố định giá”. Vấn đề là tăng hợp lý thì phải chấp nhận, tăng bất hợp lý thì phải điều tiết, phải kiểm soát để không tăng bất hợp lý, mà muốn điều tiết thì phải áp dụng đồng bộ các biện pháp như không để xảy ra thiếu hàng; chủ động, linh hoạt áp dụng các biện pháp thuế, quỹ, lãi suất, tỷ giá phù hợp”, ông Thỏa cho biết.

Còn về kiểm soát trực tiếp về giá, theo ông Thỏa, sẽ phải kiểm tra để chống việc chuyển giá, kiểm soát các yếu tố hình thành giá thông qua việc doanh nghiệp đăng ký giá, gắn kiểm tra giá với kiểm tra thuế, kiểm tra việc chấp hành pháp luật Nhà nước về giá và công khai các thông tin về giá.

Để mặt bằng giá bình ổn và không có đột biến xảy ra, ông Thỏa cho rằng, VN phải áp dụng đồng bộ các giải pháp như bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, chặt chẽ về tài khóa, tiền tệ… Trong điều hành giá thì phải ưu tiên thực hiện các cơ chế thúc đẩy cạnh tranh về giá, kiểm soát giá độc quyền, kiểm tra thanh tra chấp hành pháp luật về giá; thực hiện lộ trình giá thị trường, xóa bao cấp qua giá đối với một số hàng hóa, dịch vụ còn bao cấp vào thời điểm thích hợp, với liều lượng hợp lý phù hợp với mục tiêu kiềm chế lạm pháp cả năm dưới hai con số.

Hương Ly