Hiệp định AKFTA: Cánh cửa để hàng hóa Việt Nam vào Hàn Quốc

Năm 2006, Hiệp định khu vực thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc (AKFTA) được ký tại Philipin đã mở ra cơ hội trao đổi thương mại, thúc đẩy hợp tác đầu tư giữa các nước ASEAN và Hàn Quốc. Hiệp định đã mở ra nhiều triển vọng trong quan hệ hợp tác giữa hai bên và được coi như cánh cửa để hàng hóa Việt Nam vào thị trường Hàn Quốc nhiều tiềm năng.

Việt Nam và Hàn Quốc đã thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1992 và nâng cấp thành “Đối tác hợp tác chiến lược”. Hai bên nhất trí tiếp tục củng cố và phát triển mạnh mẽ hơn nữa quan hệ hai quốc gia vì lợi ích của cả hai bên, góp phần vào hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới. Trong nhiều năm qua, Hàn Quốc là đối tác lớn của Việt Nam sau Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và là thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam. Hiệp định AKFTA được ký kết đã đánh dấu một mốc quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia, tạo lập môi trường kinh tế ổn định và năng động để phát triển bền vững trong tương lai. Trong những năm gần đây, Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN-Hàn Quốc đã trở thành một thị trường khu vực mậu dịch rộng mở, tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp và các nhà đầu tư trong khu vực ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng. Việc cắt giảm thuế quan và dỡ bỏ hàng rào phi thuế theo Hiệp định sẽ tạo sức ép, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy các nước tham gia trong đó có Việt Nam triển khai các biện pháp nhằm giảm giá thành sản phẩm, tăng cường hiệu quả và tính cạnh tranh của nền kinh tế. Đây là cảnh cửa cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc.

Đặc biệt, tham gia AKFTA, thuế của nhiều dòng sản phẩm nhập khẩu đã giảm; giảm bớt nhiều thủ tục xuất nhập khẩu, cấp C/O, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và thời gian. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2010, trong tổng số 1,2 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc thì có tới 70% giá trị là được hưởng ưu đãi thuế quan về giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Tốc độ tăng trưởng bình quân kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Hàn Quốc trong 10 năm qua (2001-2010) đạt trên 23%. Quan hệ thương mại Việt- Hàn đã và đang đạt được những thành tựu tốt đẹp. Năm 2009, mặc dù chịu sự ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nhưng xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc đã vượt 2 tỷ USD với mức tăng trưởng 15,7%; Năm 2010, kim ngạch thương mại hai chiều đạt trên 12,85 tỷ USD, tăng 42,2% so với năm 2009. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc đạt 3,1tỷ USD, tăng 49,8%. Tính đến hết tháng 9/2011, kim ngạch thương mại hai nước đạt 12,7 tỉ USD, tăng 44,5% so với cùng kỳ năm 2010. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Hàn Quốc là dầu thô, dệt may, thủy sản, than đá, gỗ và sản phẩm gỗ... Việt Nam cũng nhập khẩu nhiều từ Hàn Quốc nhưng cơ cấu nhập khẩu được đánh giá là tương đối tích cực, chủ yếu là các mặt hàng nguyên nhiên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất công nghiệp và sản xuất hàng xuất khẩu (chiếm hơn 70% tổng kim ngạch nhập khẩu từ Hàn Quốc). Sắt thép các loại là mặt hàng chiếm tỷ trọng cao nhất (12,3%), tiếp đến là vải các loại (11,7%), máy móc thiết bị (11,2%), máy vi tính sản phẩm điện tử (8,6%)...

Cam kết mở cửa thị trường của Hàn Quốc theo Hiệp định AKFTA đã phát huy tác dụng trong những năm đầu tiên thực hiện. Theo đó, từ ngày 1/1/2010, Hàn Quốc và ASEAN-5 (Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines và Singapore) đã xóa bỏ thuế của gần 90% các mặt hàng trong lộ trình thông thường. Các thành viên khác của ASEAN là Việt Nam, Campuchia, Lào, Myanmar sẽ có thời gian dài hơn để cắt giảm và xóa bỏ thuế quan. Đối với Việt Nam, ít nhất 50% các dòng thuế trong lộ trình thông thường sẽ có thuế suất từ 0-5% trước ngày 1/1/2013. Đến năm 2016, Việt Nam sẽ phải đưa 90% số dòng thuế về mức 0-5% và đạt mức tự do hóa hoàn toàn vào năm 2017.

Xét trên khía cạnh tận dụng các ưu đãi của hiệp định thì đây là hiệp định có khu vực thương mại tự do đem lại lợi ích lớn nhất cho các DN Việt Nam. Tỷ lệ tận dụng ưu đãi theo AKFTA thông qua việc áp dụng mẫu quy tắc xuất xứ (mẫu AK) của các DN Việt Nam rất cao. Phần lớn hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc đã tận dụng được ưu đãi từ AKFTA. Tỷ lệ này đặc biệt cao đối với các nhóm hàng hóa như nguyên liệu (gần 100%), khoáng sản chế biến (trên 95%), sản phẩm da (trên 70%), dệt may (88%). Ngược lại, hàng xuất khẩu từ Hàn Quốc sang Việt Nam không tận dụng được nhiều ưu đãi trong AKFTA, với tỷ lệ sử dụng mẫu quy tắc xuất xứ chỉ đạt khoảng 3%...

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam cũng có điều kiện tiếp cận các nguồn nguyên liệu, máy móc, công nghệ phục vụ sản xuất, kinh doanh có hiệu quả hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Không chỉ vậy, Hiệp định khu vực thương mại tự do ASEAN – Hàn Quốc còn có những tác động lâu dài đến cơ cấu của các ngành kinh tế Việt Nam. Trong tương lai, những sản phẩm như hàng tiêu dùng, thực phẩm chế biến, quần áo, giày dép... sẽ có tiềm năng xuất khẩu lớn vào thị trường giàu tiềm năng này.

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang sang Hàn Quốc trong tháng 11/2011 vừa qua đã mở ra nhiều cơ hội hơn nữa cho doanh nghiệp hai nước trong việc hợp tác thương mại và xúc tiến đầu tư. Hai nước đã nhất trí sẽ hợp tác chặt chẽ hơn nữa trên các diễn đàn khu vực và quốc tế; tăng cường hợp tác trong các vấn đề quốc tế như phát triển bền vững, đối phó với biến đổi khí hậu, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, chống khủng bố quốc tế, duy trì hòa bình, ổn định, bảo đảm tự do hàng hải ở các vùng biển trong khu vực theo luật pháp quốc tế… “Năm hữu nghị Việt Nam-Hàn Quốc” 2012 sẽ có nhiều hoạt động giao lưu và kỷ niệm đa dạng, xem xét thúc đẩy các dự án hợp tác giữa hai quốc gia.

Thu Hà