Thu hút FDI: Cần những thay đổi trong chính sách

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký tháng 3 đạt 1,23 tỷ USD, ngang bằng tổng vốn đăng ký của cả hai tháng trước đó. Tính chung trong quý I/2012, thu hút FDI của Việt Nam đạt 2,63 tỷ USD, tuy giảm 36,4% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng đây là con số tương đối khả quan, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang biến động.

Nhật Bản là nhà đầu tư lớn nhất

Quý I/2012, cả nước đã có 120 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký 2,26 tỷ USD, giảm 22,8% so với năm 2011; phần còn lại gần 368 triệu USD đến từ 29 dự án đăng ký mở rộng vốn.

Xếp theo lĩnh vực đầu tư, đáng chú ý là bất động sản từ vị trí cuối bảng xếp hạng tháng 2, nay vượt lên vị trí đứng đầu với tổng vốn đăng ký hơn 1,2 tỷ USD (chiếm 45,5% tổng vốn đăng ký) do có dự án khu đô thị Tokyu mới được cấp phép vào đầu tháng 3 tại Bình Dương. Đây là dự án do Công ty TNHH Becamex Tokyu (liên doanh giữa Tổng công ty đầu tư và phát triển Công nghiệp TNHH MTV - Becamex IDC và tập đoàn Tokyu của Nhật Bản) làm chủ đầu tư. Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài, chính dự án này cũng góp phần nâng tổng vốn đăng ký của tháng 3 lên 1,23 tỷ USD, ngang bằng tổng vốn đăng ký của cả 2 tháng trước đó.

Xếp theo thứ tự đối tác đầu tư, Nhật Bản hiện vẫn là nhà đầu tư lớn nhất trong số 26 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam trong quý I với vốn đăng ký mới và tăng thêm là 2,3 tỷ USD (chiếm 88,8% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam) với các dự án: dự án khu đô thị Tokyu Bình Dương 1,2 tỷ USD; dự án Cty TNHH Sản xuất lốp xe Bridgestone Việt Nam 574,8 triệu USD và dự án Công ty TNHH Oshima Shipbuilding Việt Nam 180 triệu USD đầu tư. Tiếp theo là Hà Lan, Đài Loan.

Về thứ tự địa phương thu hút đầu tư, tỉnh Bình Dương đang dẫn đầu toàn quốc trong thu hút FDI với 1,36 tỷ USD. Còn thu hút FDI của 2 thành phố lớn trên cả nước là Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh lại có diễn biến trái chiều. Tại Hà Nội thu hút vốn FDI tăng cao với tổng vốn đầu tư đăng ký gần 120 triệu USD, tăng 2% về số dự án và gấp 5,9 lần về vốn đầu tư so cùng kỳ năm 2011; ngược lại tại Tp. Hồ Chí Minh thu hút vốn FDI giảm tới 96,5% so với quý I/2011 với tổng vốn đầu tư đăng ký chỉ đạt 39 triệu USD.

Nâng chất lượng dòng vốn

Với vốn FDI thực hiện chỉ bằng 99,2% so với cùng kỳ năm 2011, xem ra mục tiêu thu hút 15 tỉ USD vốn FDI và giải ngân khoảng 11 tỉ USD trong năm 2012 là không dễ thực hiện. Để đạt được mục tiêu đề ra cần có những thay đổi cơ bản trong chính sách thu hút FDI. Đồng thời, việc cải thiện cơ sở hạ tầng và môi trường kinh doanh cũng là những thách thức cần vượt qua để tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất, đủ sức thu hút các doanh nghiệp FDI mới và đảm bảo cho các doanh nghiệp đang hoạt động đạt hiệu quả cao nhất

Đặc biệt theo các chuyên gia kinh tế, FDI vào Việt Nam có xu hướng chững lại một phần do chất lượng nguồn lao động chưa đáp ứng được nhu cầu của nhà đầu tư, làm giảm sức hút của môi trường đầu tư. Thời gian tới, để thúc đẩy thu hút và nâng cao chất lượng đầu tư FDI, Việt Nam cần phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để tăng năng suất lao động, đáp ứng được yêu cầu của các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao. Điều này không chỉ góp phần gia tăng hiệu quả thu hút FDI mà còn tạo ra bước đột phá trong đáp ứng nhu cầu lao động kỹ thuật, lao động chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế.

Trước thực tế thu hút FDI không như mong đợi hiện nay, đặc biệt là tình trạng thu hút đầu tư không chọn lọc, chạy theo thành tích của các địa phương trong cả nước ảnh hướng tiêu cực đến chất lượng vốn FDI, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết trong thời gian tới sẽ chú trọng chọn lọc các dự án có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường và tăng cường sự liên kết giữa các khu vực; các ngành, lĩnh vực tạo ra các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, sản phẩm có khả năng tham gia mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu... Những dự án tiết kiệm nhiên liệu, không sử dụng nhiều lao động giá rẻ cũng sẽ được ưu tiên. Đây được xem là con đường ngắn nhất để Việt Nam nâng dần chất lượng dòng vốn FDI cũng như gia tăng hiệu quả thu hút dòng vốn này trong dài hạn.

Thanh Tùng