Phí bảo trì đường bộ: Cần phù hợp thực tế

Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 18/2012/NĐ-CP về thành lập Quỹ bảo trì đường bộ, Bộ Giao thông Vận tải đã có dự thảo về mức thu phí của Quỹ này. Nhưng cách thu phí như thế nào để đạt được mục tiêu, mức thu nào cho phù hợp vẫn còn là những băn khoăn lớn. Nhằm phản ánh kịp thời những khó khăn, bất cập từ thực tế doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải đường bộ, cung cấp dịch vụ logistic, VCCI – HCM, Hiệp hội Giao nhận kho vận Việt Nam (VIFFAS), Hiệp hội Vận tải hàng hóa Tp.HCM đã phối hợp tổ chức hội thảo “Phí giao thông đường bộ - Thuận lợi và khó khăn của doanh nghiệp”.

Phí chồng phí

Các thành viên thuộc VCCI - HCM, VIFFAS và Hiệp hội Vận tải hàng hóa Tp.HCM đều đồng quan điểm rằng hàng loạt loại phí giao thông đang và sắp thu sẽ là những “cơn bão” thực sự giáng xuống doanh nghiệp. Ông Võ Tân Thành, Giám đốc VCCI – HCM cho biết từ năm 2011 đến nay cả nước đã có hơn 80.000 doanh nghiệp phá sản giải thể và con số này vẫn sẽ còn tăng lên. Trong tình hình đó, Bộ Giao thông Vận tải lại đề nghị Chính phủ triển khai thu một số loại phí giao thông đường bộ. Đây thực sự là nỗi của rất nhiều doanh nghiệp.

Đồng tình với ông Thành, Tổng thư ký VIFFAS Trần Huy Hiền cho biết hiện cả nước có hơn 1.000 doanh nghiệp kinh doanh trong ngành logistics. Đó là những doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp từ chủ trương thu phí bảo trì đường bộ. Theo đề xuất của Bộ Giao thông Vận tải, các phương tiện vận tải hàng hóa như xe tải, xe đầu kéo, container, sơ mi rơ moóc... chịu mức phí rất nặng. Xe tải, rơ moóc và xe ô tô chuyên dùng có trọng lượng toàn bộ từ 27 tấn trở lên có mức đóng cao nhất 1.440.000 đ/tháng (16.760.000 đ/năm/phương tiện). Trong điều kiện kinh tế khó khăn hiện nay, sức mua giảm sút, lượng hàng hóa vận chuyển giảm cùng với sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường... hầu hết các doanh nghiệp vận tải đang hoạt động cầm chừng, nhiều doanh nghiệp thường xuyên chịu lỗ từ dịch vụ vận tải và phải lấy nguồn thu từ các dịch vụ khác để cân đối thu chi. Phí Bảo trì đường bộ triển khai ngay lúc này, làm cho doanh nghiệp vận tải càng thêm khốn khó.

Về phía doanh nghiệp, đại diện Công ty Vận tải Sơn Hà cho biết công ty này hiện có 100 rơmoóc và 20 đầu kéo. Với mức thu mà liên Bộ Tài chính – Giao thông Vận tải dự kiến, mỗi năm doanh nghiệp phải đóng đến 1,4 tỉ đồng tiền phí sử dụng đường bộ. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay, dự kiến doanh số năm 2012 sẽ không mấy khả quan so với năm 2011, do đó không còn cách nào khác, công ty phải nâng giá thành vận tải lên. Tuy nhiên tăng giá thành đồng nghĩa với việc Công ty phải đối mặt với nguy cơ mất khách hàng rất cao.

Giám đốc Công ty Vận tải Đặng Tiến, ông Đặng Đức Tiệp cho biết từ trước đến nay, các doanh nghiệp vận tải đã phải chịu đóng phí giao thông cho các trạm thu phí. Nay phải “gánh” thêm cả phí bảo trì đường bộ sẽ dẫn đến tình trạng “phí chồng phí”. Phải nai lưng chống đỡ bao nhiêu loại phí như thế, doanh nghiệp chỉ còn nước phá sản.

Đồng tình với ý kiến của đại diện Công ty Đặng Tiến, ông Nguyễn Ngọc Huyện, Giám đốc Công ty CP Giao nhận – Vận tải Quang Châu cho biết có quá nhiều loại phí giao thông, mức phí lại cao khiến doanh nghiệp chỉ còn biết kêu trời. Ông Huyện dẫn chứng đoạn đường từ Tp.HCM đi Bình Dương, Bình Phước khoảng cách chừng 100km đã có tới 3 trạm thu phí. Đặc biệt đoạn đường từ Cát Lái (Tp.HCM) đi Cần Thơ với khoảng cách chưa tới 190 km nhưng doanh nghiệp phải qua tới 5 trạm thu phí; tổng phí giao thông đường bộ phải nộp lên tới gần 1,4 triệu đồng, chiếm khoảng 19% giá cước. Với mức phí đường bộ như vậy, nếu tính đủ tất cả chi phí khấu hao tài sản, lãi suất ngân hàng..., doanh nghiệp chẳng còn lãi bao nhiêu.

Hàng hóa tăng sức cạnh tranh?

Ý kiến của nhiều doanh nghiệp tham gia Hội thảo cho rằng, Bộ Giao thông Vận tải cần xem lại những quy định trong Nghị định 18/2012/NĐ-CP chưa phù hợp thực tế. Đối với nhóm xe đầu kéo kéo sơ mi rơ moóc, Nghị định quy định vừa đánh phí trên cả đầu phương tiện là “máy kéo”, vừa đánh trên “rơ moóc, sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô, máy kéo” là chưa phù hợp với thực tế hoạt động của loại phương tiện này. Bản thân sơ mi rơ moóc là thiết bị cơ, nếu không gắn động cơ, không thể tự hành được. Tương tự như thế, các container nếu không được đặt trên các sơ mi rơ moóc, và gắn với xe đầu kéo cũng không thể vận hành được. Chỉ khi nào gắn với đầu kéo hợp thành tổ hợp xe thì mới lưu thông để vận tải hàng hóa. Mỗi chiếc đầu kéo - một lần - cũng chỉ kéo theo được một rơ moóc và một container nên Nghị định tách thành các thiết bị riêng biệt để đánh phí đối với loại xe tổ hợp chuyên dụng này là chưa hợp lý nên sẽ tạo gánh nặng về phí cho các doanh nghiệp vận tải.

Đối với nhóm xe vận tải, thực tế có thể một số phương tiện bị hư hỏng phải sửa chữa, xe bị tai nạn, bị tạm giữ, xe vận chuyển nội bộ trong cảng, khu công nghiệp… sẽ không tham gia sử dụng đường bộ những vẫn phải nộp phí hàng năm cũng là không phù hợp. Tương tự như thế đối với nhóm xe cá nhân (xe mô tô, xe du lịch), sẽ có những phương tiện trong cùng thời điểm không sử dụng hệ thống đường bộ nhưng vẫn phải đóng phí.

Luật sư Thái Văn Chung - Tổng thư ký Hiệp hội Giao nhận hàng hóa Tp.HCM nhận định: “Quy định thu phí theo kỳ đăng kiểm cũng sẽ là một khó khăn vô cùng lớn cho các doanh nghiệp sắp tới. Nay nhà nước lại áp dụng phương thức thu phí trên đầu xe theo kỳ đăng kiểm (hoặc là 3 tháng, 6 tháng, 1 năm hoặc 2 năm…tùy theo đời xe cũ hay mới ) thì sẽ có doanh nghiệp phải đi vay để đóng phí. Với một doanh nghiệp có hơn trăm xe đầu kéo và gần ngàn sơ mi rơ moóc thì số tiền phải đóng phí lên tới cả tỷ đồng/tháng, gom hết cả lợi nhuận, có khi cũng không đủ đóng phí. Đối với nhiều tuyến vận tải hiện nay (như tuyến từ Cảng Cát Lái đi Cần Thơ) doanh nghiệp vận tải đang phải chịu chi phí cho cầu đường bộ lên đến 19%/tổng giá cước cho một chuyến hàng. Cùng với các chi phí khác như lãi suất vay ngân hàng, dầu, vỏ lốp… quá cao thì gần như nhiều doanh nghiệp vận tải đang kinh doanh không có lợi nhuận, nhiều doanh nghiệp đã bán xe vì lợi nhuận không bảo đảm duy trì và tái đầu tư doanh nghiệp. Hơn nữa, phải nộp phí trước cho việc sử dụng dịch vụ sau chẳng khác nào ép buộc để chiếm dụng vốn của doanh nghiệp cả”.

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ vĩ mô, phí bảo trì đường bộ là cần thiết để bảo trì, nâng cao chất lượng giao thông đường bộ, giảm chi phí cho doanh nghiệp và giảm chi phí logistics. Dịch vụ vận tải hàng hóa là một trong những “mắt xích” quan trọng của ngành logistics, vừa đảm bảo cho hàng hóa, “mạch máu” của nền kinh tế được lưu thông, vừa là yếu tố quan trọng kéo giảm chi phí logistics, làm tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Hiện nay, chi phí logitics của VN rất cao, chiếm khoảng 25% GDP (Nhật Bản chi phí logistics chỉ chiếm 11%/GDP, Singapore 8%, Malaysia 13%, Indonexia 13%...). Năm 2011, GDP VN đạt 119 tỷ USD. Như vậy chi phí cho các dịch vụ logistics mà doanh nghiệp đã phải bỏ ra hơn 20 tỷ USD. Đây là con số cực kỳ lớn, cho thấy nếu hàng năm VN tiết kiệm được 1-2% chi phí logistics là đã làm lợi cho xã hội hàng tỷ USD. Trong đó, chi phí vận tải hàng hóa chiếm tới 70% chi phí logistics.

Điều đó cho thấy nếu cơ sở hạ tầng giao thông tốt, sẽ tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa lưu thông không bị tắc nghẽn, giúp doanh nghiệp giảm được chi phí vận tải đường bộ và bảo vệ được tài sản, kéo dài được tuổi thọ của xe. Vì thế, đây cũng là vấn đề nhiều doanh nghiệp quan tâm. tuy nhiên với mức phí đóng cao như thế, nhưng phí bảo trì đường bộ có được quản lý, sử dụng ưu tiên cho giao thông vận tải hàng hóa, giúp doanh nghiệp giảm chi phí và góp phần làm tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa hay không vẫn còn là một câu hỏi lớn.

Mỹ Châu