Ổn định kinh tế vĩ mô - tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển

Tái cơ cấu nền kinh tế, đưa ra một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển là chủ đề chính của buổi Tọa đàm “Viễn cảnh kinh tế Việt Nam 2010” do Trường Đại học Kinh tế- ĐHQGHN vừa tổ chức tại Hà Nội.

PGS.TS. Nguyễn Hồng Sơn và TS. Nguyễn Đức Thành phát biểu khai mạc buổi tọa đàm

Vòng xoáy lạm phát - kích cầu - lạm phát

Theo các chuyên gia kinh tế, cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu là cơ hội rất tốt để Việt Nam tái cơ cấu lại nền kinh tế, năm 2010 Việt Nam phải tiến hành cải cách mạnh mẽ, chậm trễ sẽ khiến cho các điểm yếu về cấu trúc tiếp tục làm nền kinh tế gặp nhiều rủi ro hơn.

Trong một thời gian dài trước đây, Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng là ưu tiên số một, chấp nhận lạm phát để thay đổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế với chính sách tiền tệ và tài khóa nới lỏng. Với chính sách ấy, những thành tựu về kinh tế mà Việt Nam đạt được là rất đáng trân trọng nhưng về mặt lâu dài nó sẽ khiến cho việc phân bố các nguồn tài nguyên diễn ra không hợp lý, giảm sút đầu tư, tính tiết kiệm bị ảnh hưởng, điều đó sẽ dẫn đến những cú sốc và làm bất ổn cho nền kinh tế. Hiện kinh tế Việt Nam đang rơi vào vòng xoáy lạm phát- kích cầu- lạm phát mà cho đến nay vẫn chưa giải quyết được, gây ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.

Cần cân đối vĩ mô

“Hiện nay Việt Nam chưa tính toán được chi phí nhằm đối phó với những mặt tiêu cực của nền kinh tế bởi nền kinh tế Việt Nam cứ tăng trưởng đều đặn một thời gian rồi sau đó lại lo chống đỡ và cuối cùng là trả giá cho việc chống đỡ. ” - PGS-TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Việt Nam nói. Trong giai đoạn 2008- 2009 khi Việt Nam chuyển hướng nhằm thay đổi chính sách và ổn định vĩ mô nhưng thực chất vẫn là chạy theo mục tiêu tăng trưởng, điều đó không thể tạo ra sự ổn định về vĩ mô như mục tiêu đề ra. Mặc dù nền kinh tế có thể có mục tiêu tăng trưởng cao nhưng mục tiêu đó không phải là mục tiêu trực tiếp.

Theo TS. Vũ Đình Ánh- Phó Viện trưởng Viện Khoa học nghiên cứu giá cả (Bộ Tài Chính), Việt Nam về cơ bản thiếu viễn cảnh và tầm nhìn. Về chính sách tài khóa, Việt Nam cần giảm bớt thâm hụt ngân sách bằng biện pháp giảm chi tiêu, cắt bớt các dự án đầu tư không hiệu quả. Không nên để vấn đề mất cân đối ở mức bền vững mà phải giảm nó về đến mức cân đối. Về chính sách tiền tệ, theo ông Ánh, NHNN không nên bỏ chính sách trần lãi suất bởi như vậy sẽ khó điều hành được hệ thống ngân hàng cũng như không nên phá giá đồng nội tệ và cần điều hành chính sách một cách từ từ và linh hoạt. “Trong quá trình thực thi chính sách, một chính sách tốt phải là chính sách phù hợp với khả năng thực thi của nền kinh tế”- TS. Ánh khẳng định

PGS- TS Trần Đình Thiên cũng cho rằng, về hoạch định chính sách, Việt Nam mới chỉ có được cái nhìn ngắn hạn trong một phạm vi dài hạn. Tính trung bình trong vòng 24 năm đổi mới, cứ khoảng 10 năm nền kinh tế tăng trưởng tốt lại có dấu hiệu chững lại và bộc lộ những điểm yếu nghiêm trọng về vấn đề cơ cấu. Sau đó là khủng hoảng thế giới lan rộng và ảnh hưởng khiến Việt Nam chỉ lo chống khủng hoảng mà quên đi những yếu kém nội tại của nền kinh tế.

Bước sang năm 2010, theo các chuyên gia kinh tế, nền kinh tế Việt Nam sẽ có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn không nên đặt mục tiêu tăng trưởng lên hàng đầu mà là vấn đề lạm phát và cân đối vĩ mô của nền kinh tế. Theo PGS- TS Trần Đình Thiên, Việt Nam cần nhấn mạnh đến vấn đề tỷ giá giữa đồng đô la và đồng nhân dân tệ, đây được xem là một trong những điểm bất ổn của nền kinh tế thế giới trong năm 2010.

Trong một thập kỷ qua, nền kinh tế thế giới đã có những thay đổi căn bản, nhiều thời điểm, nền kinh tế thế giới nói chung đã có những bước phát triển quá nóng khiến cho các cuộc khủng hoảng kinh tế cũng xảy ra thường xuyên hơn so với 10 năm trước đó nhưng các biện pháp nhằm đối phó với “sức khỏe” của nền kinh tế đã trở nên hiệu quả hơn.

Theo TS. Võ Trí Thành, Viện phó Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, Việt Nam vẫn chưa nhanh nhạy trong việc dự báo và đối phó với những cuộc khủng hoảng kinh tế, điều này đặt ra một vấn đề là mặc dù chúng ta đã có những chuyển biến rất lớn trong tăng trưởng nhưng rõ ràng khái niệm về sự tăng trưởng của Việt Nam đang cần được xem lại, và sự nhìn nhận lại là vô cùng cần thiết. Cụ thể hơn, tăng trưởng trước đây càng cao càng tốt thì bây giờ mục tiêu quản trị thực trong tăng trưởng được đề cao hơn.

TS. Võ Trí Thành cho rằng “Đổi mới là rất cần thiết đối với một nền kinh tế nhưng chúng ta đừng quá vội vàng để tránh sự lệch lạc”. Ông cho rằng, cái khó nhất là ở hai điểm: Một là nhận thức rất cơ bản, chúng ta hay thích cái mới trong khi cái mới chưa chắc đã đúng. Hai là nhìn nhận những nền tảng rất cơ bản, chúng ta chưa có được một nền tảng thực sự tốt, trong khi chúng ta lại muốn đổi mới.

Lương Tuấn