“Đánh xuống” lãi suất

Không chỉ lãi suất giảm nhanh, nhiều tín hiệu cho thấy NH có xu hướng nới thầu bao sau 4 tháng tăng trưởng tín dụng ở mức âm.

Với diễn biến hiện nay của kinh tế vĩ mô, đặc biệt là lạm phát, chúng ta có điều kiện để giảm lãi suất nhanh hơn nữa. Đến cuối năm 2012, lãi suất huy động VND sẽ ở mức 9 - 10% - Thống đốc Nguyễn Văn Bình khẳng định.

Tín dụng tiếp tục âm

Những năm trước tín dụng luôn tăng trưởng ở mức rất cao, bình quân 5 năm qua ở mức 34% và bình quân 10 năm trở lại đây là 29%.

Tuy nhiên, năm nay tính đến cuối tháng 4, tổng phương tiện thanh toán mới chỉ tăng khiêm tốn 1,55% so với cuối năm 2011. Tăng trưởng tín dụng vẫn tiếp tục ở mức âm, sau quý 1 có mức tăng trưởng -1,96%, mức âm kể từ quý 1 năm 2009. Đến cuối tháng 4 tín dụng vẫn giảm 0,66% so với cuối năm 2011, trong đó tín dụng bằng VND giảm 1,09%, tín dụng bằng ngoại tệ tăng 0,91%. Về vấn đề này, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cũng đưa ra con số: Tính đến ngày 16/4, tăng trưởng tín dụng vẫn âm tới 1,71% so với cuối năm 2011.

Theo kế hoạch của NHNN, năm 2012 tổng phương tiện thanh toán tăng khoảng 14% - 16%, tăng trưởng tín dụng khoảng 15% - 17%. Có thể nhận thấy đó là những mục tiêu khó đạt dù mới chỉ qua 4 tháng đầu năm, bởi đạt được mục tiêu này, sẽ phải tăng tốc tổng phương tiện thanh toán 8 tháng còn lại của năm cần tăng khoảng 1,5% mỗi tháng; tăng trưởng tín dụng cần tăng 2% mỗi tháng. Một phương án như vậy là giật cục khó khả thi, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế đang có nguy cơ giảm phát, khu vực sản xuất kinh doanh khó khăn, người dân thắt chặt chi tiêu do thu nhập không theo được giá cả sau những năm dài chịu đựng lạm phát cao.

Tuy nhiên, trả lời công luận, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình khẳng định đã lường trước những khó khăn, diễn biến của nền kinh tế và thực trạng của các DN hiện nay. Theo ông kinh tế vĩ mô đã phải uống những liều thuốc điều chỉnh bệnh và những liều thuốc đó có những tác dụng phụ. Những tác dụng phụ đó chúng ta đã thấy, đã lường đoán được, đó là tăng trưởng kinh tế đã giảm sút, vì giữa kiềm chế lạm phát và tăng trưởng kinh tế luôn mâu thuẫn nhau, thường được mặt này thì mất mặt kia.

Đành rằng đối mặt với khủng hoảng kinh tế toàn cầu cũng như những khó khăn của kinh tế trong nước, lạm phát cao và sức mua suy giảm mạnh đã bào mòn sức khoẻ DN. Nhưng còn có vấn đề thắt chặt tiền tệ, lãi suất quá cao trong một thời gian dài… dồn thêm gánh nặng đẩy con cố DN phá sản tăng nhanh.

Ngân hàng bí đầu ra

Một nghịch lý là trong khi tăng trưởng tín dụng ở mức âm, nhà điều hành phát tín hiệu cắt giảm lãi suất, nhưng lãi suất vẫn còn cao trong khi hệ thống NH đã thoát khỏi khó khăn thanh khoản và hiện đang rủng rỉnh tiền. Suốt trong tháng 4/2012 và đặc biệt là từ đầu tháng 5/2012, lãi suất cho vay liên ngân hàng ở kỳ hạn một tuần đã giảm về 3,5-4%, còn lãi suất cho vay qua đêm chỉ còn 2,5%, lập đáy mới kể từ đáy lãi suất liên ngân hàng thời điểm năm 2007. Điều này chứng tỏ, nhu cầu vốn của các NH đã được giải tỏa và ngân hàng bí đầu ra nên ít nhu cầu vốn.

Trong tháng 4, NHNN phát hành tín phiếu hút về 51.431 tỷ đồng (kỳ hạn 28 ngày, 91 ngày, 182 ngày với lãi suất từ 6,2% - 12,5%/năm). Đặc biệt, trong thời gian cuối tháng 4, lãi suất tín phiếu liên tục giảm theo ngày. Đồng thời, lãi suất đấu thầu thành công trái phiếu chính phủ cũng rất thấp, chỉ còn khoảng 11%/năm.

Số liệu của Tổng cục Thống kê, lạm phát tính theo năm đã giảm từ 14,1% trong tháng 3/2012 xuống còn 10,5% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái. Tính từ tháng 8/2011, lạm phát hiện đã giảm từ mức đỉnh điểm 23% xuống gần sát mức một con số. Lạm phát tăng chậm lại tạo điều kiện cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hạ lãi suất trong quý I/2012 và các lãi suất chính sách chủ đạo đã được cắt giảm 2% trong vòng một tháng . NHNN cũng áp trần lãi suất cho vay 15%/năm đối với 4 nhóm đối tượng. HSBC nhận định: “Vừa qua, lãi suất huy động đã giảm 2% trong vòng một tháng để kích thích tiêu dùng và đợt giảm lãi suất tiếp theo có lẽ sẽ vào đầu quý III/2012”.

Nhiều chuyên gia phân tích trần lãi suất huy động sẽ nhanh chóng được cắt giảm về 10%/năm. Trong bối cảnh khó khăn chung, các kênh đầu tư đều ẩn chứa rủi ro cao, mức lãi suất 10% vẫn không khiến dòng tiền rời bỏ NH.

Thực tế lãi suất cho vay trên thị trường ghi nhận vẫn rất cao: kết quả khảo sát lãi suất thường kỳ của Công ty Cổ phần Chứng khoán Tp.HCM (HSC) công bố, lãi suất cho vay VND bình quân hiện tại đã ở vào 17,24%/năm, lãi suất cho vay đã giảm khoảng 0,7%/năm trong 2 tuần và đã giảm tổng cộng 1,4%/năm kể từ đầu tháng 4.

Mặc dù đó là mức giảm đáng kể vẫn chưa làm hài lòng DN. Không chỉ vì đó vẫn là mức lãi suất cao khó lòng chịu đựng, mà còn bởi giờ đây DN đã trở nên yếu hơn, vay tiền để làm gì nếu hàng hóa không bán được và lượng tồn kho ngày càng lớn. Họ trông chờ một mức lãi suất thấp hơn nữa, tương tự như mức lãi suất 12 – 13%/năm mà Vietcombank vừa đưa ra.

Trên thị trường có thể dễ dàng nhận thấy động thái nới tín dụng của các NHTM, từ việc đẩy mạnh phát hành thẻ thanh toán hỗ trợ tiêu dùng, đến việc chủ động xúc tiến tìm DN và dự án tốt. Thay vì siết vốn bằng mọi cách như trước đây thì nay họ lại đang tìm cách tiếp cận DN. Một mức lãi suất dễ thở hơn sẽ tạo thêm động lực cho DN trong sản xuất kinh doanh, nhưng khó khăn nhất chính là năng lực tài chính của DN đã suy giảm nhiều trong khi điều kiện vay vốn bị siết chặt hơn hơn. Vì thế, giữa NH và DN còn một khoảng cách cần phải kéo xích lại, thông qua các chính sách hỗ trợ.

Lê Minh