Đặt ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng mỗi năm làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 68/2026 quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Nghị định có hiệu lực từ ngày 5/3/2026, đưa ra nhiều quy định mới liên quan đến thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và các loại thuế khác, đồng thời làm rõ cơ chế quản lý thuế đối với khu vực kinh doanh cá thể - khu vực đang có vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế.

Làm rõ cách tính thuế thu nhập cá nhân theo quy mô doanh thu

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể về ngưỡng doanh thu làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh. Theo đó, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng (VAT) và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Ngược lại, đối với trường hợp doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật hiện hành.

Đối với thuế giá trị gia tăng, cá nhân kinh doanh có doanh thu vượt ngưỡng quy định sẽ thực hiện nộp thuế theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu, với tỷ lệ phần trăm áp dụng theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Quy định này nhằm làm rõ căn cứ xác định nghĩa vụ thuế đối với khu vực hộ và cá nhân kinh doanh, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý thuế triển khai các biện pháp quản lý phù hợp với đặc thù của loại hình kinh doanh này.

Bên cạnh quy định về ngưỡng doanh thu, Nghị định 68 cũng làm rõ cách xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân kinh doanh.

Theo quy định, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, trước khi tính thuế, cá nhân được trừ mức doanh thu 500 triệu đồng mỗi năm.

Trong trường hợp cá nhân kinh doanh nhiều ngành nghề hoặc nhiều địa điểm kinh doanh, khoản giảm trừ này có thể được phân bổ cho một hoặc nhiều hoạt động kinh doanh theo phương án có lợi nhất cho người nộp thuế. Tuy nhiên, tổng mức trừ trong năm không được vượt quá 500 triệu đồng.

Quy định tương tự cũng được áp dụng đối với cá nhân cho thuê bất động sản. Nếu cá nhân có nhiều hợp đồng cho thuê trong năm, có thể lựa chọn một hoặc nhiều hợp đồng để áp dụng mức trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế. Tuy nhiên, tổng mức trừ cho tất cả các hợp đồng cho thuê trong năm cũng không vượt quá mức quy định.

Nghị định 68 cũng phân loại phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo quy mô doanh thu nhằm phù hợp với từng nhóm cá nhân kinh doanh.

Cụ thể, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm sẽ áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ thuế suất nhân với doanh thu tính thuế.

Trong khi đó, cá nhân có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm phải áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế, tức là doanh thu sau khi trừ các chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định, sau đó nhân với thuế suất để xác định số thuế phải nộp.

Đáng chú ý, đối với cá nhân có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm, ngoài phương pháp tính theo tỷ lệ trên doanh thu, người nộp thuế cũng có thể lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế. Tuy nhiên, khi đã lựa chọn phương pháp này thì phải duy trì ổn định trong thời gian tối thiểu 2 năm liên tiếp.

Việc quy định rõ phương pháp tính thuế theo quy mô doanh thu được kỳ vọng sẽ tạo sự minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời phù hợp với đặc điểm hoạt động của từng nhóm cá nhân kinh doanh.

Tăng minh bạch doanh thu và trách nhiệm của các nền tảng số

Ngoài các quy định về ngưỡng doanh thu và phương pháp tính thuế, Nghị định 68 cũng quy định cụ thể cách xác định doanh thu tính thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh.

Theo đó, doanh thu tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung ứng dịch vụ, các khoản thưởng, hỗ trợ doanh số, chiết khấu thanh toán, tiền bồi thường hợp đồng và các khoản thu khác có liên quan đến hoạt động kinh doanh.

Đáng chú ý, các khoản doanh thu này được tính không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu tiền, nhằm đảm bảo việc xác định doanh thu tính thuế phản ánh đầy đủ quy mô hoạt động kinh doanh của cá nhân.

Đối với trường hợp áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế, Nghị định cũng quy định rõ các khoản chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

Các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ được trừ bao gồm chi phí nguyên vật liệu, tiền lương của người lao động, chi phí dịch vụ mua ngoài, khấu hao tài sản phục vụ sản xuất kinh doanh, lãi vay phục vụ hoạt động kinh doanh và các chi phí hợp lý khác có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.

Ngược lại, những khoản chi không liên quan đến hoạt động kinh doanh, các khoản chi không có chứng từ hợp lệ, chi phục vụ nhu cầu cá nhân hoặc tiền lương của chính cá nhân kinh doanh sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

Ngoài thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, Nghị định cũng quy định hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nếu hoạt động trong các lĩnh vực thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên hoặc thuế bảo vệ môi trường vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định của từng loại thuế tương ứng.

Bên cạnh đó, Nghị định 68 còn quy định rõ các nội dung liên quan đến khai thuế, tính thuế, nộp thuế và quyết toán thuế, cũng như việc xử lý tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt nộp thừa.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc quy định trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh hoạt động trên môi trường số.

Theo đó, các chủ quản nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay số thuế đã khấu trừ của hộ và cá nhân kinh doanh theo quy định.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định trách nhiệm khai thay và nộp thuế thay của các tổ chức trong một số trường hợp như hợp tác kinh doanh, làm đại lý bán đúng giá đối với các lĩnh vực như xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp.

Cùng với đó, Nghị định cũng đề cập đến việc sử dụng hóa đơn điện tử và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Việc ban hành Nghị định 68 được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý trong quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong xác định doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động kinh doanh trên nền tảng số và thương mại điện tử ngày càng phát triển.

Hương Hậu  (Vietnam Business Forum)