“Nút kết nối chiến lược” trong chuỗi cung ứng FDI toàn cầu

Trong làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Bắc Ninh đang nổi lên như một điểm đến chiến lược của dòng vốn FDI thế hệ mới. Với tổng vốn FDI lũy kế đạt trên 25 tỷ USD, đóng góp khoảng 70 - 75% kim ngạch xuất khẩu, Bắc Ninh không chỉ là “cứ điểm sản xuất” mà đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành trung tâm trung chuyển, điều phối và kiến tạo giá trị trong hệ sinh thái công nghiệp khu vực. Và đằng sau bước chuyển này là một chiến lược bài bản về kiến trúc, quy hoạch không gian đô thị và phát triển hạ tầng giao thông.

Tái cấu trúc không gian đô thị - Giải bài toán “nén” tăng trưởng

Hiện Bắc Ninh có 16 khu công nghiệp (KCN) được quy hoạch, trong đó nhiều KCN trọng điểm như Yên Phong, Quế Võ, VSIP đã đạt tỷ lệ lấp đầy từ 85 - 95%. Áp lực không gian phát triển vì vậy ngày càng lớn, đặc biệt khi dân số cơ học tại các khu vực công nghiệp tăng trung bình 8 - 10%/năm, có nơi gấp 2 - 3 lần dân số thường trú.

Ông Mai Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh giới thiệu về dự án khu đô thị và hạ tầng của tỉnh với các nhà đầu tư

Trong bối cảnh đó, Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 đã xác lập mô hình phát triển “đa cực - tích hợp - nén”, chuyển từ tư duy mở rộng không gian sang tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất.

Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh - ông Nguyễn Việt Hùng cho rằng, hạ tầng xây dựng trong giai đoạn mới cần được nhìn nhận với vai trò chủ động hơn: không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển mà còn dẫn dắt cấu trúc không gian kinh tế. Theo định hướng này, mỗi KCN không tồn tại như một “ốc đảo sản xuất” mà phải gắn kết hữu cơ với hệ thống đô thị và dịch vụ, hình thành các tổ hợp phát triển tích hợp.

Thực tế, tại Từ Sơn - đô thị cửa ngõ phía Tây, việc phát triển các khu đô thị dịch vụ gắn với KCN đã giúp giảm áp lực nhà ở và giao thông, đồng thời tạo môi trường sống hấp dẫn cho chuyên gia nước ngoài. Tương tự, tại Yên Phong, nơi tập trung các tập đoàn công nghệ lớn, các dự án nhà ở xã hội và khu đô thị mới đang được triển khai với quy mô hàng chục ha, góp phần “giữ chân” lực lượng lao động chất lượng cao.

Nếu trước đây, phát triển đô thị tại Bắc Ninh chủ yếu tập trung vào đáp ứng nhu cầu ở, thì nay tiêu chí đã thay đổi theo hướng nâng cao chất lượng sống và tạo bản sắc đô thị.

Tỷ lệ đất dành cho cây xanh, mặt nước trong các khu đô thị mới đang được nâng lên mức 10 - 15%, tiệm cận tiêu chuẩn đô thị loại I. Các dự án lớn đều tích hợp tiện ích công cộng như trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, không gian sinh hoạt cộng đồng.

Một ví dụ điển hình đối với các khu đô thị mới, nơi các tuyến phố được quy hoạch đồng bộ, hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm hóa, kết hợp không gian đi bộ và cảnh quan đô thị hiện đại. Điều này không chỉ cải thiện diện mạo đô thị mà còn góp phần nâng giá trị bất động sản và sức hút đầu tư.

Mở rộng không gian và “lực đẩy kép” cho tăng trưởng

Hạ tầng giao thông đang là “cú hích” lớn nhất giúp Bắc Ninh phá vỡ giới hạn không gian phát triển. Hiện tỉnh có mật độ đường bộ thuộc nhóm cao nhất cả nước, với hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ kết nối thuận lợi với Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Đặc biệt, dự án vành đai 4 - vùng Thủ đô với tổng mức đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng khi hoàn thành sẽ tạo ra một trục phát triển hoàn toàn mới. Chỉ tính riêng đoạn qua Bắc Ninh dài hơn 35km, tuyến đường này sẽ mở ra hàng nghìn ha đất phát triển đô thị và công nghiệp, đồng thời rút ngắn thời gian di chuyển tới sân bay Nội Bài xuống còn 30 - 40 phút.

Cùng với đó, các tuyến cao tốc Hà Nội - Bắc Ninh, Nội Bài - Hạ Long, cùng hệ thống đường tỉnh, đường vành đai nội đô đang được nâng cấp, giúp giảm chi phí logistics - yếu tố chiếm tới 15 - 20% chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Một ví dụ sinh động trong việc vận chuyển linh kiện điện tử từ các nhà máy tại Yên Phong ra cảng Hải Phòng hiện chỉ mất khoảng 2 - 2,5 giờ, nhanh hơn 30 - 40% so với trước đây. Điều này giúp các doanh nghiệp FDI tối ưu chuỗi cung ứng, giảm tồn kho và tăng khả năng đáp ứng đơn hàng toàn cầu.

Không dừng ở giao thông, Bắc Ninh đang hướng tới phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại.Theo định hướng, đến năm 2030, Bắc Ninh sẽ hình thành các trung tâm logistics cấp vùng, đóng vai trò trung chuyển hàng hóa giữa Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các tỉnh công nghiệp phía Bắc.

Hướng tới đô thị trực thuộc Trung ương - Thách thức và cơ hội

Bắc Ninh đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 - một mục tiêu đầy tham vọng nhưng có cơ sở. Hiện tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đã đạt trên 45%, cao hơn mức trung bình cả nước, và dự kiến tiếp tục tăng nhanh trong những năm tới.

Tuy nhiên, để đạt tiêu chí đô thị loại I và đô thị trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh vẫn cần hoàn thiện nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật và xã hội, từ giao thông công cộng, xử lý môi trường đến hệ thống y tế, giáo dục chất lượng cao.

Từ góc độ điều hành, bài toán không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở cách phân bổ và sử dụng nguồn lực hiệu quả thông qua quy hoạch khoa học, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn - yếu tố đang được tỉnh đặc biệt chú trọng trong giai đoạn hiện nay.

Nhìn tổng thể, Bắc Ninh đang thực hiện một cuộc “tái thiết không gian” toàn diện, trong đó kiến trúc, quy hoạch đô thị và giao thông không chỉ phục vụ phát triển mà còn dẫn dắt tăng trưởng. Đây không chỉ là sự mở rộng về quy mô, mà là sự nâng cấp về chất lượng phát triển - từ một trung tâm sản xuất trở thành “nút kết nối chiến lược” trong chuỗi cung ứng FDI toàn cầu, nơi hội tụ của hạ tầng hiện đại, không gian đô thị đáng sống và hệ sinh thái kinh tế năng động, bền vững.

Hà Thành - Trịnh Long (Vietnam Business Forum)