Nghị quyết 86: Mở “đường băng” hút vốn toàn cầu, khởi động làn sóng khởi nghiệp sáng tạo mới

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn đầu tư toàn cầu ngày càng gay gắt, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo được xem là bước đi mang tính bản lề. Không chỉ định hình lại cách tiếp cận phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, Nghị quyết còn mở ra “đường băng” chính sách nhằm đón dòng vốn mạo hiểm, tạo lực đẩy cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo bứt phá trong giai đoạn tới.

Nhìn lại chặng đường vừa qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Sự xuất hiện của các doanh nghiệp “kỳ lân”, cùng với mức độ quan tâm ngày càng lớn từ các quỹ đầu tư quốc tế, cho thấy sức hấp dẫn của thị trường. Năm 2025, Việt Nam xếp thứ 55 toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp; trong đó TP. Hồ Chí Minh lọt top 5 Đông Nam Á, còn Hà Nội và Đà Nẵng đều cải thiện đáng kể thứ hạng.

Không chỉ dừng ở con số, nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp cũng đang dần hoàn thiện với sự tham gia của nhiều chủ thể: quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, trung tâm đổi mới sáng tạo… Tuy nhiên, những “điểm nghẽn” về thể chế, khả năng tiếp cận vốn và chất lượng nhân lực vẫn là rào cản khiến nhiều ý tưởng sáng tạo khó vươn xa.

Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu đang có xu hướng dịch chuyển và lựa chọn điểm đến ngày càng khắt khe, yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam không chỉ là cải thiện môi trường kinh doanh, mà còn phải xây dựng một chiến lược đủ sức cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế. Nghị quyết 86 ra đời chính là câu trả lời cho bài toán đó, với trọng tâm là tạo dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo mang tính mở, linh hoạt và hội nhập sâu rộng.

Khơi dậy tinh thần khởi nghiệp toàn dân, tạo nền tảng hút vốn bền vững

Một điểm nhấn quan trọng của Chiến lược là việc đặt con người vào trung tâm, coi khởi nghiệp sáng tạo là sự nghiệp của toàn dân. Điều này không chỉ mang ý nghĩa xã hội, mà còn là yếu tố cốt lõi để tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư - những người luôn tìm kiếm các thị trường có nguồn nhân lực năng động, sáng tạo và sẵn sàng đổi mới.

Chiến lược hướng tới xây dựng một quốc gia mà mỗi người dân đều có cơ hội khởi nghiệp dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Tinh thần dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và khoan dung với thất bại được định hướng lan tỏa rộng khắp, qua đó hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo - yếu tố đã làm nên thành công của nhiều quốc gia như Israel, Hàn Quốc hay Singapore.

Từ góc độ kinh tế, đây chính là nền tảng để hình thành một hệ sinh thái khởi nghiệp có chiều sâu, tạo ra nguồn cung doanh nghiệp đổi mới sáng tạo chất lượng - yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn đầu tư mạo hiểm dài hạn. Khi hệ sinh thái đủ mạnh, dòng vốn sẽ không chỉ đến vì cơ hội ngắn hạn, mà còn gắn bó với tầm nhìn phát triển bền vững.

Chiến lược cũng đặt ra các mục tiêu rõ ràng: đến năm 2030, Việt Nam trở thành quốc gia hàng đầu khu vực về khởi nghiệp sáng tạo, với hàng vạn doanh nghiệp mới và sự xuất hiện của thêm nhiều “kỳ lân”. Xa hơn, đến năm 2045, Việt Nam hướng tới nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, với thị trường vốn mạo hiểm phát triển mạnh mẽ.

Mở khóa thể chế, khơi thông dòng vốn đầu tư mạo hiểm

Để hiện thực hóa mục tiêu thu hút dòng vốn toàn cầu, Chiến lược tập trung vào việc tháo gỡ các “nút thắt” mang tính hệ thống, trong đó thể chế được xác định là khâu đột phá.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng thông thoáng, minh bạch và phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp khởi nghiệp được đặt lên hàng đầu. Đáng chú ý, các cơ chế mới như mô hình “doanh nghiệp một người”, quy trình phá sản rút gọn hay khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới được kỳ vọng sẽ giảm thiểu rủi ro, tạo điều kiện để các ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm nhanh chóng. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.

Song song với cải cách thể chế, việc phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng hỗ trợ cũng được đẩy mạnh. Từ việc đưa giáo dục khởi nghiệp vào trường học đến xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian làm việc chung và nền tảng số, tất cả nhằm tạo dựng môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

Đặc biệt, Chiến lược dành trọng tâm lớn cho việc khơi thông dòng vốn. Thị trường đầu tư mạo hiểm sẽ được phát triển theo hướng đa tầng, với sự tham gia của cả khu vực nhà nước và tư nhân. Các cơ chế hỗ trợ tài chính, bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ được kỳ vọng sẽ mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp – vốn thường gặp khó khăn do thiếu tài sản đảm bảo truyền thống.

Cùng với đó, việc đẩy mạnh hội nhập quốc tế, thu hút chuyên gia và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tạo điều kiện để dòng vốn quốc tế “chảy” vào thị trường một cách bền vững. Nghị quyết 86 không chỉ là một định hướng chiến lược, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm của Việt Nam trong việc trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu. Khi “đường băng” chính sách đã được mở, vấn đề còn lại là tốc độ triển khai và khả năng tận dụng cơ hội của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu làm tốt, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, nơi đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế.

Lê Hiền (Vietnam Business Forum)