Giảm nghèo bền vững từ những dự án sáng tạo

Những kết quả ban đầu cho thấy, khoảng 16.900 người đã nhận được những tác động tích cực về thu nhập và sinh kế thông qua những dự án sáng tạo của Quỹ Thách thức Việt Nam, một hợp phần chính của dự án M4P2. Hơn 2.100 việc làm đã được tạo ra thông qua các dự án của Quỹ Thách thức. Những tác động gián tiếp được trông đợi sẽ lớn hơn nữa khi các mô hình mới thành công được tiếp tục nhân rộng.

Đây là kết quả mà dự án “Nâng cao hiệu quả thị trường cho người nghèo, giai đoạn 2” (M4P2) được thực hiện trong ba năm, do Bộ Phát triển Quốc tế Vương quốc Anh (DFID) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tài trợ và được quản lý bởi Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI).

Bình đẳng hơn đối với người nghèo

Theo đánh giá của các chuyên gia, cách thức tiếp cận mới đã tạo ra các kênh hợp tác với các doanh nghiệp, được kiểm nghiệm thông qua 7 dự án sáng tạo của Quỹ Thách thức Việt Nam, đã giúp cho các thị trường tại nông thôn Việt Nam hoạt động tốt hơn và bình đẳng hơn đối với người nghèo tham gia thị trường. Những dự án rất đa dạng, từ công nghệ trồng nấm giúp giảm nghèo, đến chè hữu cơ của đồng bào thiểu số, đến bò H’Mông có thể truy xuất nguồn gốc, sản xuất phân vi sinh từ phế phẩm trong quá trình chế biến tinh bột sắn, cà phê ướt Robusta, bưởi tách múi và chuỗi cung ứng thủy sản cho chuỗi siêu thị quốc tế.

Kết quả cho thấy, các dự án được thực hiện bởi các công ty, từ các công ty tư nhân, công ty liên doanh, đến tập đoàn đa quốc gia và cả doanh nghiệp nhà nước, đã phản ánh được sự đa dạng trong hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp tại Việt Nam.

Quỹ thách thức Việt Nam (VCF) đã đồng tài trợ chi phí thực hiện dự án cho những dự án có rủi ro cao nhưng có triển vọng thương mại. Tổng số tiền tài trợ từ Quỹ thách thức là 1,26 triệu đô la Mỹ, trong đó đóng góp từ các doanh nghiệp tham gia là 2,45 triệu đô la Mỹ.

Bà Fiona Lappin, trưởng đại diện của DFID tại Việt Nam cho biết. “Về cơ bản, Quỹ thách thức Việt Nam nhắm vào một trong những điểm mạnh của khu vực tư nhân tại Việt Nam – đó chính là khả năng sáng tạo và đầu tư vào những ý tưởng mới – sử dụng nó để tạo ra lợi ích cho người nghèo thông qua những mô hình kinh doanh có lợi nhuận và tác động xã hội lớn”.

Nghiên cứu để thay đổi chính sách

Một công cụ sáng tạo khác của dự án M4P2 là nghiên cứu hành động chính sách nhằm tạo ra những thay đổi chính sách tại các cấp quận, tỉnh và quốc gia. Hợp phần này tập trung vào những điểm đã cản trở cộng đồng và doanh nghiệp khi tìm kiếm thực hiện những cơ hội để giúp người dân giảm nghèo. Hợp phần nhằm vào việc xây dựng chính sách từ những thí điểm thực tiễn, từ đó có thể có những chính sách tốt hơn, được xây dựng dựa trên nhu cầu. Hợp phần có tổng số tiền tài trợ là 500 ngàn đô la Mỹ, được giải ngân cho 9 tổ chức nghiên cứu thực hiện dự án.

“Nghiên cứu hành động chính sách được thực hiện bằng cách thức mới thông qua việc kết nối thiết kế chính sách với những thí điểm chính sách thực tế, để từ đó xây dựng được những chính sách định hướng theo nhu cầu tốt hơn”, ông Tomoyuki Kimura, Giám đốc Quốc gia của ADB tại Việt Nam cho biết.

Theo ông Hoàng Viết Khang, Vụ trưởng Vụ Kinh tế Đối ngoại, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thông qua những dự án sáng tạo và những thay đổi chính sách nhìn thấy được, dự án M4P2 đã tạo thêm cơ hội cho người nghèo tham gia và hưởng lợi từ quá trình tăng trưởng kinh tế, ví dụ như tại những địa phương như Cao Bằng và Quảng Trị.

M4P2 đã thực hiện vòng nghiên cứu hành động chính sách đầu tiên vào cuối năm 2009, tập trung vào các hợp đồng trong nông nghiệp và hỗ trợ những cải thiện trong hệ thống giáo dục và đào tạo dạy nghề (TVET). Những nghiên cứu đã giúp Chính phủ thực hiện những thay đổi đối với nghị định về hợp đồng nông nghiệp và đã chứng tỏ cách thức tổ chức mới để cải thiện chức năng của hệ thống giáo dục đào tạo dạy nghề đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các doanh nghiệp (như tại tỉnh Vĩnh Phúc).

Vòng 2 của nghiên cứu hành động chính sách đang được hoàn thành và tập trung vào việc xây dựng những mô hình định hướng cộng đồng trong việc bảo dưỡng đường nông thôn tại các tỉnh của Việt Nam (nếu thành công có thể được tích hợp vào “Chương trình Nông thôn mới” (Quyết định 800 của Thủ tướng Chính phủ); và cải thiện những kỹ năng lao động trong khu vực phi chính thức để tạo thêm thu nhập và việc làm.

Quỳnh Anh