Khởi sắc quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Đông

Thời gian qua Việt Nam đã kết nối thương mại với nhiều thị trường quan trọng tại khu vực Trung Đông như UAE, Ảrập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ, Kuwait, Israel… Đến nay mối quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại này đã gặt hái được những thành công bước đầu và tiếp tục bật mở nhiều triển vọng lớn trong tương lai.

Thời gian qua, quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và các nước Trung Đông phát triển rất tốt. Hai bên đã tạo dựng được khuôn khổ pháp lý khá đầy đủ làm cơ sở cho việc phát triển và tăng cường quan hệ hợp tác thương mại toàn diện. Nhiều hiệp định và nghị định thư song phương đã được ký kết nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động hợp tác giữa hai bên như: Hiệp định thương mại, Hiệp định Hợp tác kinh tế và khoa học kỹ thuật, Hiệp định Vận tải hàng hải… Các cơ chế hợp tác chính thức như hoạt động của các ủy ban hỗn hợp, hợp tác song phương giữa các Bộ, ngành, hợp tác giữa các tổ chức xúc tiến thương mại đang được hoàn thiện và ngày càng thể hiện vai trò tích cực trong việc thúc đẩy quan hệ hợp tác. Một số ủy ban hỗn hợp giữa Việt Nam và các nước khu vực Trung Đông đã được thành lập và hoạt động có hiệu quả gồm: Ủy ban liên chính phủ với UAE, Iraq; Ủy ban hỗn hợp với UAE, Thổ Nhĩ Kỳ, Oman, Kuwait, Ảrập Saudi, Iran….

Năm 2011, mặc dù nền kinh tế các nước Trung Đông bị ảnh hưởng bởi suy thoái kinh tế, tuy nhiên hợp tác trao đổi thương mại song phương Việt Nam – Trung Đông vẫn đạt 5,13 tỷ USD; trong đó xuất khẩu 2,5 tỷ USD và nhập hơn 2,63 tỷ USD. Tính đến thời điểm hiện nay, Việt Nam đã có quan hệ buôn bán với tất cả 16 nước Trung Đông. Xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này chủ yếu tập trung vào một số nhóm sản phẩm như nông sản, thực phẩm, hàng điện tử và máy tính, dệt may; riêng thị trường vật liệu xây dựng, giày dép, dây điện và cáp điện, sản phẩm nội thất, nông sản thực phẩm chế biến, máy móc thiết bị văn phòng, sản phẩm gỗ… vốn là những nhóm mặt hàng khu vực này có nhu cầu cao thì Việt Nam lại chưa khai thác tốt. Điện thoại di động là sản phẩm mới thâm nhập thị trường Trung Đông thời gian gần đây nhưng đã vươn lên nằm trong Top 5 nhóm sản phẩm xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang khu vực.

Qua những thành công gặt hái được, có thể thấy Trung Đông là khu vực thị trường quan trọng của Việt Nam, đặc biệt xét trên các khía cạnh trao đổi thương mại, thu hút đầu tư, xuất khẩu lao động và hợp tác dầu khí. Xác định được tầm quan trọng của thị trường Trung Đông, ngày 9/9/2008, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 125/2008/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Trung Đông giai đoạn 2008-2015. Đề án đã đưa ra một số nhóm giải pháp thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Trung Đông trong các lĩnh vực chính trị, ngoại giao; đầu tư; dầu khí; lao động; thương mại; tài chính - ngân hàng; giao thông vận tải; du lịch, thông tin, văn hóa, thể thao; nông nghiệp; khoa học và công nghệ; giáo dục và đào tạo; an ninh, quốc phòng.

Triển khai thực hiện đề án, liên quan đến lĩnh vực công nghiệp và thương mại, ngày 15/12/2008, Bộ trưởng Bộ Công Thương có Quyết định số 6583/QĐ-BCT ban hành Chương trình hành động của Bộ Công Thương thực hiện Đề án thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Trung Đông của Chính phủ giai đoạn 2008-2015. Theo đó Việt Nam phấn đấu nâng tổng giá trị trao đổi thương mại với Trung Đông đạt khoảng 9,6 tỷ USD vào năm 2015; trong đó kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2015 đạt 7,5 tỷ USD, mức tăng trưởng xuất khẩu bình quân 27%/năm. Mục tiêu tổng quát của chương trình là nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại với thị trường Trung Đông, đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như: nông sản, thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, hàng công nghiệp.

Về hợp tác dầu khí, chương trình hành động cũng đã đưa ra mục tiêu thúc đẩy việc triển khai các dự án dầu khí đã ký và mở rộng các hoạt động dầu khí tại Trung Đông bằng cách tận dụng các cơ hội thuận lợi để ký kết các hợp đồng thăm dò, khai thác các mỏ dầu khí, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu thô, khí LNG nhằm phục vụ chiến lược an ninh năng lượng của Việt Nam.

Thanh Thảo