Tăng sức ép lên nhóm ngân hàng yếu kém

Trong phần trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình trước Thường vụ Quốc hội VN ở phiên chất vấn diễn ra vừa qua, có thông tin đáng chú ý về nhóm NHTM yếu kém. Sắp tơi, NHNN VN sẽ trình Chính phủ quyết chủ trương đối với một số trường hợp.

Trong phần trả lời, Thống đốc Nguyễn Văn Bình dẫn các trường hợp thuộc diện phải tái cơ cấu minh chứng cụ thể cụ thể để giải thích vì sao nợ xấu NH hiện có những con số khác nhau. Theo Thống đốc, Thống đốc Bình nói rằng Ngân hàng Nhà nước không thể chỉ căn cứ vào báo cáo của các tổ chức tín dụng để điều hành, mà phải trực tiếp thông qua giám sát từ xa, thanh tra tại chỗ để đánh giá thực chất nợ xấu của hệ thống. NHNN đã thanh tra tổng thể 9 tổ chức tín dụng phải thực hiện tái cơ cấu. Theo báo cáo của các tổ chức tín dụng này thì không có trường hợp nào có nợ xấu vượt quá 2,5%; thậm chí cả 9 đều báo cáo có lãi. Nhưng khi NHNN tiến hành thanh tra trực tiếp thì có tổ chức tín dụng có nợ xấu lên đến trên 30%, đặc biệt có tổ chức tín dụng lên tới 60%, thậm chí không phải là có lãi nữa mà mất hết cả vốn tự có lẫn vốn điều lệ.

Trong số 9 NHTM thuộc nhóm yếu kém cần tái cơ cấu, 3 trường hợp là NH Sài Gòn, NH Đệ Nhất và NH Việt Nam Tín Nghĩa thực hiện hợp nhất xong và tiếp tục được cơ cấu lại dưới sự giám sát chặt chẽ của NHNN;

Hiện tại Chính phủ đã chấp thuận phương án tự tái cơ cấu TienPhong Bank, Habubank cũng đã chính thức được chấp thuận sáp nhập vào SHB. NH Nhà Hà Nội đã được phê duyệt phương án cơ cấu lại theo hướng sáp nhập vào NH Sài Gòn - Hà Nội. Tuy nhiên, các phương án cụ thể chưa được trình lên NHNN xem xét.

Chỉ chừng đó thương vụ M&A được trông chờ trong năm 2012, thời điểm mục tiêu của kế hoạch tái cơ cấu của NHNN, cũng cho thấy các chuyển động mua bán, tìm hiểu thông tin và đàm phán diễn ra khá sôi động.

Thương vụ Habubank trước đây gây nhiều đồn đoán do dò rỉ thông tin, giờ đây các NH rút kinh nghiệm, thận trọng hơn, và các kế hoạch mua bán sáp nhập được xem như tuyệt mật. Đây cũng là yêu cầu của NHNN đặt ra với các nhà băng về bảo mật thông tin đối với các thương vụ M&A do lo ngại thông tin quá sớm và không chính xác về phương án tái cơ cấu lkhông có lợi cho thị trường.

Thực tế, có những thương vụ gần như thành công, song đến phút cuối cùng lại đổ bể do hai bên không đạt được một số thỏa thuận.

Mặc dù NHNN rất mong muốn và tích cực chỉ đạo các thương vụ tiếp xúc đàm phán nhằm tái cơ cấu các NH thuộc diện yếu kém, nhưng theo một lãnh đạo cơ quan này, quá trình mua bán và sáp nhập (M&A), tùy thuộc vào việc các NH có đưa ra được những phương án tối ưu, phù hợp với lợi ích của cả hai bên hay không.

Từ nay đến cuối năm chỉ còn vẻn vẹn 4 tháng, kế hoạch tái cơ cấu 9 NHTM yếu kém liệu có về đích như kế hoạch của NHNN. Thông tin thị trường cho thấy, đây là khoảng thời gian nóng của quá trình đàm phán và sẽ có vài thương vụ M&A đình đám trong khoảng thời gian này.

Riêng về trường hợp NH Dầu Khí Toàn Cầu (GP.Bank) sẽ được NHNN trình phương án cơ cấu lên Thủ tướng Chính phủ cho ý kiến – theo một báo cáo của NHNN vào giữa tháng 8.

GP.Bank tiền thân là NHTMCP nông thôn Ninh Bình, đã chuyển đổi NHTMCP đô thị hoạt động tại Hà Nội vào cuối năm 2005 với tên gọi NHTMCP Toàn Cầu (G-Bank). Năm 2006 G-Bank ra mắt và công bố cổ đông chiến lược là Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (Petro Vietnam). Năm 2007 đổi tên thành TMCP Dầu Khí Toàn Cầu (GP.Bank).

NHNN khẳng định, cơ quan này đang tiếp tục triển khai quá trình tái cơ cấu hệ thống các NHTM sau khi đã đạt được những kết quả ban đầu.

Một trường hợp khác trong tầm ngắm của dư luận là thương vụ M&A của Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam (PVFC). Trước đó, ông Nguyễn Thiện Bảo, Tổng giám đốc PVFC cho biết, đơn vị này đang có kế hoạch chuyển đổi thành NHTM. Việc chuyển đổi này có thể thực hiện thông qua việc PVFC thực hiện hợp nhất với một ngân hàng thương mại.

Nếu điều này xảy ra, thì Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) buộc phải thoái vốn khỏi một NH hoặc hợp nhất 2 NH lại với nhau, giữa PVFC và Oceanbank, bởi họ không thể đầu tư vào 2 NHTM theo quy định.

NHNN từng khẳng định sẽ sáp nhập 5-8 NH ngay trong quý I/2012. Tuy nhiên, hiện đã sắp hết quý III, mà trên thị trường mới chỉ có 2 NH hoàn thành phương án tái cấu trúc, trong đó Habubank- SHB là thương vụ sáp nhập đầu tiên. Từ nay đến cuối năm là khoảng thời gian nóng của NHNN và các NHTM thuộc diện buộc phải tái cơ cấu.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến lo ngại quá trình tái cơ cấu đang bị chững lại, không giữ được “phong độ” như thời gian đầu với việc NHNN triển khai rất nhanh các kế hoạch đánh giá sức khoẻ NH và đưa ra các tuyên bố tái cơ cấu mạnh mẽ. Nếu quá trình bị trì hoãn, áp lực mất an toàn hệ thống sẽ lớn hơn. Đây là lý do NHNN, bên cạnh tôn trọng và khuyến khích các kế hoạch sáp nhập tự nguyện, sẽ gia tăng sức ép lên các NH yếu kém để đẩy nhanh tiến độ các thương vụ sáp nhập.

Lê Minh