Khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống

Bình Định là nơi “cư ngụ” của nhiều làng nghề truyền thống. Hầu hết đều có thời gian tồn tại và phát triển từ 50-100 năm trở lên; sản phẩm có giá trị kinh tế, mang bản sắc văn hóa dân tộc, có tính nghệ thuật cao phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu. Để khôi phục và phát triển làng nghề, Bình Định đã có chủ trương và hướng đi đúng đắn, đó là chú trọng phát triển các sản phẩm có hiệu quả kinh tế cao, có sức cạnh tranh trên thị trường.

Theo số liệu thống kê, đến nay trên địa bàn tỉnh có tổng cộng 54 làng nghề. Trong đó có 38 làng nghề truyền thống đã được tỉnh công nhận đạt tiêu chí làng nghề; có 5 làng nghề được quy hoạch phát triển du lịch gồm: Làng nghề rượu Bàu đá, xã Nhơn Lộc; Làng nghề tiện gỗ mỹ nghệ Nhạn Tháp, xã Nhơn Hậu; Làng nghề rèn Tay Phương Danh, thị trấn Đập Đá (An Nhơn); Làng nghề nón Phú Gia, xã Cát Tường và làng nghề dệt thổ cẩm Hà Ri, xã Vĩnh Hiệp. Hiện khu vực sản xuất làng nghề Bình Định thu hút khoảng 13.000 lao động sản xuất trực tiếp, chiếm 33,6 % tổng số hộ trong làng nghề. Giá trị sản xuất công nghiệp chiếm tỉ trọng 18,6% so với khu vực kinh tế cá thể, thu nhập của lao động ở làng nghề đạt từ 1,5 - 3 triệu đồng/người/tháng.

Làng nghề ở Bình Định giữ vai trò hết sức quan trọng trong phát triển KT – XH, tạo điều kiện để chuyển đổi cơ cấu lao động theo hướng CNH-HĐH nông nghiệp và nông thôn. Sự phát triển của làng nghề còn góp phần không nhỏ trong việc nâng cao đời sống, thu nhập cho dân cư địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, phát triển làng nghề ở Bình Định đến nay vẫn bộc lộ nhiều bất cập. Thực tế phần lớn các cơ sở sản xuất ở các làng nghề trên địa bàn tỉnh đều có quy mô nhỏ lẻ, mẫu mã đơn điệu, thiếu thông tin thị trường, công nghệ lạc hậu, không có sự phối hợp để tạo sự chuyên môn hóa và hỗ trợ nhau trong sản xuất kinh doanh nên khó xây dựng thương hiệu hàng hóa và hạ giá thành sản phẩm.

Trước thực trạng trên, để tạo điều kiện khuyến khích, khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống đi đúng hướng, đem lại hiệu quả KT - XH cao hơn, UBND tỉnh Bình Định đã phê duyệt Quy hoạch phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011 - 2015 và tầm nhìn 2020 với mục tiêu hàng đầu là khôi phục và khuyến khích phát triển làng nghề một cách bền vững, gắn với quá trình CNH-HĐH nông nghiệp - nông thôn và xây dựng Nông thôn mới trong thời kỳ đổi mới đất nước.

Theo đó, từ nay đến năm 2015, tỉnh Bình Định tiếp tục ưu tiên và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn để khôi phục và phát triển 38 làng nghề đã được UBND tỉnh công nhận. Phấn đấu hàng năm, giá trị sản xuất công nghiệp - TTCN của các làng nghề này chiếm 3% trong tổng giá trị sản xuất công nghịệp của toàn tỉnh; thu hút thêm hàng năm từ 1.800- 2.000 lao động ở nông thôn, thu nhập bình quân đạt từ 10-11 triệu đồng/người/năm và kim ngạch xuất khẩu đạt 3 triệu USD.

Cụ thể hóa hướng đi này, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bình Định Nguyễn Văn Thắng cho biết đối với các làng nghề đã có sản phẩm đạt hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng được yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước, phù hợp với tay nghề của người lao động, tỉnh sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng qui mô phát triển. Đồng thời không duy trì phát triển các sản phẩm lâu dài mà không đem lại hiệu quả kinh tế cao, không có sức cạnh tranh. Song song phát triển các làng nghề truyền thống, tỉnh sẽ chọn một số làng nghề có ưu thế về lao động, nguồn nguyên liệu dồi dào đầu tư phát triển thêm làng nghề mới. Kiên quyết xử lý và đưa các làng nghề còn gây ô nhiễm môi trường, di dời khỏi các khu dân cư và đưa vào các cụm công nghiệp.

Để thực hiện Quy hoạch, trong năm 2012 này, Chương trình khuyến công tỉnh đã đầu tư 8 tỷ đồng cho 4 địa phương có nhiều làng nghề phát triển nhất, chủ yếu là xây dựng cơ sở hạ tầng đường sá và xử lý môi trường tại các huyện Phù Cát, Hoài Nhơn, Vĩnh Thạnh và thị xã An Nhơn. Ngoài ra Sở Khoa học- công nghệ Bình Định cũng đã chọn 5 sản phẩm đặc trưng của tỉnh gồm: rượu Bàu Đá, chả cá Quy Nhơn, bánh ít lá gai, nón ngựa Phú Gia và chiếu cói để hỗ trợ phát triển trong giai đoạn 2012- 2015. Các sản phẩm này sẽ được hỗ trợ quảng bá thương hiệu, lập hồ sơ pháp lý để đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, lập kế hoạch quy hoạch nguyên liệu, hỗ trợ công nghệ, thiết bị phục vụ sản xuất…

Quỳnh Anh