Doanh nghiệp vừa và nhỏ “đói” vốn

Trong lúc khối doanh nghiệp SME này đang cần vốn để duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, và Chính phủ đã có nhiều chính sách hỗ trợ về vốn, lãi suất… Tuy nhiên doanh nghiệp tiếp cận được hay không là cả một vấn đề.

Chiếm khoảng 95% trong tổng số DN hiện nay, sử dụng 50% lực lượng lao động của nền kinh tế, tuy nhiên các DNVVN đang phải “tự bơi” trong “bão” kinh tế. Khó khăn căn bản của các doanh nghiệp hiện nay chủ yếu là thiếu vốn đầu tư, khó tiếp cận với các nguồn vốn vay. Sự đói vốn của doanh nghiệp, thậm chí cảnh công nhân bị nợ lương đang ngày một phổ biến.

Trong khi đó nghịch lý doanh nghiệp “đói” vốn, còn ngân hàng “ôm” vốn không cho vay vẫn cứ tiếp diễn. Mặc dù thời gian qua Ngân hàng Nhà nước liên tục chỉ đạo các NHTM tăng cường huy động các nguồn vốn trong và ngoài nước bằng nhiều hình thức để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng của các doanh nghiệp; chủ động phối hợp với doanh nghiệp cơ cấu lại nợ, tăng cường cho vay hướng đến DNVVN nhưng kết quả đạt được không như kỳ vọng. Sau khi “rủng rỉnh” tiền hỗ trợ thanh khoản, các NHTM vẫn thích làm khó doanh nghiệp bằng đủ quy định, đủ kiểu soát xét hồ sơ vay vốn.

So với các khối doanh nghiệp khác, khối DNVVN được cho là đối tượng khó tiếp cận nguồn vốn vay hơn cả, xuất phát từ quy mô kinh doanh nhỏ, không đáp ứng được điều kiện tài sản thế chấp; cách tổ chức quản lý và điều hành chưa chuyên nghiệp; tính khả thi của dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh không chứng minh được; tình hình tài chính thiếu minh bạch và số liệu không đáng tin cậy… Tất cả những hạn chế trên khiến việc đánh giá tình hình tài chính của DNVVN không đủ độ tin cậy, dẫn đến tình trạng các ngân hàng e dè trong việc đưa ra quyết định xem xét cấp tín dụng cho doanh nghiệp. Chính vì vậy tỷ lệ DNVVN tiếp cận được với vốn vay ngân hàng thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu vốn thật sự.

Bên cạnh đó, kinh tế suy thoái khiến tỷ lệ nợ xấu của các doanh nghiệp có xu hướng tăng nhanh; tỷ lệ thuận với rủi ro này, các ngân hàng càng thận trọng hơn trong cho vay. Theo điều tra gần đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chỉ có 1/3 DNVVN có khả năng tiếp cận nguồn vốn ngân hàng, 1/3 khó tiếp cận và 1/3 không tiếp cận được. Nhiều DNVVN cho rằng, thủ tục ngân hàng đặt ra là quá khắt khe đối với họ, ngay cả khi được hưởng chính sách ưu đãi của Chính phủ.

Không có vốn để tái đầu tư, duy trì sản xuất, trong khi đó giá cả nguyên liệu đầu vào ngày càng tăng, hàng tồn kho nhiều, sức mua chung của xã hội giảm… càng làm hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNVVN kém hiệu quả. Không có vốn để mở rộng quy mô nhà xưởng, gia tăng năng lực sản xuất, các doanh nghiệp đành phải ngậm ngùi duy trì sản xuất bằng máy móc thiết bị cũ, năng suất thấp, chất lượng sản phẩm không cao. Và hệ quả tất yếu là đầu ra của các doanh nghiệp ngày càng bó hẹp. Đó là lý do khiến nhiều doanh nghiệp phải tạm dừng sản xuất hoặc phá sản. Đói vốn đang thực sự trở thành rào cản lớn nhất cho sự phát triển của khối DNVVN.

Đóng góp 47% GDP và 40% ngân sách Nhà nước nhưng hiện nay khối DNVVN đang hết sức khó khăn. Thực trạng này đòi hỏi Chính phủ cần sớm ban hành những chính sách khả thi nhằm vực dậy khối doanh nghiệp này, trong đó chú trọng điều hành lãi suất, khơi thông luồng vốn và tạo điều kiện cho DNVVN tiếp cận vốn vay để cứu doanh nghiệp khỏi “cơn khát” vốn, khi mà những khó khăn của nền kinh tế được dự báo sẽ còn tiếp tục kéo dài. Chính những nỗ lực của Chính phủ trong thời điểm nguy cấp sẽ tạo đòn bẩy khuyến khích khối DNVVN ngày càng tăng trưởng, góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế đất nước.

Thiện Tân