Cần đột phá trong chính sách đào tạo nghề

Vừa qua, tại Hà Nội, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và Bộ Hợp tác - Phát triển Đức đã tổ chức hội nghị khu vực về đào tạo nghề tại Việt Nam với chủ đề “Đột phá chất lượng dạy nghề”. Nội dung chính của Hội nghị lần này là giúp Việt Nam có thêm cơ hội thu hút hỗ trợ hợp tác quốc tế nói chung và CHLB Đức nói riêng về các vấn đề như hoàn thiện chính sách pháp luật, các chương trình, kế hoạch dạy nghề.

Hệ thống dạy nghề chưa đáp ứng đủ nhu cầu

Theo số liệu thống kê, trong những năm qua mạng lưới các cơ sở dạy nghề của Việt Nam đã dần được mở rộng, nâng cấp và phân bố khá đồng đều ở các miền. Cụ thể, tính đến hết năm 2011, cả nước đã có gần 1.300 các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề, trung tâm dạy nghề và các cơ sở đào tạo nghề khác. Trong đó có 136 trường cao đẳng nghề, 308 trường trung cấp nghề, 10 trường dạy nghề và 849 trung tâm dạy nghề. Trước năm 2006, toàn quốc nước chỉ có các trường dạy nghề và trung tâm dạy nghề, nhưng từ thời điểm 2007 đến nay, đã hình thành thêm các loại trường trung cấp nghề và cao đẳng nghề theo Luật Dạy nghề. Số cơ sở dạy nghề ngoài công lập hiện đạt tỷ lệ hơn 35%. Quy mô đào tạo tăng đã góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề năm 2011 đạt 32%. Một số liệu khác cũng cho biết, trong thời gian dài vừa qua, Nhà nước đã có nhiều chính sách chủ chương đổi mới với công tác dạy nghề và giải quyết công ăn việc làm cho người lao động nói chung. Tuy nhiên, hiện tại vẫn có tới 80% lao động nông thôn chưa được qua các lớp đào tạo nghề cơ bản. Ngoài ra, do mức độ dân số tăng nhanh nên mỗi năm Việt Nam có tới hơn 1 triệu lao động đến tuổi có nhu cầu học nghề. Chính từ những thực tiễn trên khiến cho công tác dạy và đạo tạo nghề còn gặp khá nhiều khó khăn. Cụ thể như về quy mô, chất lượng công tác dạy nghề, số cán bộ giáo viên làm công tác giảng dạy còn quá ít và thiếu chưa đáp ứng được với nhu cầu thực tế đặt ra.

Cần nâng cấp hệ thống dạy nghề

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng: Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang có những cuộc cạnh tranh khốc liệt thì việc nâng cao đội ngũ nguồn nhân lực đang là một vấn đề được các quốc gia đặc biệt quan tâm. Với Việt Nam điều này càng trở nên quan trọng hơn lúc nào hết. Để hội nhập, nguồn nhân lực của Việt Nam đáp ứng được các tiêu chuẩn lao động của thị trường lao động quốc tế và khu vực. Theo đó, chương trình đào tạo nghề của Việt Nam, cần phải được đổi mới toàn diện. Một mặt phải tự đổi mới, từ tư duy nhận thức đến cơ chế quản lý, toàn bộ quá trình đào tạo. Ngoài ra, cũng cần tiếp thu, áp dụng những tri thức tiến bộ mới của các mô hình dạy nghề tiên tiến của thế giới và các nước trong khu vực để phát triển dạy nghề trong nước, cũng như tạo đột phá trong việc nâng cao chất lượng dạy nghề. Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cũng nhấn mạnh tới các vấn đề cụ thể về hợp tác phát triển đào tạo nghề giữa Việt Nam, Đức và các nước ASEAN cần phải được phát triển sâu rộng hơn nữa. Đặc biệt, trong các lĩnh vực có tiềm năng cả song phương lẫn đa phương. Như cho phép người lao động có thể đi lại tự do trong thị trường lao động quốc tế và khu vực. Cũng như việc, có thể xây dựng một khung chính sách phù hợp để hướng tới công nhận kỹ năng nghề của lao động giữa các nước…

Theo Bộ trưởng Bộ TB và XH Phạm Thị Hải Chuyền đánh giá, hiện tại lĩnh vực đào tạo nghề và dạy nghề ở Việt Nam còn tồn tại rất nhiều thách thức. Cụ thể như việc, chất lượng lao động của Việt Nam còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng năng suất lao động thấp hơn nhiều nước trong cùng khu vực ASEAN. Điều này phần nào ảnh hưởng lớn đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Do đó, để tạo sự đột phát trong đào tạo nghề, Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho rằng, Việt Nam rất cần có sự hợp tác và hỗ trợ từ các nước và các tổ chức quốc tế. Đặc biệt, phải kể đến là Đức và các nước trong khu vực ASEAN. Theo đó, các nhiệm vụ đặt ra cho ngành là cần tập trung vào các nội dung như: nâng cao năng lực hoạch định, xây dựng chính sách cho đào tạo nghề, thu hút các nguồn vốn ODA từ các nhà tài trợ để phát triển dạy nghề, hợp tác đào tạo nghề chất lượng cao cho các doanh nghiệp.

Cơ hội thu hút hỗ trợ quốc tế về dạy nghề

Ông Hans – Jürgen Beerfeltz, Quốc vụ khanh Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức cho rằng: Để có sự tăng trưởng bền vững cân bằng với xã hội với một nền kinh tế đang có độ mở khá lớn trong khu vực như ở Việt Nam thì Chính phủ và các cơ quan chức năng luôn phải cần đến một lực lượng lao động có trình độ tay nghề có chất lượng. Do đó, chương trình đạo tạo nghề song hành hiện đang là một sản phẩm xuất khẩu của Đức đang rất thịnh hành. Hội nghị này đưa ra những tín hiệu quan trọng về tiêu chuẩn chất lượng và sự hợp tác tại khu vực - một thị trường ASEAN chung cho khu vực, ông Hans – Jürgen Beerfeltz nói.

Cũng theo Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Ngọc Phi, Hội nghị lần này là bước tiến quan trọng thể hiện sự hợp tác giữa Việt Nam và CHLB Đức và các nước trong khu vực ASEAN. Đồng thời đó cũng là minh chứng cho hiệu quả bước đầu của chiến lược dạy nghề của Việt Nam trong thời kỳ 2011 -2020. Về lĩnh vực hợp tác dạy nghề giữa Việt Nam - CHLB Đức từ lâu đã là quan hệ hợp tác truyền thống và là lĩnh vực được ưu tiên. Chính phủ CHLB Đức đã và đang có nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ Việt Nam nâng cao chất lượng và quy mô đào tạo nghề, ông Phi nói.

Theo số liệu của Bộ LĐ-TB&XH, hiện có mười dự án ODA chính đang triển khai ở hoạt động dạy nghề trong nước với các đối tác như ADB, Đan Mạch, Hàn Quốc, Đức… Trong đó, đối tác hợp tác lớn nhất trong lĩnh vực này là Đức với tổng số vốn hơn 29 triệu euro và gần 9 triệu euro vốn đối ứng từ phía Việt Nam. Cũng theo chiến lược phát triển dạy nghề Việt Nam 2011 -2020 một số tiêu chí cần được đáp ứng là như nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 40%, tương đương 23,5 triệu vào năm 2015, 55% vào năm 2020, tương đương 34,4 triệu người. Trong giai đoạn 2011-2015 đào tạo mới trình độ cao đẳng nghề, trung cấp nghề khoảng 2,1 triệu người; giai đoạn 2016-2020 đào tạo mới trình độ cao đẳng nghề, trung cấp nghề khoảng 2,9 triệu người. Phấn đấu đến năm 2020 có khoảng 230 trường cao đẳng nghề, trong đó có 40 trường nghề chất lượng cao.

Anh Phương