Nỗi lo phía sau CPI

Tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng chậm lại ngay trước thời vụ tiêu dùng lớn nhất năm là tết Dương lịch và âm lịch, cho thấy những sức mua giảm sút nghiêm trọng. Kinh tế vẫn ảm đạm cùng với lo lắng của người dân khi thắt chặt chi tiêu.

Chỉ số tăng giá tiêu dùng (CPI) tháng 11 chỉ tăng 0,47% so với tháng 10, theo số liệu Tổng cục Thống kê công bố. Như vậy CPI tháng 11 tăng 6,52% so với tháng 12 năm trước và tăng 7,08% so với cùng tháng năm trước. Bình quân 11 tháng năm 2012, CPI đã tăng 9,43% so với bình quân 11 tháng năm 2011.

Theo Tiến sĩ Vũ Viết Ngoạn - Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia: Về kiềm chế lạm phát, mặc dù CPI năm 2012 nhiều khả năng sẽ dừng ở mức tăng 8%, giảm mạnh so với mức tăng 18,13% của năm 2011, nhưng mức tăng này vẫn là cao so với sức chịu đựng của người dân cũng như doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đằng sau tin tức đáng mừng khi lạm phát được khống chế, giá cả ổn định, còn tiềm ẩn nhiều mối lo. CPI tháng 11 giảm tốc đến 1 nửa so với tháng 10 là một sự bất thường, vì từ năm 1999 trở lại đây, bởi thường mức tăng của tháng 11 luôn cao hơn mức tăng của tháng 10. Hai thành phố lớn nhất cả nước là Hà Nội và Tp.HCM đều công bố CPI tăng thấp, chỉ ở các mức 0,22% và 0,1%.

Tháng 11 là thời điểm trước mùa mua sắm sôi động nhất năm. Thông lệ, năm nào dịp tết nguyên đán giá cả cũng được đẩy lên một mặt bằng mới. Năm ngoái giá cả đã hạ nhiệt ngay cả trong dịp tết, năm nay tình hình có vẻ còn trầm lắng hơn.

Tháng 11, nhóm thuốc và dịch vụ y tế vẫn tiếp tục tăng rất mạnh tới 5,16%, do tác động của việc nhiều tỉnh, thành tăng viện phí, trong đó dịch vụ y tế tăng 6,66%. Tính đến tháng 11/2012, nhóm thuốc và dịch vụ y tế đã có tháng thứ 5 liên tiếp tăng giá với mức tăng lớn.

Mức giảm đáng chú ý thuộc về nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống khi ghi nhận giảm gần 0,1% so với tháng trước. Nguyên nhân giảm của nhóm này là do các mặt hàng thực phẩm, chiếm tỷ trọng lớn, đã giảm 0,21%. nhóm thuốc và dịch vụ y tế đóng góp 0,29%, chiếm hơn 60% vào mức tăng của chỉ số chung cả nước. Còn xét chung cũng từ tháng 7/2012, nhóm hàng quan trọng liên quan đến sức khỏe của cộng đồng đã chiếm tới 50% mức tăng của chỉ số chung. Những con số cho thấy người dân phải chi cho y tế đắt đỏ hơn, trong khi ốm không thể không chi. Riêng ăn uống, cũng không thể không chi, nhưng đã thắt chặt hơn nữa.

CPI tháng 11 tăng thấp hơn tháng 10 là sự đột biến qua nhiều năm chứng tỏ sức mua của dân cư đang kém hơn các tháng trước. Việc giảm CPI không phải là dấu hiệu tích cực của nền kinh tế.

Các chuyên gia kinh tế lo ngại, chỉ số giá tiêu dùng giảm nhưng những khó khăn trong nền kinh tế từ đầu năm lại bị cộng dồn lại, đáng lo ngại hơn, sức chịu đựng của người dân đang giảm dần. Theo đó CPI tháng cuối năm được nhận định sẽ không tăng bất ngờ, mặc dù là thời điểm tăng theo thông lệ hàng năm.

Hiện tại kinh tế khó khăn, nhiều ngành sản xuất sa thải nhân công, các DN đóng cửa hoặc hoạt động cầm chừng ngày càng nhiều. Ngay lĩnh vực phát triển nóng như ngân hàng, tài chính nổi tiếng có thu nhập cao, năm nay cũng sa thải nhân sự và cắt giảm lương thưởng. Công ăn việc làm bị mất, thu nhập giảm, nhu cầu tiêu dùng sẽ giảm và giá cả sẽ giảm một cách tự nhiên.

Giá cả hàng hóa hiện tại có xu hướng giảm, nhưng còn nhiều yếu tố tác động đến nền kinh tế Việt Nam. Cụ thể, Việt Nam đang đối diện với thâm hụt thương mại và thâm hụt ngân sách nặng nề, tốc độ tăng trưởng giảm (khoảng 5,2% cả năm). Đời sống ngày càng khó khăn của dân cư, nhất là nhóm người thu nhập thấp, nông dân, công nhân, công chức. Lạm phát cao kéo dài nhiều năm, năm nay giá cả tương đối ổn định nhưng việc làm bị thu hẹp đã khiến cho sức mua suy kiệt.

Số liệu thống kê cho thấy chi tiêu cho giáo dục cũng đang trên đà giảm sâu cũng chứng minh việc thu nhập nhiều hộ gia đình tại Việt Nam đang khó khăn.

CPI tăng thấp hơn năm trước và thấp hơn mục tiêu đề ra cho cả năm nay, nhưng không phải do các yếu tố tích cực, như hiệu quả đầu tư cao hơn, năng suất lao động cao hơn, cung hàng hoá, dịch vụ tăng cao hơn... Tốc độ tăng tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng sau khi đã loại trừ yếu tố tăng giá đã bị suy giảm trong năm 2011, năm nay vẫn thấp chỉ bằng một nửa tốc độ tăng của 2010 trở về trước.

Lê Minh