“Lắng nghe nguyện vọng của người dân”

Để vượt qua một loạt những thách thức liên quan đến quản lý đất đai, Việt Nam cần tiếp thu các bài học kinh nghiệm và lắng nghe nguyện vọng của người dân. Đây là những kiến nghị của lãnh đạo Tổ chức Oxfam- đại diện các tổ chức quốc tế góp ý cho Luật Đất đai (sửa đổi) tại Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam- CG 2012 vừa qua tại Hà Nội.

“Đối với người nghèo, những cộng đồng và nhóm người bị thiệt thòi, quyền sử dụng đất đai là một tài sản quan trọng, là nguồn lực đảm bảo an ninh lương thực và kế sinh nhai. Đối với nhiều người, đặc bịêt là các cộng đồng dân tộc thiểu số, đất và rừng còn là một phần của văn hóa và bản sắc dân tộc. Thu hồi đất nông nghiệp mà không qua một quy trình minh bạch, không đền bù một cách tương xứng và không có cơ hội lựa chọn kế sinh nhai thay thế sẽ đẩy người nông dân quay lại nghèo đói, thậm chí là lâm vào cảnh cùng cực. Chính người nghèo và những nhóm cộng đồng yếu thế phải đối mặt nhiều nhất và bị ảnh hưởng lớn nhất bởi những thiếu sót trong chính sách đất đai, nạn tham nhũng và lạm dụng”, bà Lê Kim Dung - Đại diện Oxfam cho biết.

Hiện nay, Oxfam đang hỗ trợ các hoạt động tham vấn cộng đồng về Dự thảo Luật đất đai sửa đổi, hợp tác cùng Viện Nghiên cứu Lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, một số tổ chức chính trị - xã hội, và tổ chức phi chính phủ. Hoạt động tham vấn cộng đồng thu thập những kinh nghiệm thực tế, những quan ngại và khuyến nghị của nông dân sản xuất quy mô nhỏ, người nghèo, những người bị gạt ra lề xã hội, nữ chủ hộ và đồng bào các dân tộc thiểu số. Tiến trình tham vấn đặc biệt thu thập các ý kiến đóng góp liên quan tới quy hoạch kế hoạch sử dụng đất, thay đổi quyền sử dụng đất, đất nông nghiệp cho đồng bào dân tộc thiểu số, định giá đất, thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ tái định cư. Tiến trình này sẽ tham khảo ý kiến của 1,200 người dân, cũng như một số doanh nghiệp, nông - lâm trường quốc doanh, ban quản lý rừng phòng hộ, tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền địa phương của 28 xã, 14 huyện, 5 tỉnh. Các hoạt động tham vấn được dự kiến thực hiện tại Hòa Bình, Yên Bái, Quảng Bình, Long An và An Giang. Kết quả sẽ được công bố vào tháng 2 - tháng 3 năm 2013.

Tranh chấp đất đai giữa các cộng đồng địa phương và nông – lâm trường quốc doanh, ban quản lý rừng phòng hộ đang ngày càng gia tăng và phức tạp hơn. Theo Oxfam, Chính phủ cần đẩy nhanh tiến trình và công khai kết quả đánh giá thực trạng sử dụng đất, năng suất, khả năng tạo việc làm, trách nhiệm, chức năng xã hội và việc chia sẻ lợi ích của các nông – lâm trường và ban quản lý rừng phòng hộ. Ở những nơi mà các đơn vị này quản lý đất nông nghiệp kém hiệu quả, nhà nước cần giao lại đất cho nông dân và cộng đồng, đặc biệt là cho các hộ ít đất hoặc không có đất và đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm mục tiêu giảm nghèo và phát triển nông nghiệp, nông thôn.

“Các cộng đồng dân tộc thiểu số đã chứng minh họ là những người bảo vệ đất và rừng rất tốt. Đối với họ, các luật tục quản lý đất rừng là đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với kế sinh nhai, mà còn có ý nghĩa lớn lao đối với giá trị tâm linh và tín ngưỡng. Luật sửa đổi cần công nhận những luật tục quản lý đât và quyền sử dụng đất chung của đồng bào các dân tộc thiểu số” – bà Dung cho biết.

Quỳnh Anh