Gia tăng lao động thiếu việc làm

Thông tin về bản báo cáo này, ông Nguyễn Bích Lâm, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho biết, bản báo cáo này trình bày các kết quả chủ yếu của cuộc Điều tra lao động và việc làm trong 3 quý đầu năm 2012, nhằm cung cấp các thông tin về lao động và việc làm cho người sử dụng. Tổng cục Thống kê hy vọng báo cáo sẽ đáp ứng được những yêu cầu thông tin cơ bản của những người làm công tác nghiên cứu hoạch định chính sách kinh tế - xã hội, đặc biệt là những người làm công tác liên quan đến vấn đề lao động và việc làm. Ngoài ra, cuộc điều tra cũng nhằm thu thập thông tin về các hoạt động chính liên quan đến thị trường lao động đối với những người từ 15 tuổi trở lên, vì vậy các chỉ tiêu về thị trường lao động nêu trong báo cáo chủ yếu được tính cho nhóm người từ 15 tuổi trở lên. Do ở nước ta có nhu cầu sử dụng các chỉ tiêu của thị trường lao động đối với nhóm người trong độ tuổi lao động (nam từ 15 đến hết 59 tuổi và nữ từ 15 đến hết 54 tuổi) nên kết quả đối với nhóm tuổi này được tính riêng cho một số chỉ tiêu chủ yếu về thất nghiệp và thiếu việc làm.

Cũng theo số liệu từ bản báo cáo này, tính đến 1/10/2012, Việt Nam có 53,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên thuộc lực lượng lao động, bao gồm 52,1 triệu người có việc làm. Gần 70% lực lượng lao động thuộc khu vực nông thôn, nhưng lại có tới tới 984.000 người thất nghiệp, chiếm 2,01% và 1.369.000 người thiếu việc làm, chiếm 2,74% do nền kinh tế không tạo đủ việc làm cho cả lao động mới gia nhập thị trường và bộ phận lao động thất nghiệp cũ. Ngoài ra, tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị trong 9 tháng đầu năm 2012 ở khu vực thành thị là 3,3%, cao hơn nhiều so với tỷ lệ thất nghiệp 1,42% ở nông thôn; tỷ lệ thất nghiệp ở nữ là 2,36% cao hơn so với tỷ lệ 1,71% ở nam. Đứng đầu cả nước về tỷ lệ thất nghiệp năm 2012 là Thành phố Hồ Chí Minh với 3,92%. Tiếp theo là vùng đồng bằng sông Cửu Long và Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung với 2,21%. Tỷ lệ này của Hà Nội 2,15%. Tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất thuộc về vùng Trung du và Miền núi phía Bắc với 0,77%. Trong khi đó, đứng đầu cả nước về tỷ lệ thiếu việc làm là vùng Đồng bằng sông Cửu Long với 4,6%. Tiếp theo là vùng đồng bằng sông Hồng với 3,45%, Tây Nguyên là 2,9%. Tỷ lệ thiếu việc làm của Hà Nội là 0,98%. Tỷ lệ thiếu việc làm thấp nhất thuộc về Thành phố Hồ Chí Minh với 0,54%.

Trước các số liệu đã được công bố, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho rằng, trong năm 2012, mục tiêu đạt GDP như mong muốn của Việt Nam sẽ khó đạt được, chủ yếu do có nhiều doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh khó khăn, thậm chí phá sản. Tuy nhiên, với tỷ lệ thất nghiệp trong 9 tháng đầu năm 2012 là 2,01%, thấp hơn 0,33% so với cùng kỳ 2011. Lý giải về điều này, theo ông Lâm đó là do đặc thù văn hóa của người Việt Nam sẽ tìm ra cách xoay sở khi bị thiếu việc làm. Đó có thể là một công việc mới không hoàn toàn liên quan đến nghề nghiệp cũ để cải thiện thu nhập. Việc điều tra lao động và việc làm đã được Tổng cục Thống kê thực hiện bắt đầu từ năm 2007, trong đó tiến hành điều tra theo tháng và công bố theo quý. Điểm thay đổi trong năm 2013 là điều tra lao động việc làm sẽ tiếp tục đổi mới theo hướng tăng cường điều tra việc làm với khu vực việc làm chính thức và phi chính thức cũng như bổ sung thêm các câu hỏi về di cư, dịch chuyển lao động nhằm cho ra kết quả điều tra lao động việc làm chính xác hơn, cụ thể hơn, góp phần giúp Chính phủ và các cơ quan quản lý có thể đề ra các chính sách và giải pháp hỗ trợ sát thực nhất dựa trên bằng chứng thực tế, nhằm phát triển kinh tế bền vững.

Còn theo ông Gyorgy Sziraczki, Giám đốc ILO Việt Nam, kết quả của cuộc điều tra việc làm năm 2012 một lần nữa đã cho thấy tầm quan trọng của nó ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế ra sao. Do đó, Chính phủ cần có thêm nhiều nguồn lực hơn nữa để giải quyết vấn đề nền kinh tế phi chính thức-một bộ phận gắn liền với năng suất thấp, thiếu sự bảo trợ xã hội và thu nhập nghèo nàn. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cần có các chính sách hiệu quả hơn để giải quyết vấn đề bất bình đẳng giới trong lao động khi số lượng người lao động thất nghiệp là nữ vẫn cao hơn nhiều so với nam giới./.

Anh Phương