Thúc đẩy quan hệ liên ngân hàng để tăng cường trao đổi thương mại

11:20:40 | 18/1/2013

Trong bối cảnh quan hệ thương mại giữa châu Á và châu Phi tăng cường mạnh mẽ, Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) cùng với Trung tâm thương mại quốc tế (ITC) và VCCI đã tổ chức hội nghị gặp gỡ nhằm phát triển sự hợp tác ngân hàng và kinh tế giữa các nước Pháp ngữ ở khu vực sông Mê-kông (Campuchia, Lào, Việt Nam) và các đối tác ở Trung Phi và Tây Phi. Hơn 100 định chế tài chính và tổ chức kinh tế từ 3 vùng nói trên đã tham gia hội thảo nhằm so sánh cơ chế và tập quán ngân hàng của các tổ chức này và đề ra những kiến nghị nhằm tạo thuận lợi cho quan hệ hợp tác ngân hàng, kinh tế và thương mại giữa các nước Pháp ngữ vùng Mékong, Cộng đồng kinh tế và tiền tệ Trung Phi (CEMAC) và Liên minh kinh tế và tiền tệ Tây Phi (UEMOA)

Theo một công bố của Ngân hàng Thế giới, xuất khẩu của châu Á sang châu Phi giữ vững nhịp tăng trưởng 18% mỗi năm, trong khi châu Á nhận được hơn một phần tư nhập khẩu từ châu Phi, tăng gấp ba lần so với năm 1990. Bên cạnh đó, các nghiên cứu thị trường do OIF và ITC hợp tác tiến hành đã cho thấy những tiềm năng quan trọng trong trao đổi thưong mại Nam-Nam giữa ba không gian kinh tế pháp ngữ là Mê-kông, Trung Phi và Tây Phi. Những lĩnh vực khác có liên quan là nông thổ sản, dệt may, thủ công mỹ nghệ và đồ gỗ.

Những nghiên cứu nói trên đã cho thấy trở ngại chính cho việc phát triển hài hòa những trao đổi thương mại này là thiếu vắng quan hệ đối tác trực tiếp giữa các ngân hàng thương mại của 3 vùng, đặc biệt là các ngân hàng đang họat động trong những nước Pháp ngữ vùng Mékong và các ngân hàng có trụ sở tại những vùng châu Phi liên quan.

Theo ông Phạm Gia Túc – Phó Chủ tịch VCCI, hiện nay, có rất nhiều yếu tố thuận lợi cho việc phát triển trao đổi thương mại trên cả hai khu vực thị trường Tây Phi và Trung Phi. Nếu như Châu Phi là thị trường lớn với nguồn tài nguyên phong phú, lực lượng lao động dồi dào, có nhu cầu cao đối với tất cả các loại hàng hóa thì Việt Nam lại có thế mạnh với các mặt hàng, đặc biệt là gạo, sản phẩm nông nghiệp, thủy sản, hàng gia công.

Thống kê cho thấy, năm 2011, trao đổi thương mại giữa Việt Nam và UEMOA đạt 809 triệu USD, tăng 62%, trong đó Việt Nam xuất khẩu 402,7 triệu USD và nhập khẩu 405,8 triệu USD. Trao đổi thương mại giữa Việt Nam với 6 nước thành viên khu vực CEMAC năm 2011 đạt 266,7 triệu USD, tăng 53%, trong đó kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 139,2 triệu USD, và kim ngạch nhập khẩu từ thị trường này đạt 127,5 triệu USD

Tuy nhiên, do khoảng cách địa lý xa xôi giữa Việt Nam và Châu Phi nên các giao dịch thương mại giữa hai bên mất khá nhiều thời gian và tốn kém. Thêm vào đó, các doanh nghiệp Việt Nam có rất ít thông tin và kiến thức về thị trường Châu Phi. Hệ thống ngân hàng của các quốc gia Châu Phi và Việt Nam chưa có sự hợp tác, gây nhiều khó khăn trong quá trình thanh toán. Ngoài ra, các thủ tục hành chính vẫn phức tạp và rườm rà, rào cản ngôn ngữ cũng là một trong những nguyên nhân gây trở ngại đến trao đổi thương mại hai chiều.

Theo Phó Chủ tịch VCCI, để hoạt động tốt và hiệu quả tại thị trường Châu Phi, doanh nghiệp Việt Nam cần lựa chọn những phương thức kinh doanh phù hợp ở thị trường Châu Phi nhằm tận dụng tốt cơ hội và hạn chế những rủi ro từ thị trường này. Đối với doanh nghiệp mới tiếp cận thị trường Châu Phi, nên tìm đối tác và tư vấn thông qua các Tổ chức Quốc tế như ITC/OIF hay các Phòng Thương mại các nước hoặc VCCI và Bộ Công thương (Vụ Châu Phi, Tây Á, Nam Á).

Thông qua các kinh nghiệm của Việt Nam, hội thảo cũng đề cập đến các giải pháp cung cấp nguồn vốn cho các doanh nghịêp vừa và nhỏ. Mục tiêu của hội thảo nhằm đạt được hai kết quả: thiết lập quan hệ hợp tác giữa các ngân hàng châu Phi và các ngân hàng khu vực sông Mê-kông và hình thành diễn đàn trao đổi về việc cấp vốn tài trợ thương mại.

Ông Nguyễn Văn Chiểu - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công Ty CPCBHXKL (gọi tắt LAFOOCO)

Các DN VN nhập khẩu hạt điều thô từ Châu Phi hàng năm khoảng 300.000 tấn , kim ngạch nhập khẩu hơn 300 triệu USD. Tuy nhiên, việc nhập khẩu hạt điều từ Châu Phi gặp rất nhiều khó khăn do nhiều nước Châu Phi chưa có Đại sứ quán, Tham tán thương mại tại VN và ngược lại. Khi xin visa , chúng tôi phải sang một quốc gia thứ ba.

Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất là vấn đề thanh toán trong thương mại. Hầu hết những quốc gia xuất khẩu hạt điều ở Phi Châu không có chi nhánh ngân hàng VN. Ngân hàng VN không có quan hệ với ngân hàng các nước này. Do đó, việc thanh toán trong mua bán, DN ở Phi Châu không chấp nhận phương thức thanh toán bằng L/C từ ngân nàng VN . Ngược lại, hầu hết ngân hàng VN không chấp nhập L/C từ ngân hàng các nước Phi Châu. Hầu hết DN xuất khẩu hạt điều ở Phi Châu với quy mô vừa và nhỏ, họ chọn phương thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc thanh toán trả trước khi giao hàng, nhưng vấn đề này DN VN không thực hiện được.

Do việc nhập khẩu hạt điều trực tiếp với DN ở Phi Châu gặp nhiều khó khăn nên DN VN phải nhập khẩu thông qua các DN mua bán trung gian ở Singapore, Ân Độ, Châu Âu… Chúng tôi rất muốn mua bán trực tiếp với DN Phi Châu, như thế 2 bên sẽ có lợi hơn về hiệu quả kinh tế, đặc biệt là khi hai bên quan hệ trực tiếp, hợp tác để xây dựng chất lượng hàng hóa , và các công việc khác trong thương mại. Việc mua bán những mặt hàng khác cũng gặp nhiều khó khăn trong thanh toán . Vì vậy, chúng tôi rất mong ngân hàng VN và ngân hàng các nước Phi Châu sớm thiết lập quan hệ, đặt chi nhánh ngân hàng hai bên để tạo điều kiện thuận lợi cho việc mua bán của các DN hai bên .

Ông Torek Farhadi – Cố vấn kỹ thuật, tiếp cận tài chính cho các DNVVN, Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC)

Các nước Trung Phi có thể nhập khẩu các sản phẩm thực phẩm (gạo và gia vị); các sản phẩm dệt may, da; máy móc điện tử; xe máy, thiết bị nông nghiệp; sản phẩm dược với tiềm năng thương mại là 1 tỉ USD. Trung Phi có thể xuất sang Việt Nam dầu thô và đã tinh lọc; gỗ; bông; khoáng sản (sắt, mangan, nhôm, vv…), tiềm năng thương mại là 1 tỉ USD

Tây Phi có thể nhập từ Việt Nam gạo xay xát trắng hoặc bán-trắng; cà phê rang; vải chéo go hoặc vải bò; vải bông in; giày; xe đạp và xe máy; thiết bị nông nghiệp với tiềm năng thương mại là 2 tỉ USD. Tây Phi có thể xuất sang Việt Nam cacao và các chế phẩm; bông ; ngọc trai tự nhiên hoặc nuôi, đá quý; khoáng sản; hạt điều. Tiềm năng thương mại là 1 tỉ USD.

Chiến lược để thúc đẩy thương mại liên vùng giữa Việt Nam và hai cộng đồng kinh tế châu Phi phải đóng góp vào việc giảm khoảng cách, xây dựng một bầu không khí tin cậy và tạo thuận lợi cho việc xích lại gần nhau của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế. Cụ thể hơn, cần tạo ra cơ sở trao đổi thông tin thương mại về các cơ hội kinh doanh sẵn có tại mỗi nước; ủng hộ việc tổ chức một diễn đàn định kỳ về phát triển kinh doanh giữa các doanh nghiệp; tạo thuận lợi cho hợp tác liên ngân hàng để bảo đảm giao dịch thương mại. Về mặt thể chế, cần hợp thức hóa các thỏa thuận đối tác và chú ý tới việc thực hiện; nhất là làm cho các công ty vận tải thấy cơ hội kinh doanh tồn tại giữa Châu Phi và Việt Nam., thúc đẩy hoạt động xúc tiến đầu tư, chuyển giao công nghệ và kỹ năng.

Ông Alain Le Noir, Câu lạc bộ các Ngân hàng và Tổ chức Tín dụng Châu Phi

Mặt mạnh của các ngân hàng các nước Tây Phi và Trung Phi là có cơ cấu lành mạnh và sinh lời; dịch vụ và sản phẩm hiện đại. Các ngân hàng hoạt động phù hợp với môi trường kinh doanh, các thể chế giám sát và kiểm soát hoạt động chặt chẽ, có nguồn nhân lực chất lượng tốt.

Mặt yếu là các ngân hàng này hoạt động trong môi trường chính trị và xã hội mong manh và không chắc chắn; tầm cỡ nhỏ và phân tán, rất khó thâm nhập thị trường (tỉ lệ ngân hàng hoá khoảng 6 đến 8%). Ngoài ra, tài trợ cho các khoản đầu tư của các doanh nghiệp vừa và nhỏ không đủ để hình thành các thể chế chuyên biệt, mô hình an toàn thanh toán lại quá phụ thuộc vào các châu lục khác.

Tuy nhiên, Châu Phi là một lục địa của tương lai, những thị trường còn chưa được khai thác nên khá tiềm năng, cơ cấu và tính sinh lời của các ngân hàng hiện tại cũng khá ổn.

Quỳnh Anh