09:41:04 | 26/2/2013
Từ năm 2013, mỗi năm Việt Nam có thể phải bù lỗ đến 7.000 tỷ đồng phát điện bằng diesel do thiếu nước ở các hồ thủy điện. Con số trên cho thấy đã đến lúc chú trọng đến các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, rác thải… để Việt Nam không thiếu hụt năng lượng phát triển cũng như không tụt hậu quá xa so với các nước Asean.
Nhiều tiềm năng cho năng lượng tái tạo
Giải pháp điện gió là khả thi nhất cho những năm tới do nguồn đầu tư vào lĩnh vực này rất hứa hẹn. Một loạt ngân hàng quốc tế như WB, ADB, US Eximbank, KFW.. đang sẵn sàng cho các dự án điện gió có hiệu quả vay vốn đầu tư. Nhiều doanh nghiệp đã có những động thái rót tiền vào lĩnh vực năng lượng này. Mạng lưới điện gió có thể đóng góp tới trên 5% hơn 3000MW trong tổng nhu cầu năng lượng đến 2020, đưa Việt Nam vào các nước dẫn đầu Châu Á về điện gió. Khi đó, Việt Nam vừa tiết kiệm vốn ngân sách của nhà nước vừa giảm chi phí hơn một nửa so với phát điện bằng diesel, giảm thiểu nhập khẩu điện từ Trung Quốc, tạo ra rất nhiều việc làm và những ngành công nghiệp phụ. Điều kiện cần và đủ để phát triển năng lượng điện gió tại Việt Nam là chính phủ cần có nhiều ưu đãi hơn trong chính sách thu hút đầu tư nhưđiều chỉnh tăng giá mua điện, đầu tư hệ thống truyền tải điện…
Một nguồn điện lớn nữa đang rất lãng phí do chính sách mua điện của nhà nước quá thấp, quá chậm là điện Biomass, Biogas và điện từ rác thải sinh hoạt. Loại điện này hiện được EVN mua với giá $4cent/kwh do vậy 41 nhà máy mía đường, và hàng chục vạn trang trại lớn nhỏ với gần 100 triệu tấn phân gia súc thải thẳng ra môi trường vì không dám đầu tư phát điện. Chính vì vậy, việc tăng giá ngay cho điện Biomass, Biogas, rác thải như điện gió là việc làm vô cùng cấp bách, khai thác được 1000MW điện tiềm năng, bảo vệ mội trường…
Về nhiên liệu sinh học, Việt Nam là một trong số ít nước trên thế giới có nguồn nguyên liệu dư thừa cho xuất khẩu thô là sắn lát, với sản lượng sắn tươi khoảng 10 triệu tấn/năm, và xuất khẩu năm 2012 hơn 3 triệu tấn sắn lát khoảng 1 tỷ đôla. Tiềm năng to lớn cho sản xuất nhiên liệu sinh học để giảm nhập khẩu xăng, dầu, giảm ô nhiễm môi trường và giảm giá thành xăng sinh học, mang lại lợi ích kép cho đất nước. Nhưng cũng lại do chính sách của Việt Nam đến cuối 2014 mới pha xăng E5, quá chậm so với các nước Asean như Thái Lan, Philippin, Indonesia...họ ban hành chính sách rồi nhập Ethanol về pha xăng sinh học E10-E20, sau đó các nhà đầu tư mới bỏ tiền ra đầu tư nhà máy sản xuất Ethanol, Biodiesel.
Trong khi người dân các nước Asean đang hưởng lợi lớn từ xăng sinh học E20-E85 giá rẻ và bảo vệ môi trường các thành phố, và sức khỏe người dân của họ, mặc dù họ đi ôtô chứ không phải hít khói bụi như hơn 30 triệu người đi xe máy ở nước ta, hàng năm bệnh phổi tăng rất cao, mất mát vô hình từ ô nhiễm môi trường không thể tính được. Thái Lan là bài học hay nhất khi thu nhập đầu người cao nhưng giá taxi chạy xăng sinh học, LPG, CNG chưa bằng một nửa Việt Nam. Các nhà máy Ethanol ra đời vừa tạo ra thu nhập từ trồng sắn cho hàng vạn hộ gia đình xóa đói, giảm nghèo, vừa là cứu cánh cho nông dân không bị TQ ép giá mua sắn như hiện nay và giảm xuất khẩu sắn thô, tiết kiệm ngoại tệ nhập xăng dầu, tạo ra lợi ích về mọi mặt cho môi trường, cho nền kinh tế, giao thông vận tải, đang rất cần nhà nước tháo gỡ ngay về chính sách và hỗ trợ vốn. Vì đây là những ngành mới ra đời và cực kỳ quan trọng với đất nước trong lai nhưng đang gặp muôn vàn khó khăn so với các nước Asean.
Đi tìm giải pháp
Ông Đặng Quốc Toản – Tổng Giám đốc Asiapetro kiêm Thành viên sáng lập hiệp hội Nhiên Liệu Sinh học và Năng lượng Tái tạo cho biết Việt Nam được các tổ chức năng lượng quốc tế và ngân hàng thế giới đánh giá là nước có tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo, năng lượng gió với công suất dự báo hơn 513000 MW đứng đầu Đông Nam Á, với tốc độ gió tốt từ 6m/s trở lên. Hàng chục dự án điện gió, điện mặt trời dọc theo bờ biển 3260km và các hải đảo của Việt Nam đã và đang được cấp phép đầu tư, đang triển khai, vận hành với tổng số vốn đăng ký tới hàng trăm triệu đôla, được các nước như Mỹ, châu Âu hỗ trợ về tài chính… Để nhanh chóng mở cửa cho ngành năng lượng tái tạo đầy tiềm năng này bùng nổ, cũng như huy động được sự tham gia của tất cả các thành phần kinh tế, Việt Nam cần xây dựng và ban hành bộ luật Năng lượng tái tạo với sự đóng góp ý kiến của các hiệp hội năng lượng, các tổ chức trong nước và quốc tế, các chuyên gia…
Bên cạnh đó, Việt Nam nên sử dụng những nguồn quĩ cho tăng trưởng xanh, những khoản vay hỗ trợ phát triển bền vững của các tổ chức quốc tế. Các quĩ này sẽ kích thích các hộ dân các thành phố vay và cùng bỏ tiền tự đầu tư điện mặt trời hòa lưới, dự phòng giảm tải ngay lưới điện và chấm dứt sử dụng máy phát điện diesel ô nhiễm, chi phí cao. Trong khi nhà nước chưa kịp ban hành được biểu giá FIT hỗ trợ tiền mua điện mặt trời của dân và các tổ chức phát lên lưới, như các nước, thì giải pháp tính giá điện cho các hộ sản xuất điện mặt trời với giá cao điểm nhất, sử dụng hai đồng hồ đếm điện và có thể cho các hộ phát điện mặt trời hòa lưới sử dụng ban ngày dư thừa gửi lên lưới rồi buổi tối được lấy về sử dụng đúng bằng số điện đã gửi đó mà không phải trả tiền. Chính sách này sẽ làm bùng nổ ngay về điện hòa lưới tại các thành phố, và giảm tải, tiết kiệm cho nhà nước hàng tỷ USD đầu tư các nhà máy điện và đường dây tải điện, tạo ý thức tiết kiệm và sự chủ động về năng lượng của người dân trong mọi tình huống thiên tai, thảm họa không bị động có điện mặt trời và nước mưa để sử dụng.
Hương Giang
English
