Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn các nhà đầu tư

Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Tomoyuki Kimura – Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam xung quanh những đánh giá của ADB về tình hình phát triển kinh tế giai đoạn hiện nay. Anh Phương thực hiện.

Ông có thể đánh giá tổng quan mức độ tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2012?

Theo tôi, mức độ tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2012 đã đạt mức thấp nhất trong 13 năm qua. Chính điều này đã buộc các cơ quan quản lý kinh tế Việt Nam phải sử dụng các biện pháp kinh tế “khắc nghiệt” như thặt chặt chính sách tiền tệ, tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế. Tuy nhiên, điểm nghẽn cố hữu của một nền kinh tế mới nổi như Việt Nam vẫn là tình trạng sức khỏe yếu của hệ thống ngân hàng. Cụ thể đó là vấn đề nợ xấu đã bắt đầu có xu hướng lan rộng sang thị trường tài chính tiền tệ liên ngân hàng từ cuối năm 2011, khi một số ngân hàng không thể thu hồi vốn đã cho vay đối với các ngân hàng nhỏ hơn có tỷ lệ nợ xấu cao. NHNN năm ngoái đã có động thái phản ứng bằng cách hạn chế các NHTM có nợ liên ngân hàng quá hạn hơn 10 ngày không được tiếp tục vay trên thị trường liên hàng, bên cạnh các biện pháp khác.

Một con số khác cũng được công bố là trong tháng 10/2012 các NHTM báo cáo con số nợ xấu ước tính vào khoảng 4,8% tổng dư nợ, nhưng theo các kết quả giám sát hệ thống ngân hàng một cách gắt gao hơn của NHNN ước tính rằng tỷ lệ nợ xấu tính đến giữa năm đã vào khoảng 8,8%. Con số ước tính của NHNN giảm xuống còn 6% vào tháng 2/2013. Tuy nhiên, các nhà phân tích độc lập thì ước tính rằng con số NHNN Việt Nam công bố chưa thật chính xác mà theo chuẩn mực kế toán quốc tế con số thật có thể lên vào mức hai con số. Việc tỷ lệ nợ xấu tăng cao cũng là do hệ quả của các hoạt động cho vay tăng trưởng quá nóng trong thời gian cộng với tình hình kinh tế suy thoái, đóng băng bất động sản, kết quả kinh doanh yếu kém vay nợ quá nhiều của hệ thống DNNN. Tổng hợp những khó khăn này làm đình trệ hầu hết các giải pháp và cố gắng vực dậy nền kinh tế từ phía Chính phủ.

Riêng ở sách lược tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, Việt Nam cũng cần có cách tiếp cận chiến lược và lựa chọn linh hoạt. Tránh tư duy quá cầu toàn có thể cải cách hệ thống phức tạp này trong cùng một lúc. Điều đó là rất khó thực hiện đặc biệt trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu chung như hiện nay. Thậm chí nếu nhìn nhận ở mức độ chặt chẽ hơn việc cổ phần hóa tại các DNNN đang đi chậm lại trong những năm gần đây.

Vậy nếu nhìn về năm 2013, bức tranh nền kinh tế Việt Nam quá ảm đạm?

Tuy Việt Nam có tồn tại rất nhiều những quan ngại trong nền kinh tế vĩ mô nhưng Việt Nam vẫn là một điểm thu hút đầu tư rất hấp dẫn. Với lợi thế là sự gia tăng dân số trong độ tuổi lao động và chi phí lao động thấp. Song theo tôi các điểm lợi này dần dần cũng sẽ bị cạnh tranh bởi các nền kinh tế trong khu vực như Indonesia và đặc biệt mới đây là Myanma – nền kinh tế đang có sự chuyển dịch rất nhanh để đón sóng đầu tư từ các nhà đầu tư lớn trên thế giới.

Các chuyên gia kinh tế của ADB dự báo GDP năm 2013 của Việt Nam sẽ tăng trưởng ở mức 5,2%. Con số này có thể sẽ thay đổi lên mức 5,4% vào năm 2014 nếu Việt Nam có những thay đổi quyết liệt trong hệ thống ngân hàng. Các nền kinh tế công nghiệp lớn cũng sẽ lấy lại được đà phát triển trong năm 2014. Lạm phát dự báo sẽ giảm nhẹ xuống mức trung bình 7,5% trong năm nay, trước khi tăng lên đến 8,2% trong năm 2014.

Tăng trưởng GDP đạt 4,9% trong quý đầu tiên của năm 2013, có cao hơn một chút so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, chỉ số quản lý mua hàng (PMI) có xu hướng tăng nhẹ do số đơn đặt hàng tăng lên. Mặt khác, tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp ở mức 4,9% và doanh số bán lẻ thực chỉ tăng trưởng 4,5% cho thấy có sự giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước.

Một điểm sáng khác của nền kinh tế là cán cân thặng dư thương mại dự kiến sẽ đạt mức kỷ lục 12,5 tỉ USD trong năm 2013 và thặng dư cán cân tài khoản vãng lai tiếp tục tăng trong năm nay, trước khi giảm nhẹ trong năm 2014 do nhập khẩu tăng tốc song song với tăng trưởng GDP.

Theo ông, những khó khăn trên của Việt Nam có làm suy giảm lòng tin nơi các nhà tài trợ? Và liệu ADB có thay đổi các khoản tài trợ cho Việt Nam trong năm tài khóa 2013?

Theo tôi, hiện nay thay vì chúng ta bàn về chuyện các nhà tài trợ quốc tế sẽ hỗ trợ Việt Nam ra sao thì Việt Nam phải giải quyết tốt những thách thức của một quốc gia có mức thu nhập trung bình đang đặt ra. Theo đó, Chính phủ Việt Nam cần ý thức rằng cơ sở hạ tầng là rất quan trọng để tạo nền móng cho sự tăng trưởng kinh tế, nâng cao thương mại – đầu tư. Do đó, quan điểm của ADB rất chú trọng đến việc phát triển cơ sở hạ tầng. Vì một quốc gia có hệ thống hạ tầng nghèo nàn lạc hậu kém phát triển không chỉ kìm hãm sự phát triển kinh tế của một quốc gia mà còn hạn chế người dân tiếp cận dịch vụ và các cơ hội nâng cao chất lượng sống, mà còn cản trở cơ hội đầu tư và kinh doanh. Chính phủ Việt Nam cũng cần trao quyền nhiều hơn cho khu vực kinh tế tư nhân mở ra các thị trường, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với khu vực kinh tế nhà nước đang có quá nhiều quyền lợi, song hiệu quả kinh tế đạt rất thấp.

Chính việc xác định là một quốc gia có thu nhập trung bình buộc Việt Nam phải có những thay đổi trong chiến lược thu hút nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA). Hiện ADB đang tập trung hỗ trợ Việt Nam thông qua Chiến lược Đối tác quốc gia mới qua ba trụ cột là: Tăng trưởng toàn diện, Nâng cao hiệu quả kinh tế và Bền vững về môi trường. ADB cũng sẽ cam kết sẽ luôn nỗ lực cùng Chính phủ Việt Nam trong tái cơ cấu nền kinh tế trọng tâm là tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và lĩnh vực tài chính – ngân hàng.

Ông có thể nói rõ hơn về các khoản tài trợ này?

ADB sẽ cung cấp một dải rất rộng các nguồn tài chính và các phương thức hỗ trợ khác nhau, như các khoản vay, đầu tư vốn cổ phần, các khoản hỗ trợ kỹ thuật và các sản phẩm tri thức và tư vấn chính sách. Cụ thể, nguồn vốn vay thông thường sẽ là 943 triệu USD mỗi năm giai đoạn 2013 – 2014 và 760 triệu USD cho năm 2015. Số liệu kế hoạch dự báo về phân bổ vốn từ Quỹ Phát triển châu Á (ADF) cho Việt Nam giai đoạn 2013 - 2014 là 385 triệu USD mỗi năm và 395 triệu USD cho năm 2015.

Ngoài ra, ADB cũng dành nguồn vốn hỗ trợ kỹ thuật hàng năm khoảng 8 triệu đô-la để bổ trợ và bổ sung cho chương trình vay thông qua những hỗ trợ về chuẩn bị dự án cũng như phát triển năng lực và hỗ trợ kỹ thuật tư vấn chính sách, chú trọng cụ thể đến cải cách và quản lý ngành.