Đối phó với giảm phát

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam giảm 3 tháng liên tiếp ở 2 đầu tầu kinh tế của cả nước là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, mang lại nhiều nỗi âu lo về tình hình kinh tế tiếp tục khó khăn, sức mua của người dân suy giảm mạnh.

CPI tháng 5 tại Hà Nội và TP HCM vừa được cơ quan hữu trách công bố. Tại Hà Nội, CPI tháng này giảm 0,22% so tháng trước và tăng 5,16% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ 3 liên tiếp Hà Nội giảm phát và cũng là tháng có mức giảm cao nhất từ đầu năm đến nay, tiếp sau tháng 3 giảm 0,21%, tháng 4 giảm 0,15%. Tại TP HCM CPI giảm 0,16% và mức tăng so với đầu năm là 0,66%.

Lạm phát giảm nhanh chưa vội mừng

CPI tháng 5 tại Hà Nội giảm manh được lý giải do tác động giảm giá xăng dầu, giá gas cũng như nguồn cung lương thực dồi dào đã làm giảm chỉ số giá 2 nhóm hàng là hàng ăn - dịch vụ ăn uống và nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng. Chỉ số giá ở nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,49%; nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng giảm 0,04%; nhóm giao thông giảm 0,78% và nhóm bưu chính viễn thông giảm 0,3%. Tương tự, TP HCM cũng giảm ở nhóm nhà ở điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng, giảm 1,45%. Mặt hàng thuốc và dịch vụ y tế cũng có chỉ số giá giảm nhẹ 0,02%; nhóm giao thông giảm 0,52%; văn hoá giải trí du lịch giảm 0,09% và nhóm các loại hàng hoá dịch vụ khác giảm 0,31%.

Mặc dù có chu kỳ chững giá sau dịp tết nguyên đán, nhưng chỉ số CPI năm nay lại tiềm ẩn những yếu tố bất thường. Đây là lần đầu tiên kể từ 10 năm qua, CPI Hà Nội giảm 3 tháng liên tiếp và tháng 5 năm nay cũng chỉ tăng 1,67% so với tháng 12 năm trước, thấp nhất kể từ năm 2003. Tại Tp.HCM, CPI tháng 5/2013 tiếp tục giảm 0,16% so với tháng trước, nhưng tăng 0,66% so với tháng 12 năm ngoái và tăng 2,22% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ngoài yếu tố giá cả hạ nhiệt theo quy luật hàng năm, thì năm nay chỉ số giá tiêu dùng giảm được nhận định do nhu cầu tiêu thụ hàng hóa dịch vụ giảm, người dân tiếp tục thắt chặt chi tiêu do kinh tế khó khăn. Số liệu thống kê cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ xã hội tại Hà Nội tháng 4 năm 2013 chỉ tăng 1,7% so với tháng trước và dự kiến tiếp tục không tăng cao trong tháng 5 này. TP HCM cũng có mức tăng tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ ở mức thấp, sau khi tăng nhẹ 2,8% trong tháng trước, tháng 5 dự báo được dự báo tăng không cao cho thấy người dân đã thắt chặt chi tiêu.

Đó là chưa kể yếu tố kích cầu của đợt nghỉ lễ kéo dài 5 ngày đầu tháng 5, thông thường người dân tăng chi tiêu du lịch, chi phí dịch vụ vui chơi giải trí, ăn uống ngoài gia đình. Nhưng nhóm này lại không tăng đáng kể, chỉ 0,01 tại Hà Nội và 0,34 tại TP HCM.

Tháng 4, CPI của cả nước chỉ nhích rất nhẹ nhàng 0,02%, CPI tháng 5 có thể là con số âm với diễn biến CPI từ 2 TP lớn nhất nước.

Sau nhiều năm nền kinh tế mệt mỏi vì phải đối phó với lạm phát cao, thu nhập dân cư bị bào mòn đáng kể vì lạm phát, những con số lạm phát thấp đáng lẽ người làm chính sách và người dân đều vui mừng. Nhưng thực tế, những khó khăn của nền kinh tế vẫn còn đó. Lạm phát không chỉ do giá cả giảm, nhất là nhìn vào giá các mặt hàng thiết yếu với đời sống,như xăng dầu, điện nước, y tế, giáo dục… Lạm phát giảm được nhận định do cầu suy giảm, người dân thắt chặt chi tiêu do đời sống khó khăn và chưa lạc quan với các diễn biến kinh tế.

Chính sách giải cứu

Các số liệu thống kê của VCCI cho thấy, cộng đồng DN đang gặp những khó khăn rất lớn, số lượng DN đã chết, hoặc ngắc ngoải chờ chết ngày một gia tăng. Số lượng DN thành lập chỉ tương đương số DN chính thức khai tử. Lãi suất cao, khả năng tiếp cận vốn vẫn khó khăn, cộng thêm gánh nặng hàng tồn và nợ xấu đang đẩy nhiều DN vào bước đường cùng.

Một cuộc hội thảo chuyên đề về chính sách tiền tệ và lạm phát mục tiêu vừa được tổ chức, trong đó nhiều ý kiến đã nêu bật vấn đề này và bàn giải pháp hỗ trợ DN. Ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank), đưa ra quan điểm: “Để cứu nền kinh tế và các DN hiện nay, cần nâng chỉ tiêu kiềm chế lạm phát 2013 từ 6-6,5% lên khoảng 7-8%. Lạm phát lúc này và sắp tới không đáng sợ bằng sự suy giảm của nền kinh tế, sự kiệt quệ của các DN”.

Có vẻ như giờ đây nhiều người đang cân nhắc chấp nhận một mức lạm phát cao hơn để đổi lấy tăng trưởng, nhờ đó DN có thể được hồi sinh qua cơn bĩ cực hiện tại.

Có thể nhìn thấy chính sách nới lỏng tiền tệ đang được định hướng trong thực tế,v với việc lãi suất điều hành giảm nhanh. Lãi suất cho vay đã được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chỉ đạo cắt giảm về 13% năm để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, như vậy vẫn chưa đủ. Lãi suất chỉ là… lãi suất, không phải là vấn đề cốt tử của những khó khăn kinh tế hiện nay.

Vấn đề hiện tại là DN quá kiệt quệ bởi nợ xấu và gánh nặng tồn kho, bởi sức mua của thị trường suy giảm. Nguy cơ giảm phát đang hiện hữu, nó mới thực sự vùi dập nền kinh tế vốn đang trên bờ vực khó khăn, đồng thời làm tê liệt những nỗ lực tự cứu mình của DN.

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, hiện tượng chỉ số CPI giảm là dấu hiệu cho thấy lạm phát đang được kiềm chế. Tuy nhiên, CPI âm trong ba tháng liên tiếp lại là một biểu hiện đáng lo ngại của nền kinh tế. Nó cho thấy sức mua của bộ phận lớn người tiêu dùng đang cạn kiệt. Khi sức mua yếu, chắc chắn việc giải phóng hàng tồn kho của doanh nghiệp sẽ càng khó khăn hơn. Thậm chí nó đẩy hàng tồn kho tiếp tục tăng lên.

Mọi con mắt không nên chỉ nhìn vào chính sách tiền tệ và lãi suất. Vấn đề là chính sách kích cầu và hỗ trợ nền kinh tế được Chính phủ quyết ra sao. Trên bàn nghị sự của kỳ họp Quốc hội đang diễn ra, đã có tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Chính phủ đề xuất mức thuế TNDN từ mức 25% như hiện nay sẽ giảm xuống 22% từ ngày 1/1/2014. Riêng đối với doanh nghiệp sử dụng dưới 200 lao động làm việc toàn bộ thời gian và có tổng doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng (gọi là doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa) thì mức thuế suất giảm xuống còn 20%. Cùng với đó là việc ra đời công ty xử lý nợ và gói hỗ trợ 30.000 tỷ đồng với thị trường bất động sản. Còn quá sớm để nhìn nhận tác động của các chính sách hỗ trợ này, nhưng hiệu ứng đối với nền kinh tế chắc chắn không nhỏ.

Lê Minh