Quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư

Thành phố Hà Nội những năm qua đã thực thi nhiều giải pháp cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh, tạo thuận lợi cho DN phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Để tìm hiểu chủ đề này, phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã phỏng vấn ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội. Trần Trang thực hiện.

Hà Nội hiện đi đầu cả nước trong thu hút vốn FDI: đứng thứ 2/63 đơn vị về số dự án và 3/63 về vốn đăng ký. Ông đánh giá thế nào về kết quả này và con số trên sẽ thay đổi như thế nào trong những năm tới?

Sau 25 năm thu hút đầu tư nước ngoài (1987-2012), Hà Nội đã thu hút 2.494 dự án đến từ 41 quốc gia, vùng lãnh thổ với tổng vốn đầu tư 20,03 tỷ USD, trong đó, vốn thực hiện đạt 10,12 tỷ̉ USD. Hàn Quốc hiện dẫn đầu về số lượng với 665 dự án (3,83 tỷ USD), còn Nhật Bản dẫn đầu về quy mô vốn với 4,52 tỷ USD (477 dự án). Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến ngày 31/12/2012, Hà Nội chiếm 16,9% số dự án và 10,07% số vốn FDI cả nước (đứng thứ ba sau thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu).

Có được kết quả trên, trước hết, Hà Nội là một trong hai trung tâm kinh tế lớn, đầu tàu kinh tế khu vực miền Bắc; mỗi năm đóng góp trên 11,2% GDP, 8% giá trị sản lượng công nghiệp và 8,4% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Việc mở rộng địa giới hành chính (năm 2008) cũng tạo bước phát triển mới khi địa giới Thủ đô mở rộng đến 3.200km² và 7 triệu dân. Hà Nội còn nhiều lợi thế: Nằm ở trung tâm đồng bằng sông Hồng, hệ thống giao thông thủy bộ, hàng không, đường sắt khá đồng bộ; có nguồn nhân lực khoa học, lực lượng lao động qua đào tạo tập trung đông đảo trên nhiều lĩnh vực.

Trong những năm qua, chính quyền thành phố đã thực thi nhiều cơ chế, chính sách tạo thuận lợi cho DN như ban hành Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050, Quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế - xã hội của Thủ đô Hà Nội đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030, Quy hoạch xây dựng chung Hà Nội đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đến hết năm 2012, Thành phố đã phê duyệt 17/18 quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện, 41/49 quy hoạch ngành và lĩnh vực, 5 quy hoạch phân khu,… Thành phố cũng đã thực thi nhiều cơ chế, chính sách khác như ban hành, sửa đổi các quy định về giao đất, cho thuê đất, về GPMB, về xây dựng, công bố danh mục, triển khai Nghị Quyết 01, 02 của Chính phủ,… Đó là cơ sở cho việc lập và thực hiện dự án đầu tư. Luật Thủ đô cũng đã được thông qua tháng 12/2012, có hiệu lực từ ngày 1/7/2013, tiếp tục tạo ra những cơ chế chính sách đặc thù thuận lợi cho Hà Nội.

Bên cạnh đó, Hà Nội đang đặc biệt coi trọng và thực hiện đẩy mạnh cải cách hành chính một cách quyết liệt. Riêng năm 2013, Thành phố xác định là Năm kỷ cương hành chính đã cho thấy quyết tâm chính trị to lớn của chính quyền Thủ đô. Cùng với nhiều giải pháp về tài chính, đào tạo, phát triển thương hiệu, mở rộng thị trường,…để tạo mặt bằng cho các DN, Thành phố đã chủ động rà soát quỹ đất trống, giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch cho các dự án. Hà Nội cũng đã xây dựng Chiến lược xúc tiến thu hút đầu tư giai đoạn 2011-2015 tầm nhìn 2020 và Danh mục dự án xúc tiến thu hút đầu tư.

Tuy vậy, quá trình thu hút đầu tư còn bộc lộ một số hạn chế như: hệ thống pháp luật chưa rõ ràng, đồng bộ; việc cải cách hành chính còn chậm so với yêu cầu; thiếu chiến lược thu hút FDI dài hạn; cơ sở hạ tầng cải thiện chưa nhiều; thiếu tính đồng bộ trong chuỗi sản xuất, cung ứng dịch vụ; công tác xúc tiến đầu tư chưa đạt hiệu quả cao.

Theo dự báo, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội của Hà Nội thời kỳ 2011-2020 từ 3.900- 4.100 tỷ đồng (180-190 tỷ USD) và thời kỳ 2021-2030 từ 6.500-7.000 tỷ đồng (300-320 tỷ USD). Để huy động được số vốn đầu tư trên, việc đa dạng hoá nguồn vốn như: đẩy mạnh xã hội hoá trong phát triển hạ tầng, khuyến khích các hình thức BOT, BTO, BOO, BT và PPP và nhất là thu hút nguồn vốn FDI là hết sức cần thiết.

Yêu cầu đặt ra của Hà Nội trong thu hút FDI là phải đảm bảo chất lượng, công nghệ hiện đại, có thể phát triển nhân lực chất lượng cao, lao động có kỹ năng và tạo sản phẩm giá trị gia tăng lớn. Các dự án FDI cũng cần tăng cường chuỗi liên kết với DN trong nước, phù hợp quy hoạch, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Hà Nội đang phấn đấu là địa phương đứng top 2 về thu hút và giải ngân FDI, với nguồn vốn FDI đóng góp khoảng 15-20% tổng vốn đầu tư xã hội hàng năm của Thành phố. Đến năm 2015, các dự án trong lĩnh vực dịch vụ chất lượng cao vượt ngưỡng 50% tổng vốn FDI đăng ký.

Hiện nay, để “giải cứu” thị trường bất động sản, nhiều nhà quản lý, chuyên gia đưa ra ý kiến, giải pháp rất khác nhau, thậm chí trái chiều. Dưới góc độ tham mưu trong lĩnh vực kế hoạch - đầu tư cho chính quyền Thành phố, ông có ý kiến hoặc nhận định gì?

Thị trường bất động sản tại Việt Nam khá mới mẻ, tuy có bước phát triển mạnh nhưng sớm rơi vào trì trệ trong 2-3 năm gần đây. Để giải quyết tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 2196/CT-TTg ngày 06/12/2011 chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương triển khai một số giải pháp tăng cường quản lý thị trường bất động sản, bao gồm 5 nhóm giải pháp: Nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện hệ thống luật pháp (hệ thống luật pháp về tài chính, thuế, tín dụng); rà soát tổng hợp và đánh giá lại các dự án phát triển nhà ở; tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển nhà ở hàng năm, 5 năm và dài hạn; triển khai cơ chế tài chính, tín dụng hỗ trợ, huy động vốn đầu tư; xử lý các vấn đề tồn tại cụ thể của thị trường và từng địa phương; vấn đề nhà ở tái định cư, nhà ở cho cán bộ công nhân viên chức….

Trong mỗi nhóm giải pháp nêu trên, các Bộ ngành, địa phương xây dựng, triển khai các giải pháp cụ thể, phù hợp nên có giải pháp đưa ra được đồng tình song cũng có nhiều giải pháp còn đang thảo luận, thậm chí tranh luận trái chiều. Điển hình như việc: Sử dụng gói 30.000 tỷ đồng cho vay từ Ngân hàng Nhà nước theo Nghị quyết 02/NQ-CP của Chính phủ; chuyển đổi quỹ nhà ở thương mại sang mục đích tái định cư và nhà ở xã hội;… Nhiều chuyên gia nghi ngại, khi chuyển đổi quỹ nhà ở thương mại sang phục vụ mục đích tái định cư, nhà ở xã hội thì các căn hộ có diện tích lớn liệu có phù hợp với đối tượng này, nguồn vốn và cơ chế để thực hiện giải pháp này ra sao? Nhà nước sử dụng vốn ngân sách để mua liệu có phù hợp với bối cảnh Nhà nước đang hạn chế về nguồn tài chính hoặc khi sử dụng vốn ngân sách để mua quỹ nhà theo quy trình nào, cơ chế ra sao theo quy định của Luật Ngân sách, Luật Đấu thầu…? Đó chỉ là một ví dụ nêu ra để chia sẻ khó khăn với các nhà hoạch định chính sách.

Dưới góc độ cơ quan tham mưu trong lĩnh vực kế hoạch-đầu tư cho UBND thành phố Hà Nội, tôi cho rằng: các giải pháp có ý kiến trái chiều đều có hạn chế hoặc tích cực nhất định nên cần điều chỉnh theo hướng mang tính đồng bộ trong từng nhóm và giữa các nhóm với nhau. Có những giải pháp phải thực hiện ngay để xử lý tồn tại trước mắt như nhóm giải pháp về tài chính nhưng cũng cần có giải pháp thực hiện lâu dài, đưa thị trường dần ổn định như nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính…. Với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, sự cố gắng của DN cùng những giải pháp hiệu quả, tôi hy vọng rằng vấn đề cung và cầu của các dự án bất động sản sẽ dần tiệm cận với nhau trong thời gian không xa và sẽ khởi sắc để bắt đầu một nhịp phát triển mới.

Theo số liệu PCI năm 2012, Hà Nội xếp 51/63 tỉnh thành, thấp hơn 15 bậc so năm 2011 và thấp nhất từ trước đến nay. Ông có nhận định gì về kết quả trên và để nâng cao thứ hạng bền vững, chính quyền Thành phố đang thực hiện biện pháp cụ thể nào?

Năm 2012 là năm nền kinh tế có nhiều khó khăn, biến động phức tạp. Theo báo cáo của VCCI, chỉ số PCI của cả nước có sự giảm sút đáng kể (từ 59,15 điểm năm 2011 xuống còn 56,2 điểm năm 2012 - số điểm thấp nhất kể từ khi quy chuẩn lại điểm số năm 2009). Hà Nội cũng nằm trong xu hướng chung đó, giảm 15 bậc, xếp thứ 51/63, nhiều chỉ số xếp hạng mức thấp và chưa cải thiện thành công. UBND Thành phố đã nghiêm túc phân tích, làm rõ những tồn tại hạn chế, nguyên nhân để có giải pháp khắc phục trong thời gian tới.

Để cải thiện chỉ số PCI, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho DN năm 2013 và các năm tới, ngoài việc triển khai thực hiện hiệu quả các Chương trình của Thành ủy, Nghị quyết của HĐND Thành phố và chương trình công tác trọng tâm của Thành phố, Hà Nội tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm sau: Tổ chức quán triệt và nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp về nâng cao chỉ số PCI trong năm 2013 và các năm tiếp theo; Tăng cường cải cách hành chính, trọng tâm là giải quyết thủ tục hành chính, cơ chế một cửa, một cửa liên thông, thực hiện nghiêm Chỉ thị 01/CT-UBND ngày 04/01/2013 của Chủ tịch UBND Thành phố về Năm kỷ cương hành chính 2013; Triển khai nhanh công tác rà soát, xây dựng các cơ chế, chính sách của Thành phố theo kế hoạch đã đề ra đảm bảo thông thoáng, phù hợp với các luật, nghị định mới ban hành, đặc thù của Hà Nội; Thực hiện tốt công tác thông tin, tuyên truyền, công khai minh bạch về quy định luật pháp, cơ chế chính sách, quy hoạch, kế hoạch, ngân sách và thủ tục hành chính.

Đặc biệt, nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong năm 2013 là tập trung tháo gỡ khó khăn cho DN, triển khai hiệu quả Chương trình hành động số 22/Ctr-UBND ngày 29/01/2013 của UBND Thành phố và tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu.