Myanmar: Điểm nóng thu hút đầu tư doanh nghiệp Việt Nam

09:32:52 | 10/5/2013

Vừa qua, tại Hà Nội, Hội Phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia (VILACAED) đã phối hợp cùng Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức buổi Tọa đàm “Myanma - thị trường mới nổi”. Bên lề cuộc Tọa đàm, phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn ông Soe Thet Naung, Tham tán Myanmar tại Việt Nam để hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa Việt Nam và Myanmar. Anh Phương thực hiện.

Xin ông cho biết những mốc quan hệ ngoại giao mà hai nước đã thiết lập từ trước đến nay?

Tính đến thời điểm hiện tại, Miến Điện hay Myanmar là một trong số rất ít nước Việt Nam có quan hệ rất sớm. Chỉ hai năm sau khi Việt Nam giành được độc lập, năm 1947, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã mở Văn phòng Đại diện của mình ở Thủ đô Rangoon (nay là Yangon). Văn phòng Đại diện lúc đó được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng, trong đó có nhiệm vụ đặc biệt là mua sắm vũ khí và vận chuyển vũ khí, đạn dược về trong nước để phục vụ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Tháng 11-1954, Thủ tướng U Nu thăm chính thức nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và tháng 12-1958 Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm chính thức Miến Điện. Tháng 12-1957, hai nước thiết lập cơ quan Tổng Lãnh sự và đến tháng 5-1975 thiết lập quan hệ ngoại giao cấp Đại sứ, Cơ quan Tổng Lãnh sự trở thành Đại sứ quán đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại Miến Điện. Từ đó đến nay, quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước không ngừng phát triển vì lợi ích của nhân dân Việt Nam và Myanmar, vì hoà bình, ổn định và hợp tác ở khu vực Đông Nam Á.

Tháng 5-1994, Thủ tướng Võ Văn Kiệt thăm Myanmar, tháng 3-1995 Thống tướng Than Shwe thăm Việt Nam. Tháng 5-1997, Tổng bí thư Đỗ Mười thăm Myanmar, tháng 12-1998, Thống tướng Than Shwe dự Hội nghị cấp cao ASEAN VI tại Hà Nội. Tháng 5-2000, Thủ tướng Phan Văn Khải thăm Myanmar, tháng 5-2002, Chủ tịch nước Trần Đức Lương thăm chính thức Myanmar và tháng 3-2003, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm chính thức Myanmar vào tháng 8-2007, Thống tướng Than Shwe thăm chính thức Việt Nam. Qua các chuyến thăm, Lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước đã đặt nền móng vững chắc cho quan hệ hữu nghị giữa hai dân tộc cũng như tình hữu nghị giữa các vị Lãnh đạo với nhau.

Được biết, hiện tại Myanmar đang thực hiện đường lối đối ngoại “rộng mở”, đặc biệt trong lĩnh vực thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, ông có thể thông tin chi tiết về điều này?

Xét về vị trí địa lý, Myanmar được coi là quốc gia lớn nhất trong lục địa Đông Nam Á và là nước lớn thứ 40 trên thế giới với tổng diện tích tự nhiên là 678.500 kilômét vuông. Myanmar cũng là quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản, trữ lượng khí tự nhiên vào hàng thứ 13-14 trên thế giới, là nước có vị trí địa-chính trị khá quan trọng, được các nước lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ, Nhật Bản rất quan tâm. Chính nhờ những điều kiện nội tại thuận lợi trên nên sau thời gian dài “bế quan tỏa cảng” với chính sách mở cửa thị trường thông thoáng của Chính phủ, tôi tin tưởng Myanmar hôm nay sẽ nhận được sự nhiều sự ưu ái đầu tư của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Riêng với Việt Nam- quốc gia có mối quan hệ gắn bó lâu đời trong cộng đồng kinh tế ASEAN, hiện hai nước đang tích cực phối hợp và hợp tác với nhau để giữ vững các nguyên tắc của Hiệp hội, tăng cường đoàn kết triển khai các dự án kinh tế và phát triển trong khuôn khổ tiểu vùng như ACMECS, GMS,.... Xét về quan hệ thương mại đầu tư giữa Việt Nam – Myanmar đã có những bước tiến đáng khính lệ, từ 2,5 triệu USD năm 2002 lên 74,1 triệu USD năm 2006 và năm 2008 đạt 108 triệu USD. Hiện nay đã có 7 dự án của nhà đầu tư Việt Nam đầu tư sang Myanmar với tổng vốn đăng ký 460 triệu USD.

Ông có thể nói rõ hơn về cơ cấu đầu tư của Việt Nam vào Myanmar?

Cụ thể, có một số dự án nổi trội có thể điểm danh là dự án dầu khí ở vùng biển Tây Nam Myanmar có vốn 135,9 triệu USD, dự án khai thác đá màu tại Rakhine của Công ty Simco Sông Đà, với tổng vốn đầu tư 18,1 triệu USD; dự án tổ hợp khách sạn và căn hộ với vốn dự kiến 300 triệu USD. Ngoài các dự án trên còn một số dự án quan trọng khác đang trong giai đoạn tiền khả thi đàm phán với Chính phủ và các bộ ngành của Myanmar để triển khai đầu tư như dự án mở đường bay quốc tế và nội địa của Vietnam Airlines, dự án mở ngân hàng của BIDV, dự án viễn thông… Khi các dự án lớn này được triển khai thực hiện thì hoạt động hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và Myanmar dự kiến sẽ tăng cao trong thời gian tới.

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng chung nhận định Myanmar được coi như một mảnh đất vàng của châu Á dành cho các nhà đầu tư nước ngoài. Theo đó, ngay từ năm 2012, nhiều đoàn doanh nghiệp Việt Nam đã cất công tìm đến Myanmar để tìm kiếm các cơ hội hợp tác đầu tư ở các lĩnh vực như bất động sản, viễn thông, công nghệ thông tin, nông nghiệp. Ở mảng bất động sản có sự hiện diện của Công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai Land.

Ở lĩnh vực viễn thông cũng ghi nhận sự nhanh chân của Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel). Bởi tiềm năng thị trường Myanmar là rất lớn với hơn 60 triệu dân nhưng chỉ có trên dưới 10% được tiếp cận với các dịch vụ điện thoại di động.

Trong ngành công nghệ thông tin, cũng có sự đầu tư của Tập đoàn FPT của Việt Nam sang Myanmar. Hiện Chính phủ Myanmar cũng đang có chính sách tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh về công nghệ thông tin, công nghệ cao và giáo dục. Do đó đây cũng là một lợi điểm không chỉ dành riêng cho các nhà đầu tư đến từ Việt Nam.

Tuy nhiên, Myanmar vẫn được coi là một thị trường mới, vậy các nhà đầu tư nước ngoài phải đối mặt với những thách thức nào?

Như đã nói ở trên, do quá trình cải cách mở cửa của Myanmar có những điểm chậm về thời gian sau một thời gian dài “phong tỏa”. Nên hiện tại để thu hút các nhà đầu tư Chính phủ Myanmar tạo nhiều các chính sách thông thoáng, cởi mở. Song do đặc thù, nền kinh tế Myanmar vẫn có một số thách thức với nhà đầu tư.

Nhiều tiềm năng lại trở thành hạn chế như việc do có ít cơ sở hạ tầng nên giá thuê văn phòng làm việc tại Myanmar khá cao. Cụ thể, giá thuê văn phòng hạng C tại Myanmar lên tới 65 USD/m2, gấp rưỡi giá thuê văn phòng hạng A tại khu trung tâm Hà Nội.

Myanmar cũng là quốc gia phát triển trên nền tảng của văn hóa Anh Quốc nên có tư duy nhìn nhận các nhà đầu tư thận trọng. Các doanh nghiệp Myanmar rất thận trọng việc chọn đối tác làm ăn. Thậm chí trước khi ký kết các hợp động họ phải đến tận nơi xem công ty đối tác làm ăn ra sao, nhà xưởng, thiết bị máy móc thể nào, doanh nghiệp có bao nhiêu ô tô rồi khi đó mới cân nhắc để hợp tác. Làm việc với các doanh nghiệp Myanmar các nhà đầu tư nước ngoài nên tránh tình trạng đầu tư theo kiểu ăn xổi, ngắn hạn phải tập trung đầu tư thực sự thì mới mong được nước bạn công nhận.

Một điểm mấu chốt khác do là thị trường mới nổi có nhiều điểm ưu đãi trong chính sách nên sẽ có rất nhiều các nhà đầu tư nước ngoài tìm đến, nên việc cạnh tranh gay gắt trong thị phần, cơ cấu đầu tư, mặt hàng sản xuất là điều khó tránh khỏi.

Ông Chu Công Phùng- nguyên Đại sứ Việt Nam tại Myanmar

Hiện tại, có nhiều luồng ý kiến đánh giá về thị trường Myanmar như dẫn ra các khó khăn gồm: hàng rào thuế quan ở mức cao trong các nước ASEAN (có loại tới 30%). Luật đầu tư chưa thực sự rõ ràng, giá thành dịch vụ du lịch cao so với các nước trong khu vực, giao thông nội địa chưa thuận lợi, phí internet và điện thoại cao. Tuy nhiên, theo đánh giá của tôi cách nhìn nay chưa thấu đáo vì Myanmar là thị trường rất tiềm năng với dân số 60 triệu người, có giá lao động rẻ hơn của Việt Nam, Lào, Campuchia. Chính phủ Myanmar cũng đang tích cực cải cách chính trị và cải cách kinh tế để đón sóng đầu tư. Thực tế, Myanmar đã duy trì chế độ chính quyền quân sự trên gần 20 năm và mới chuyển đổi chế độ chính quyền dân sự từ tháng 3/2011. Ngoài ra, trong quá trình công tác tôi cũng nhận thấy một số đặc điểm sau : Doanh nghiệp Myanmar cũng rất tuân thủ chữ “Tín”. Trong giao dịch thương mại đầu tư phía Myanmar muốn thanh toán trước 100% qua ngân hàng rồi mới giao hàng. Điều này đòi hỏi hai bên có sự tin cậy cao. Nếu cần tiền đặt cọc thì doanh nghiệp Myanmar chỉ nhận ngoại tệ mới, không nhăn, bẩn. Văn hóa tặng quà trước và sau khi giao dịch cũng phải được chuẩn bị kỹ lưỡng nếu muốn ký kết hợp đồng với đối tác Myanmar.

Ông Vũ Văn Chung, Cục phó Cục Đầu tư nước ngoài (FIA)

Về cơ sở pháp lý Việt Nam và Myanmar đã ký kết Hiệp định khuyến khích đầu tư vào năm 2000. Tuyên bố chung Việt Nam – Myanmar vào năm 2010. Hiện Chính phủ Myanmar đang thực hiện chính sách tỷ giá thả nổi có kiểm soát thực hiện từ 1.4.2012. Đây là động thái quan trọng của Myanmar nhằm loại bỏ các rào cản với các hoạt động đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, Chính phủ Myanmar cũng khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực còn nhiều tiềm năng như chế biến lâm sản, nuôi trồng chế biến thủy sản, sản xuất hàng gia dụng, dệt may, thăm dò khai thác dầu khí... Đây hoàn toàn là các ngành có thế mạnh hợp tác của Việt Nam.

Ông Hoàng Thịnh Lâm, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Công thương), Nguyên Tham tán thương mại đại sứ quan Việt Nam tại Myanmar

Các doanh nghiệp muốn vào Myanmar, cần tiến hành lộ trình theo 3 bước: Kinh doanh xuất - nhập khẩu; Thành lập văn phòng đại diện và showroom; Thành lập công ty liên doanh. Ngoài ra, cũng còn một số khó khăn thường trực tác động trực tiếp là hiện Myanmar vẫn chưa có ngân hàng nước ngoài hoạt động nên các doanh nghiệp muốn chuyển tiền phải thông qua ngân hàng của Singapore, khiến chi phí của doanh nghiệp bị đẩy lên cao. Cơ chế quản lý xuất-nhập khẩu của Myanmar còn nhiều thủ tục hành chính; thủ tục đầu tư nước ngoài, mở văn phòng đại diện của công ty nước ngoài tại Myanmar còn chậm và rắc rối…. Luật Đầu tư do mới ban hành nên quá trình thực hiện bước đầu sẽ cũng vấp phải những khó khăn chưa lường hết.