Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa

Bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, văn hóa của Công viên Địa chất toàn cầu Cao Nguyên Đá Đồng Văn đã nhận được sự chung tay vào cuộc của các ngành, các cấp và của người dân sống trên vùng cao nguyên đá.

Nâng cao nhận thức cho người dân

Theo ông Sèn Chỉn Ly Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang, tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường hỗ trợ, làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục cộng đồng nâng cao nhận thức cho người dân, tập trung làm tốt công tác bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ di sản địa chất trên vùng công viên. Nâng cao nhận thức cộng đồng và giúp người dân có cuộc sống ổn định, mức sống được nâng cao hơn. Đến năm 2014 định hướng chuyển dịch cho người dân từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang sản xuất nông nghiệp du lịch, bên cạnh đó tạo ra mô hình có thu nhập từ du lịch thông qua các sản phẩm canh tác nông nghiệp. Gắn kết mô hình xây dựng nông thôn mới với chương trình xây dựng làng văn hóa – du lịch, phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và khai thác các giá trị di sản văn hóa, lịch sử, địa chất, địa sinh thái, chú trọng việc bảo tồn các giá trị văn hóa cộng đồng cư dân bản địa.

Thời gian qua, Ban Quản Lý CVĐC đã phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện trên vùng công viên tổ chức các lớp tập huấn cho các tuyên truyền viên cơ sở gồm: mặt trận tổ Quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội nông dân, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên các xã và thị trấn cùng đại diện lãnh đạo một số cơ quan. Đây là một hoạt động nằm trong sáu tiêu chí của mạng lưới CVĐC toàn cầu (GGN) trong việc xây dựng và phát triển CVĐC toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn. Các lớp học các tuyên truyền viên được trang bị các kỹ năng cơ bản về CVĐC; giá trị về di sản địa chất, di sản văn hóa, đa dạng sinh học trên Công viên địa chất. BQLCVĐC đã kí kết thỏa thuận hợp tác với Sở Văn hóa thế thao và Du Lịch về hoạt động bảo tồn các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc sống trong vùng công viên.

Sau hai năm ra nhập mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu, những giá trị tinh thần, giá trị văn hóa và đời sống của đồng bào các dân tộc tại bốn huyện vùng cao nguyên được quan tâm nhiều hơn. Công tác tuyên truyền và giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng được đến với từng người dân trên khắp bốn huyện Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc thông qua hình thức tuyên truyền trực tiếp và giáo cụ trực quan, đưa chương trình tuyên truyền vào các trường học trên địa bàn, giúp người dân hiểu rõ hơn và làm chủ và phát huy những giá trị di sản nhân văn trên mảnh đất họ đang sinh sống.

Đậm đà giá trị nhân văn hóa trên vùng công viên địa chất

Đồng bào các dân tộc Mông một trong những dân tộc tiêu biểu và đa dạng với đặc sắc văn hóa, trong lao động đã ra đời nhiều truyền thuyết về sự sinh tồn và gắn bó khắc phục thiên nhiên khắc nghiệt trên mảnh đất điạ đầu tổ quốc miền cực Bắc của Việt Nam.

Họ có nền văn hóa đặc sắc thích ứng với khu vực lưu trú và không bị ảnh hưởng bởi các tôn giáo tín ngưỡng khác. Kho tàng văn hóa dân gian, truyện cổ, tục ngữ, ca dao của rất đồ sộ và đa dạng, phản ánh toàn diện đời sống vật chất, tinh thần, vượt lên tất cả là niềm lạc quan tin yêu cuộc sống. Cũng như bao dân tộc anh em khác, tục ngữ Mông là kho tàng tri thức về kinh nghiệm sống, phản ánh kinh nghiệm sản xuất, các mối quan hệ trong xã hội, lối sống cùng những ứng xử của đồng bào. Để đấu tranh với thiên nhiên đã có nhiều câu tục ngữ chứng minh cho sức mạnh của tinh thần đoàn kết:

Trong cuộc sống lao động vất vả, họ tự sáng tạo ra các loại nhạc cụ tuy đơn giản nhưng âm thanh lại quyến rũ lòng người: Khèn trúc một loại nhạc cụ đặc trưng, tiêu biểu và gắn bó mật thiết với đồng bào Mông. Khèn thường được dùng trong đám ma, vì tiếng khèn lúc này như nói hộ lòng thương tiếc vô hạn của người sống đối với người đã khuất. Ngoài ra, người ta có thể thổi khèn trong các hoàn cảnh: hội hè, đi đường, đi chợ… những lúc này người ta kết hợp tiếng khèn với các động tác khác múa dập rìu theo tiếng khèn. Ngoài khèn trúc ra, nhạc cụ dân ca của dân tộc Mông còn có Kèn lá, Nhị, Đàn tròn, Đàn môi, Sáo, Trống… Đi kèm với tiếng khèn là các điệu múa khèn, đây là một điệu múa rất phong phú và đa dạng của dân tộc Mông. Ngày nay múa khèn biến tấu thành một thể loại biểu diễn văn nghệ, ngoài múa khèn ra, người Mông còn có múa gây tiền dùng trong nghệ thuật biểu diễn và múa đuổi ma dùng trong các hoạt động tín ngưỡng.

Trong đời sống của đồng bào các dân tộc Mông tiếng hát giữ vị trí đặc biết bởi nó là lời nhắn gửi tâm tình, là phương tiện để truyền biểu đạt, quy ước, luật tục ngoài ra việc lưu giữ truyền thống lịch sử của dân tộc cũng được thông qua những bài hát. Văn hóa của đồng bào các dân tộc Mông đậm nét văn hóa tộc người và sâu sắc. Các lễ hội dân gian truyền thống của dân tộc Mông ở vùng Công viên địa chất toàn cầu Cao Nguyên đá Hà Giang là một tài sản văn hóa phi vật thể mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Thanh Nga