Năng lực đổi mới của DN vẫn chưa cao

Vừa qua, tại Hà Nội, Viện Phát triển doanh nghiệp - VCCI phối hợp với Ngân hàng thế giới và Tập đoàn Đầu tư Xây dựng Nhà đất - Housing Group tổ chức giới thiệu Báo cáo thường niên - Doanh nghiệp Việt Nam 2009.

Tiếp nối báo cáo thường niên năm 2006, 2007, 2008, năm 2009, VCCI tiếp tục xây dựng Báo cáo thường niên – Doanh nghiệp Việt Nam 2009. Báo cáo thường niên với chủ đề năm nay là "Nâng cao năng lực đổi mới trong doanh nghiệp" đã cho thấy được những biến động phức tạp của môi trường kinh doanh của Việt Nam năm 2009 do sự tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới. Đáng chú ý, thực trạng công nghệ, vấn đề đổi mới và năng lực đổi mới của các DNVN nhìn chung còn thấp.

Từ kết quả hai cuộc điều tra đối với 200 doanh nghiệp năm 2008 và năm 2009, có thể thấy xu hướng chung rằng, các doanh nghiệp được điều tra đánh giá môi trường kinh tế vĩ mô bất ổn và những biến động khó lường của thị trường làm ảnh hưởng nhiều hơn tới tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức lớn như: chi phí các yếu tố đầu vào của sản xuất tăng, nhu cầu của thị trường chững lại và các chi phí về vốn cũng tăng theo. Có tới 63,7% số doanh nghiệp đánh giá áp lực này là rất lớn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong năm 2009, có 61,6% số doanh nghiệp trong diện điều tra đã vay vốn và số doanh nghiệp được đáp ứng 50% nhu cầu trở lên là 67,5% (năm 2008 là 43,9%). Vấn đề trở ngại lớn nhất đối với doanh nghiệp khi vay vốn là lãi suất vay quá cao, tiếp đến là thiếu tài sản thế chấp, vấn đề về phương án kinh doanh và năm 2009 các doanh nghiệp than phiền nhiều về thủ tục vay phức tạp.

Năm 2009, cũng là năm thứ 2 liên tiếp thị trường ngoại hối bộc lộ những khó khăn rõ nét. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp. 48,9% số doanh nghiệp cho rằng những khó khăn trong trong việc tiếp cận mua ngoại tệ đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động sản xuất kinh doanh (năm 2001 tỷ lệ này là 21,1%). Các khó khăn về tài chính đã dẫn đến tính thanh khoản của các doanh nghiệp năm 2009 hầu như không được cải thiện với 63,7% số doanh nghiệp cho rằng việc thanh khoản chậm từ khách hàng đã gây ảnh hưởng lớn tới hoạt động của doanh nghiệp (năm 2008 là 52,1%).

Báo cáo cũng phân tích, 2 biện pháp được các DN quan tâm nhất, đó là củng cố quan hệ, trao đổi thông tin với nhà cung cấp và cung cấp sự hỗ trợ tin cậy tới khách hàng. 26,8% số DN cho rằng nhờ có các giải pháp kinh doanh mà DN đã tăng lợi nhuận rất tốt, trong khi 56,8% số DN cho rằng họ tăng lợi nhuận ở mức trung bình. Chỉ có 3,2% số DN khẳng định họ đã lựa chọn giải pháp kinh doanh đúng với lợi nhuận tăng ở mức rất cao.

TS Phạm Thị Thu Hằng, Giám đốc Viện phát triển DN cho biết, theo báo cáo, năm 2009, các DN vẫn tiếp tục đổi mới và sáng tạo kinh doanh theo các hướng: đổi mới sản phẩm (hàng hoá hay dịch vụ); đổi mới quy trình và đổi mới tổ chức. Những thông tin, đề xuất từ khách hàng vẫn là yếu tố tác động lớn nhất đến các hoạt động đổi mới của DN. Trong khi đó, vai trò của các thông tin, đề xuất từ các viện nghiên cứu của Chính phủ, trường đại học cũng như các hiệp hội, các nhà tư vấn vẫn khá mờ nhạt, các DN chưa đánh giá cao những đề xuất này.

Những yếu tố cản trở lớn nhất đối với hoạt động đổi mới của DN là: các yếu tố về chi phí, các yếu tố về tri thức và về thị trường…

Thi Vân