Xu hướng doanh nghiệp lên sàn

Từ đầu năm đến nay, một loạt DN xếp hàng chờ được phép niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK). Vướng mắc để các DN FDI được phép gia nhập TTCK cũng từng bước được tháo gỡ. TTCK năm 2010 đang sôi động trở lại khi làn sóng DN lên sàn ngày càng tăng mạnh.

Các “ông lớn” vẫn ngoài cuộc

Kể từ đầu năm đến thời điểm này, Sở GDCK TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở GDCK Hà Nội (HNX) đã tiếp nhận thêm gần 60 DN đăng ký niêm yết. Ngay trong tháng 6, dự kiến có khoảng 10 DN chính thức chào sàn HOSE. Tính từ đầu năm đến nay, số lượng DN mới niêm yết trên sàn này là trên 30 DN, trong đó phải kể đến một số DN có quy mô vốn điều lệ lớn như CTCP Tập đoàn Đại Dương (2.500 tỷ đồng), CTCP Tập đoàn CMC (hơn 650 tỷ đồng), CTCP Thép Pomina (1.630 tỷ đồng)... Ngoài ra, HOSE cũng vừa nhận hồ sơ của CTCP Tập đoàn Đức Long Gia Lai đăng ký niêm yết 29,1 triệu cổ phiếu, CTCP Đường Ninh Hòa đăng ký niêm yết 8,1 triệu cổ phiếu, Quỹ đầu tư VFA… Tại HOSE hiện còn 35 DN đã nộp hồ sơ niêm yết và đang chờ Sở có quyết định chấp thuận, trong đó có nhiều DN lớn với vốn điều lệ hàng nghìn tỷ đồng như Ngân hàng TMCP Quân đội CTCP Petroland…

Sở GDCK Hà Nội (HNX) cũng là là lựa chọn của nhiều DN. Đến đầu tháng 6 đã có 32 mã mới niêm yết, trong đó, có nhiều DN có quy mô vốn lớn như CTCP Bất động sản điện lực Dầu khí Việt Nam (500 tỷ đồng); CTCP Chứng khoán VNDIRECT (450 tỷ đồng); CTCK Âu Việt (360 tỷ đồng); CTCK Rồng Việt (330 tỷ đồng); CTCP Đầu tư và Phát triển Du lịch Vinaconex (300 tỷ đồng)… Hiện tại còn hơn 30 DN đã nộp hồ sơ niêm yết và đang chờ HNX chấp thuận.

Tình hình sôi động của các DN sắp hàng chờ lên sàn được dự báo sẽ tiếp tục diễn ra trong những tháng còn lại của năm. Theo dự kiến ban đầu, trong năm 2010, TTCK sẽ đón nhận khoảng 100 mã cổ phiếu mới trên cả hai sàn, nhưng con số thực tế chào sàn sẽ cao hơn. Nhiều chuyên gia đánh giá, việc gia tăng chủng loại hàng hóa trên thị trường là một tín hiệu tốt, nhưng bên cạnh số lượng, chất lượng cổ phiếu chào sàn là vấn đề cần quan tâm.

Nói về chất lượng thị trường, là chủ đề được cơ quan quản lý và nhà đầu tư đặc biệt quan tâm. Hiện tại, ngày càng nhiều DN gia nhập thị trường làm cho hàng hóa trên TTCK ngày càng phong phú và hấp dẫn, nhưng chất lượng của hàng hóa mới là yếu tố quyết định sự phát triển vững chắc của thị trường. Mới đây Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) đã khuyến nghị, để cho TTCK ngày càng hấp dẫn, đồng thời tạo sân chơi an toàn cho NĐT thì cần phải nâng cấp tiêu chuẩn hàng hóa niêm yết tại các sàn giao dịch: để được niêm yết tại HOSE, DN cần có vốn điều lệ trên 120 tỷ đồng, gấp rưỡi mức 80 tỷ đồng hiện nay. Theo VAFI, mức này là không khó đối với những DN có quản trị kinh doanh tốt và nếu DN kinh doanh hiệu quả thì việc huy động thêm vài chục tỷ đồng vốn điều lệ là điều không khó. Ngoài ra, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn điều lệ phải ở mức khoảng từ 20% hoặc 25% trở lên. Còn đối với DN xin đăng ký niêm yết tại HNX thì phải có mức vốn điều lệ trên 40 tỷ đồng, hoặc 50 tỷ đồng trở lên và tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn điều lệ phải từ 10% trở lên…

Tuy nhiên, trong điều kiện hiện tại, nếu áp dụng các quy định này, nhiều DN sẽ không đủ điều kiện lên sàn, vì vậy cần có lộ trình áp dụng theo định hướng của cơ quan quản lý.

Dọn đường cho DN FDI lên sàn

Quyết định 55/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ chỉ quy định về tỷ lệ sở hữu cổ phiếu của NĐT nước ngoài là tối đa 49% vốn điều lệ của công ty cổ phần đại chúng, mà không quy định cụ thể đối với các trường hợp DN FDI chuyển đổi sang công ty cổ phần. Đây chính là vướng mắc để các DN FDI có thể niêm yết trên TTCK. Để có cơ sở hướng dẫn đối với DN FDI, UBCK đã báo cáo Bộ Tài chính để xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ về vấn đề này, trên cơ sở đó, UBCK sẽ đưa vào Thông tư hướng dẫn Quyết định 55/2009/QĐ-TTg về việc sở hữu cổ phiếu và niêm yết đối với các DN FDI chuyển đổi sang công ty cổ phần. Văn bản này đang được lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan trước khi trình Thủ tướng Chính phủ cho ý kiến.

DN FDI khi chuyển đổi sang công ty cổ phần không bị hạn chế về sở hữu nước ngoài ngoại trừ DN FDI chuyển đổi muốn được tiếp tục hưởng ưu đãi đầu tư, thì bên nước ngoài phải nắm giữ tối thiểu 30% vốn điều lệ. Trước khi niêm yết cổ phiếu, bên nước ngoài có thể đã nắm giữ vượt mức 49% vốn điều lệ. Hiện tại, các DN FDI trước khi chuyển đổi có thể sở hữu đến 100% vốn điều lệ, sau khi chuyển đổi tỷ lệ này có thể giảm xuống dưới 100%. Nếu các DN FDI chuyển đổi phải tuân thủ quy định tỷ lệ sở hữu tối đa 49%, thì sẽ hạn chế nguồn vốn đầu tư nước ngoài.

Những vướng mắc đó đang được cơ quan quản lý tháo gỡ để dọn đường cho các DN FDI có thể gia nhập thị trường.

Theo UBCK, cơ quan này sẽ họp với các bộ ngành liên quan để lấy ý kiến đề xuất phương án tháo gỡ vướng mắc về niêm yết cổ phiếu trên TTCK Việt Nam cho các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), để sớm trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.

Trước đó, UBCK đã báo cáo Bộ Tài chính xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở đó, UBCK sẽ đưa vào Thông tư hướng dẫn Quyết định 55/2009/QĐ-TTg về việc sở hữu cổ phiếu và niêm yết đối với các DN FDI chuyển đổi sang công ty cổ phần. Theo phương án đề xuất của UBCK, đối với các DN FDI chuyển đổi sang công ty cổ phần sẽ không hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài, ngoại trừ các lĩnh vực theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Ngoài ra, khi niêm yết, DN FDI chuyển đổi sẽ phải niêm yết toàn bộ cổ phiếu theo vốn điều lệ, số cổ phiếu nếu bị hạn chế chuyển nhượng sẽ được hạch toán vào tài khoản lưu ký hạn chế chuyển nhượng. Khi phát hành tăng vốn điều lệ, DN FDI không bị hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài.

Kim Nhung