Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp tại Việt Nam

11:44:40 | 18/6/2010

Một trong những nguyên tắc của WTO mà các quốc gia muốn gia nhập là phải công khai minh bạch thông tin. Một địa phương cần được đánh giá năng lực cạnh tranh để tăng cường thu hút đầu tư. Một doanh nghiệp muốn phát hành được cổ phiếu và niêm yết trên thị trường chứng khoán cũng phải công khai báo cáo tài chính…

Tất cả những yêu cầu về minh bạch hoá thông tin như trên cho thấy lĩnh vực xếp hạng tín nhiệm đang trở thành nhu cầu không thể thiếu phù hợp với tiến trình phát triển kinh tế.

Nhu cầu cấp bách về XHTN

Tại Hội thảo bàn về các vấn đề liên quan đến Xếp hạng tín nhiệm (XHTN) do Văn phòng Chủ tịch nước cùng với Công ty Cổ phần Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp CRV và Tạp chí Việt Nam Business Forum tố chức vừa qua, TS Nguyễn Hữu Lục - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước cho biết: “Ở các quốc gia phát triển trên thế giới, việc công bố các chỉ số tín nhiệm của quốc gia, tổ chức hay DN đã trở thành một hoạt động thường xuyên và thông thường. Tuy nhiên ở Việt

Nam, chúng ta chưa nhận thức đúng vai trò của XHTN. Để hoạt động nghiên cứu và công bố chỉ số tín nhiệm phát triển đúng với vị trí và tầm quan trọng của nó, cần xây dựng cho hoạt động này một hành lang pháp lý cũng như cần xã hội hóa hoạt động này”.

Hiện trên thế giới đã có nhiều tổ chức có uy tín trong việc công bố và xếp hạng các chỉ số tín nhiệm như: Standard & Poor's, Moody's hay Fitch. Tại Việt Nam, VCCI đã công bố và xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI đối với 63 tỉnh, thành phố.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động đánh giá xếp hạng tín nhiêm, ông Trần Hữu Huỳnh - Phó Tổng Thư ký, kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI cũng cho biết: “Trải qua 5 năm triển khai công bố chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI, hoạt động này đã nhận được sự ủng hộ từ các bên tham gia. Đến năm 2009, đã có gần 10.000 DN ở tất cả các lĩnh vực trên 63 tỉnh, thành phố tham gia đánh giá, phản hồi cảm nhận sự hài lòng của mình với chính quyền địa phương. Về phía chính quyền địa phương từ chỗ nghi ngờ đến hiểu và tin dùng. Các địa phương điều coi các chỉ số PCI là một trong những căn cứ quan trọng để điều chỉnh hoạt động của mình.”

Ông Phan Thế Hải – Chủ tịch HĐQT Cty Vietnet phân tích: “Các chỉ số cũng có thể cho thấy doanh nghiệp đó có nên hợp tác hay không và hợp tác ở mức độ nào. Đối với các ngân hàng, các chỉ số này cũng góp phần quan trọng cho quyết định có nên tài trợ vốn cho các doanh nghiệp.”

Có được sự đánh giá và xếp hạng đạt tiêu chuẩn có nghĩa là doanh nghiệp có được “tấm hộ chiếu” để quốc tế hoá thương hiệu và cạnh tranh. Ví dụ, Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam (mã PVI-HNX) đã chính thức được tổ chức xếp hạng tín nhiệm A.M. Best xếp hạng tín nhiệm tài chính ở mức B+ và chỉ số tín nhiệm cho nhà phát hành đạt mức BBB - từ tháng 3/2010. Với kết quả này, PVI có thể “tự tin” khẳng định thương hiệu của mình cùng với 3500 công ty khác trong ngành bảo hiểm trên thế giới.

Cần phải luật hoá XHTN

Để thiết lập được một hệ thống đánh giá và xếp hạng tín nhiệm có uy tín rất khó khăn và phức tạp ngay từ giai đoạn thu thập thông tin đến tiến hàng đánh giá. Khi lấy thông tin của một DN, phải có một hành lang pháp lý để đảm bảo rằng những thông tin của DN không được sử dụng vào những mục đích bất lợi cho DN. Hơn nữa, để có được thông tin chính xác nhất, cập nhật nhất cũng rất khó khăn vì nhiều doanh nghiệp vẫn có thể tránh né, đưa thông tin sai lệch hay “làm đẹp” các con số kế toán của mình.

Vấn đề nhận thức vẫn là rào cản lớn của lĩnh vực XHTN vì không ít DN hay tổ chức vẫn chưa quen tới việc công khai tình hình “sức khỏe”. Các tổ chức của Việt Nam cũng chưa nhận thấy tầm quan trọng để bỏ tiền ra để các thông tin liên quan tới đối tác, ông Phan Thế Hải phân tích

Bên cạnh đó, trong khi thói quen tham gia và sử dụng các bảng đánh giá xếp hạnh ở Việt Nam còn chưa phổ biến thì năng lực các đơn vị đánh giá xếp hạng độc lập cũng còn yếu kém, chưa thúc đẩy sự phát triển của hoạt động này.

Ông Hải nhấn mạnh: “Khi việc công bố thông tin đã được luật hóa, việc cung cấp thông tin sẽ thuận lợi hơn nhiều và chất lượng thông tin cũng tốt hơn. Cơ hội để đối tác tìm đến hợp tác và làm ăn sẽ nhiều hơn”.

Đầu năm 2010, bản xếp hạng các ngân hàng thương mại đang hoạt động tại Việt Nam cũng đã được Cty TNHH Thông tin Tín nhiệm và Xếp hạng DN (Vietnam Credit) công bố. Tuy nhiên, bản báo cáo này ngay lập tức đã nhận được sự phản hồi, không đồng tình từ phía Ngân hàng nhà nước, Hiệp hội Ngân hàng và một số quan chức trong ngành. Sự việc trên càng khẳng định tầm quan trọng của việc luật hóa các công bố thông tin hay xếp hạng tín nhiệm.

Hương Ly