Hải quan và doanh nghiệp đồng thuận tiến bước

Đây là tâm tư và cũng là ý kiến của đông đảo đại diện cơ quan Hải quan Việt Nam và quốc tế, đại diện hơn 80 doanh nghiệp (DN) tham dự Ngày Hải quan - Doanh nghiệp hướng đến quan hệ đối tác, diễn ra tại Hà Nội ngày 5/5/2010 trong khuôn khổ cuộc họp nhóm công tác hải quan Á - Âu (ASEM) lần 4.

Ngày Hải quan - DN đã ghi nhận sự tiến bộ cũng như những khuyến nghị trong việc hợp tác của hải quan ASEM nói chung và Việt Nam nói riêng...

Vai trò của DN ngày càng được quan tâm

Có thể thấy việc thông thương kinh tế và sự lớn mạnh của tổ chức WTO ngày càng tạo nên mối liên kết hợp tác giữa hải quan các nước trong khu vực. Trong mười năm qua, hợp tác hải quan ASEM đã tạo dựng những cơ sở quan trọng cho hiểu biết chung và đối thoại mang tính xây dựng. Đại diện phái đoàn Châu Âu tại Việt Nam cho rằng, vai trò của hải quan trên toàn thế giới đã thay đổi quan trọng, không chỉ tập trung vào tạo thuận lợi thương mại và thu ngân sách mà còn bảo vệ môi trường, đảm bảo an toàn và an ninh quốc gia. Hợp tác chặt chẽ với DN là vấn đề được các nhà lãnh đạo các quốc gia quan tâm, đây cũng chính là vấn đề quan trọng trong hoạt động hải quan hàng ngày, cùng hướng đến mục tiêu “cùng có lợi”.

Tại Việt Nam, trong nhiều năm qua, công tác cải cách hành chính, hiện đại hoá của ngành Hải quan cũng đã có những tiến bộ đáng ghi nhận. Ông Phạm Gia Túc, Phó Chủ tịch Phofng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, VCCI đã sát cánh với các Bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan liên tục tổ chức các cuộc lấy ý kiến của DN, Hiệp hội DN, góp ý xây dựng các văn bản pháp luật phù hợp với thực tế Việt Nam và thông lệ quốc tế. VCCI và cộng đồng DN cũng hoan nghênh tiến độ cải cách hành chính và hiện đại hoá của ngành Hải quan. Với nhiệm vụ là thành viên Hội đồng Cải cách hành chính của Thủ tướng Chính phủ trong Đề án 30, VCCI cho rằng, ngành Hải quan Việt Nam là một trong những tổ chức có những cải cách về thủ tục hành chính, sửa đổi những thủ tục chưa phù hợp với thực tế, đạt mục tiêu giảm 30% chi phí hành chính của DN. Ngành Hải quan đã mở rộng khai hải quan từ xa qua mạng tại tất cả các Cục Hải quan tỉnh, thành phố; nâng tỷ lệ khai hải quan từ xa qua mạng trên cả nước lên 80% trong năm 2009 và trên 90% trong năm 2010…; đưa vào sử dụng máy soi container tại TP. Hồ Chí Minh đầu 4/2010 và đang triển khai máy soi contaier tại Hải Phòng. Với những nỗ lực này, chi phí về thời gian và tiền bạc trong giao dịch XNK của DN đã giám đáng kể.

Cần sự chuyên nghiệp hơn nữa!

Khi so sánh công việc làm thủ tục hải quan cách đây 5-10 năm, hầu hết đại diện DN đều cho rằng, thời gian và chi phí cho một lô hàng XNK đã giảm nhiều, việc áp dụng thủ tục khai báo hải quan từ xa, làm thủ tục hải quan điện tử đã giảm thiểu việc đi lại và sử dụng hồ sơ chứng từ, việc thông quan hàng hoá cũng nhanh gấp 3-5 lần so với trước. Tuy nhiên, bên cạnh những ý kiến ghi nhận sự nỗ lực của ngành Hải quan trong thời gian qua, có không ít ý kiến từ phía DN cũng cho thấy, hoạt động của hải quan cần chuyên nghiệp hơn nữa, để theo kịp các nước trong khu vực, tạo một môi trường thực sự thuận lợi cho DN. Theo ông Nguyễn Giang Tiến - Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần vận tải thuê tàu, thì bức xúc đã diễn ra lâu nay cho cả phía hải quan và DN là việc áp mã tính thuế hàng hoá (HS cos). Mặc dù Công ước hài hoà và mã hoá hàng hoá (Công ước HS) đã được Việt Nam tham gia từ năm 1998, những đến nay việc áp mã hàng hoá tính thuế của cơ quan hải quan rất khác nhau, gây tranh cãi và mâu thuẫn với ngay cả cách áp mã tính thuế của hải quan các nước trong khu vực. Hơn nữa, trong khi áp mã tính thuế HS cos của quốc tế là 8 con số thì phiên bản Việt Nam áp dụng lại là 10 con số. Sự chênh lệch với chuẩn quốc tế này cũng nảy sinh nhiều tranh cãi và phức tạp cho hoạt động của DN. Việc phiên bản từ tiếng Anh sang tiếng Việt cũng gây ra nhiều cách hiểu khác nhau khi áp mã tính thuế hàng hoá, bản thân cán bộ hải quan còn bối rối khi hướng dẫn DN, gây thiệt thòi cho DN.

Về giải pháp cho vấn đề trên, ông Nguyễn Giang Tiến nêu ý kiến, cơ quan Hải quan nên dịch công ước HS cos và xác lập biểu thuế ra song ngữ Anh - Việt hoặc Pháp - Việt để làm cơ sở công khai áp dụng chung trong toàn ngành Hải quan và tiện cho việc DN theo dõi, áp dụng. Làm như vậy sẽ tránh được việc tranh chấp về mức thuế suất mà DN phải chịu với mức thuế suất do cơ quan Hải quan tính thuế; đồng thời tránh được hiện tượng DN trốn thuế, gian lận thương mại.

Về vấn đề tính minh bạch trong hoạt động XNK, ông Nguyễn Văn Toàn - Phó Chủ tịch Hiệp hội DN có vốn đầu tư nước ngoài cho rằng, để tạo thuận lợi cho DN ngành Hải quan cần rõ ràng hơn trong việc áp mã tính thuế hàng hoá; tạo thuận lợi cho DN trong việc góp ý vào chính sách. Ông Nguyễn Văn Toàn dẫn chứng, cơ quan hải quan cho thời gian để các DN góp ý vào các văn bản chính sách là quá ngắn (trong 1 tuần), khiến DN bị động. Một vấn đề nữa là quy trình trả lời và giải quyết khiếu nại của cơ quan chức năng trong vấn đề thuế cũng chưa rõ ràng và hạn định cụ thể (cấp nào trả lời, bao lâu?). Hiện nay, Hiệp hội DN có vốn đầu tư nước ngoài có những khiếu nại tồn đọng 2 năm nay chưa được cơ quan chức năng trả lời để có hướng giải quyết.

Đại diện Tổng cục Hải quan cho biết, trên cơ sở kết quả của Ngày Hải quan - DN lần đầu tiên tổ chức, Hải quan ASEM sẽ thảo luận và thống nhất cách thức xây dựng, tổ chức các cuộc đối thoại với DN nhằm mục tiêu “hướng đến một quan hệ đối tác hải quan - DN đích thực và đảm bảo lợi ích của cộng đồng DN.

Hải Hằng