Nhân sự Nội hay Ngoại?

Trong khi các ngân hàng Việt Nam đã và đang tiến hành tuyển dụng người nước ngoài cho các vị trí cao cấp thì ngược lại, các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam lại đặt mục tiêu dành các vị trí cao cấp cho người Việt. Vậy vấn đề ở đây là gì?

Lãnh đạo ngoại ở ngân hàng trong nước

Các chuyên gia nước ngoài từ ban điều hành đến trưởng các phòng, ban đang làm việc ở các NHTMCP Việt Nam là hình ảnh không còn hiếm. Phần lớn trong số họ đóng vai trò tư vấn hoặc đại diện quản lý vốn của các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, từ năm 2008, việc tuyển dụng nhân sự nước ngoài trực tiếp tham gia điều hành đã gia tăng nhanh chóng. Ngoài ra, một số ngân hàng khác cũng đang lên kế hoạch lựa chọn người nước ngoài cho các vị trí cao cấp.

Việc tuyển dụng các nhân sự nước ngoài như một luồng gió tạo niềm tin và khí thế mới vào nội bộ nhân viên và các cổ đông. Đó là niềm tin ở tiềm lực tài chính và cam kết chinh phục đỉnh cao tầm quốc tế của Hội đồng quản trị ngân hàng. Việc tuyển dụng này cũng tạo ra sức ép phải đổi mới, hội nhập đối với các nhà quản lý cấp cao Việt Nam. Họ sẽ phải học nhiều, phản biện nhiều hơn, làm được và nói được.

Tuy nhiên, việc sử dụng hiệu quả nhân sự nước ngoài vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Trước tiên, số tiền phải trả lương và các chế độ đi kèm với chuyên gia có thể là một rào cản lớn. Ví dụ như, khung lương giám đốc công nghệ (IT) người Việt Nam dao động xung quanh 70.000-100.000 USD/năm trong khi người nước ngoài sẽ đề nghị mức lương cao hơn từ 5-7 lần. Chế độ nghỉ phép của lao động Việt Nam là 12 ngày/năm, trong khi chuẩn mực quốc tế là 18 - 30 ngày, theo thâm niên và chức vụ…

Ngay cả khi ngân hàng Việt đã có đủ ngân sách để "tuyển", ngôn ngữ và văn hóa kinh doanh sẽ là rào cản để có thể "dụng" được giới nhân sự đặc biệt này. Các cuộc họp ban điều hành sẽ cần phải thực hiện theo hệ thống song ngữ, chí ít cũng phải dịch thuật các ý chính của các văn bản. Trong điều hành hàng ngày, mọi việc có thể còn khó khăn hơn.

Văn hóa kinh doanh và khẩu vị rủi ro khác biệt cũng là một "nút cổ chai" cho việc phát huy năng lực điều hành của chuyên gia. Các quyết định điều hành của chuyên gia thường mang tính logic cao với sự hỗ trợ của các thông tin quản trị phân tích đầy đủ. Trong khi đó, guồng máy kinh doanh tại Việt Nam sẽ đòi hỏi họ phải ra quyết định rất nhanh bằng cảm nhận kinh doanh ngay cả khi còn thiếu thông tin. Trước khi quyết định, chuyên gia nước ngoài thường yêu cầu cấp dưới chủ động đưa nhiều phương án để họ chọn lựa. Trong khi đó, nhân viên Việt Nam đã quen chờ “sếp” bảo phải làm gì, quyết phương án nào.

Người nước ngoài “thích” lãnh đạo Việt

80% nhân sự cao cấp (từ mức trưởng bộ phận trở lên) của Ngân hàng ANZ (Việt Nam) là người Việt Nam, còn trong Ban điều hành cao cấp của Ngân hàng Standard Chartered tại Việt Nam (SCB) có tới hơn 50% là người Việt Nam. Trong số các vị trí nhân sự cấp cao của Ngân hàng HSBC (Việt Nam) có thể kể đến là Giám đốc toàn quốc khối dịch vụ tài chính doanh nghiệp, Giám đốc Tài chính… Hay như của ANZ từ Tổng giám đốc cho đến Phó tổng giám đốc, khối khách hàng doanh nghiệp và định chế Tài chính, khu vực Mê Kông; Giám đốc khối các định chế tài chính và tổ chức công, Giám đốc khối thị trường tài chính… đều là người Việt và của SCB là Nghiệp vụ và công nghệ…

Lý do được các ngân hàng nước ngoài đưa ra khi sử dụng người Việt cho các vị trí cao cấp thường là người Việt Nam hiểu biết thị trường trong nước rất tốt, cũng như là hiểu cái gì là phù hợp với nhu cầu của người Việt. Ngoài ra, các ngân hàng nước ngoài luôn xem trọng sự phát triển nguồn nhân lực tại địa phương, song song với việc phát triển kinh doanh tại địa phương đó.

Tất nhiên, để lựa chọn một nhân viên cho bất cứ vị trí nào, đặc biệt là các vị trí cấp cao, các ngân hàng nước ngoài luôn theo chuẩn quốc tế của tập đoàn, chứ không phải là thị trường nội địa. Trong những yếu tố để cân nhắc, năng lực làm việc và khả năng hoàn thành công việc của ứng viên một cách xuất sắc luôn chiếm tỉ trọng rất lớn trong mọi quyết định về tuyển dụng.

Tuy nhiên, không phải lúc nào tất cả các yêu cầu đều được thỏa mãn, tùy từng vị trí mà các ngân hàng sẽ xác định mình cần cái gì hơn. Ví dụ như, không thể đòi hỏi ở vị trí đó, người lãnh đạo có năng lực hoàn hảo như người nước ngoài nhưng lại hiểu thị trường Việt Nam như người Việt Nam. Vấn đề là nhìn thấy ở con người đó sự sẵn sàng hết mình, làm việc hết mình với tất cả khả năng và đặc biệt ngân hàng cũng nhìn thấy đó là điểm tích cực cho sự phát triển kinh doanh. Bà Đàm Bích Thủy - Tổng giám đốc Ngân hàng ANZ Việt Nam và khu vực Mê Kông nói: "ANZ chọn người không phải là hình thức, mà sâu thẳm, đó là sự giao lưu về văn hóa và điều này rất tốt cho kinh doanh. Chúng tôi sẵn sàng đặt niềm tin và giao nhiệm vụ để người Việt Nam thực hiện tốt. Quan trọng là khi đã có niềm tin, cần tạo điều kiện, môi trường hết sức ủng hộ để họ hoàn thành được công việc".

Xu hướng hội nhập và kỳ vọng của cổ đông đã khiến việc "nhập khẩu" nhà quản lý ngoại là một điều tất yếu. Chuyên gia nước ngoài có thể phát huy tác dụng xứng tầm với ngân sách đầu tư hay không phụ thuộc trước hết vào nghệ thuật quản lý của các nhà tuyển dụng và sự sẵn sàng giao thoa của chính đội ngũ cán bộ Việt Nam.

Mai Lan - Hồng Dung