2011 - Thị trường bán lẻ khu vực nông thôn Việt Nam sẽ khởi sắc

Theo các chuyên gia kinh tế, đến năm 2011, thị trường bán lẻ tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng... sẽ bão hòa. Lúc này, các đại gia bán lẻ nước ngoài sẽ tìm về thị trường nông thôn, nơi tập chung hơn 75% dân số Việt Nam, nơi báo hiệu thị trường mua bán đầy tiềm năng.

Thị trường mới nổi sóng

Theo thống kê, hiện Việt Nam có hơn 9.000 chợ và gần 50.000 cửa hàng, lượng hàng hóa tiêu thụ qua đây chiếm đến 90% tổng lượng hàng hóa tiêu thụ. Có ý kiến của nhiều chuyên gia kinh tế, trong tương lai, người dân ở khu vực nông thôn sẽ có nhu cầu mua sắm lớn gấp 3 lần so với khu vực thành thị.

Tuy các doanh nghiệp bán lẻ trong nước được ưu đãi nhiều, song thực tế bài toán đưa hàng Việt về với với thị trường nông thôn vẫn là bài toán khó đối với nhiều doanh nghiệp. Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, mạng lưới các cửa háng bán lẻ của Việt Nam mới chỉ đáp ứng được 47% thị trường nông thôn với 27% doanh số bán lẻ trong cả nước. Trong khi tiềm năng của khu vực này là khổng lồ với hơn 75% dân số tập chung. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước dường như còn bỏ ngỏ thị trường tiềm năng này. Theo phản ánh của nhiều người dân quê, chỉ có chừng 10-15 công ty có hàng hóa mang ra tiêu dùng, trong đó đa phần là các công ty nước ngoài sản xuất ở Việt Nam hoặc các công ty đa quốc gia. Thị phần còn lại là của hàng Trung Quốc chiếm đa số, hàng không nhãn mác và hàng Việt địa phương, các thương hiệu, tên tuổi lớn của các doanh nghiệp bán lẻ rất ít xuất hiện.

Nhiều doanh nghiệp bán lẻ trong nước hưởng ứng chương trình đưa hàng Việt về nông thôn, hay người Việt Nam dùng hàng Việt Nam đã có nhiều chiêu sáng tạo để thu hút khách hàng nông thôn bằng các loại hình như: tổ chức ngày hội mua sắm, tuần lễ mua bán với nhiều chương trình khuyến mãi, bán hàng với ưu đãi và có tư vấn tiêu dùng; khám bệnh phát thuốc cho dân địa phương; tặng quà khuyến học cho học sinh nghèo; huấn luyện kỹ năng cho người bán lẻ; tư vấn kỹ thuật nông nghiệp; cung cấp thông tin về thị trường bán lẻ cho địa phương và cho doanh nghiệp và có cả biểu diễn văn nghệ hàng đêm. Tuy nhiên, vì chưa được triển khai đồng bộ và có giải pháp đầu tư chiến lược nên hiệu quả thu lại chưa cao.

Còn nếu tính riêng theo chương trình Xúc tiến thương mại thị trường nội địa của Bộ Công thương đã có trên 40 phiên chợ "Hàng Việt về nông thôn" được tổ chức ở các tỉnh thành trên địa bản cả nước. Tuy nhiên, sau khi kết thúc nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, có nhiều doanh nghiệp tham gia chỉ là để ủng hộ chương trình chứ bán hàng về nông thôn không phải là cái đích của họ nhắm đến trong tương lai. Và như vậy, nếu doanh nghiệp chỉ tính đến giải pháp thuần túy là bán hàng thu lợi một lần để đảm bảo vốn thì doanh nghiệp sẽ không theo đuổi lâu dài được mục tiêu mà các cơ quản quản lý nhà nước đã đề ra.

Cần vượt khó

Theo bà Đinh Thị Mỹ Loan, Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) cho biệt, mặc dù bán lẻ là kênh tiêu dùng ngày càng quan trọng, nhưng hiện mới chỉ chiếm 22% trên cả nước. Con số này, so với các quốc gia khác vẫn ở mức độ thấp, Thái Lan là 34%, Trung Quốc là 51%... Tuy nhiên, với sức tiêu thụ của một quốc gia có cơ cấu dân số trẻ, hơn 84 triệu dân vẫn đang có sức hút hấp dẫn đối với các nhà kinh doanh bán buôn và bán lẻ hàng đầu thế giới đã và sẽ có mặt tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc mở cửa thị trường đòi hỏi phải có sự cạnh tranh bình đẳng và phát triển bền vững, ngoài ra cũng cần có chiến lược đầu tư dài hạn cho các ngành phân phối - bán lẻ từ phía Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước đầu tư phát triển hệ thống phân phối - bán lẻ...

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng, việc hội nhập và phát triển thị trường bán lẻ hiện đại tuy được coi là xu thế tất yếu trong nền kinh tế thị trường, nhưng ở một góc độ khác, việc mở cửa thị trường bán lẻ cũng sẽ tạo áp lực lớn đến các nhà sản xuất, đặc biệt là các nhà phân phối trong nước. Trước hết, chính là các cảnh báo về nguy cơ ở khu vực phân phối bán lẻ sẽ bị các nhà đầu tư nước ngoài với tiềm lực tài chính lớn thôn tính, chiếm lĩnh thị trường. Nghiêm trọng hơn, có thể lan rộng sang cả lĩnh vực bán buôn, gây ảnh hưởng đến sự đảm bảo cân đối ổn định vĩ mô chung của toàn bộ mạng lưới sản xuất của nền kinh tế. Vì thế, theo ông A, ngay từ bây giờ, nếu muốn giữ lại những điều kiện tốt để phát triển thị trường nông thôn trong tương lai, các nhà hoạch định chính sách Việt Nam cần nâng cao lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước, bên cạnh đó các doanh nghiệp cần xây dựng niềm tin của người tiêu dùng trong nước với sản phẩm, dịch vụ của mình.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, ở thị trường nông thôn vấn nạn kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng và hành vi gian lận thương mại còn phổ biến; việc chấp hành pháp luật về đăng ký kinh doanh, thuế, sổ sách kế toán thống kê, báo cáo tài chính, nhãn mác hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường còn lỏng lẻo và tùy tiện. Những yếu kém trên do nhiều nguyên nhân, trước hết là công tác quản lý do nguồn lực ngành thương mại yếu và thiếu. Ðể phát triển thương mại nông thôn, theo nhiều chuyên gia kinh tế, thời gian tới các cơ quan lý nhà nước cần tính đến các giải pháp có tính đồng bộ, chiến lược lâu dài. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế đất nước đang có nhiều dấu hiệu khởi sắc, thị trường nông thôn có tiềm năng lớn, thì việc phát triển thương mại nông thôn nhằm kích thích nhu cầu tiêu dùng phát triển, tăng nhanh sức tiêu thụ hàng hóa trong nước là một trong những giải pháp quan trọng, góp phần tích cực phát triển kinh tế đất nước ổn định và bền vững.