Thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam

15:12:57 | 17/1/2017

“Không phải đất nước nào cũng khởi nghiệp thành công và Việt Nam không đi quá chậm trong phong trào khởi nghiệp. Đây là thời điểm thuận lợi cho phong trào khởi nghiệp nói chung cũng như khởi nghiệp gắn với đổi mới sáng tạo tại Việt Nam”. Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Trần Văn Tùng cho biết như vậy khi trao đổi với phóng viên Tạp chí BUSINESS FORUM (thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI) về thực trạng hoạt động khởi nghiệp, đặc biệt khởi nghiệp gắn với đổi mới sáng tạo (ĐMST), những cơ chế, chính sách tạo “cú hích” thúc đẩy hoạt động này tại Việt Nam. Nguyễn Hạnh – Lê Hiền thực hiện.

Thưa Thứ trưởng, Ông đánh giá thế nào về xuất phát điểm cũng như thực trạng hoạt động khởi nghiệp của Việt Nam hiện nay?

Không phải đất nước nào cũng khởi nghiệp thành công và Việt Nam không đi quá chậm trong phong trào khởi nghiệp. Đây là thời điểm thuận lợi cho phong trào khởi nghiệp nói chung cũng như khởi nghiệp gắn với ĐMST tại Việt Nam.

Hiện nay, trên thế giới có nhiều quốc gia khởi nghiệp thành công như Israel, Mỹ, Hàn Quốc, Singapore,… Chúng ta đi sau nhưng có một điều rất quan trọng khi làm khởi nghiệp chính là nguồn nhân lực. Khởi nghiệp thành công hay không hoàn toàn phụ thuộc vào con người trong khi nguồn nhân lực Việt Nam hiện được đánh giá là có chất lượng vàng.

Ngày hội Khởi nghiệp ĐMST Việt Nam (TECHFEST Vietnam) năm 2015 đã đem lại hiệu quả như thế nào và TECHFEST 2016 đã kế thừa, phát huy được những kinh nghiệm gì từ năm 2015, thưa Thứ trưởng?

TECHFEST có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo ra một ngày hội, một sự kiện có thương hiệu quốc tế nơi các doanh nghiệp khởi nghiệp có thể tiếp cận với khách hàng tiềm năng, các nhà đầu tư, các chuyên gia đầu ngành về công nghệ, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, truyền thông trong nước và quốc tế. Đây cũng là dịp để chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm giữa các thành phần của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam với nhau và với hệ sinh thái khởi nghiệp trong khu vực; quảng bá các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, sản phẩm KH&CN tiêu biểu của các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ.

Năm 2015 là năm đầu tiên tổ chức TECHFEST tại Việt Nam, với quy mô gần 1.000 người, khoảng 50 nhà đầu tư trong và ngoài nước đã đến dự, tham gia hoạt động kết nối giữa nhà đầu và các nhóm khởi nghiệp. Sau khi kết thúc, TECHFEST 2015 đã có sự kết nối và các khoản đầu tư tương đối lớn, có những doanh nghiệp đã thu hút được đầu tư hàng triệu USD.

Có thể lấy ví dụ, ngay cả những nước đã thành công về khởi nghiệp như Phần Lan, lần đầu tiên tổ chức ngày hội khởi nghiệp chỉ có khoảng 300 người tham dự, nhưng đến năm 2014 số lượng tăng lên 14.000 người (Việt Nam năm đầu tiên khoảng 1.000 người tham dự). Với những số liệu như vậy, chúng tôi nghĩ việc tổ chức TECHFEST đã đi theo, học tập được một số kinh nghiệm của các nước đi trước và chúng ta đã có những kết quả đáng ghi nhận cho TECHFEST.

Sau TECHFEST 2015, hoạt động khởi nghiệp đã lớn mạnh, dần đi vào thực chất. Chính phủ cũng đã quyết định chọn năm 2016 là năm khởi nghiệp Quốc gia. Tôi nghĩ đó cũng chính là hiệu ứng từ việc chúng ta tổ chức TECHFEST 2015. So với năm 2015, quy mô của TECHFEST 2016 lớn hơn nhiều. TECHFEST 2016 đã có gần 3.000 lượt người tham gia, 220 lượt gặp gỡ, kết nối đầu tư, hơn 130 nhà đầu tư trong và ngoài nước cùng khoảng 180 doanh nghiệp KH&CN tham gia. Hơn 100 doanh nghiệp đã tham gia triển lãm sản phẩm khởi nghiệp ĐMST…

Ông đánh giá thế nào về những thuận lợi và khó khăn đối với phong trào khởi nghiệp nói chung cũng như khởi nghiệp gắn với ĐMST nói riêng tại Việt Nam hiện nay?

Là người đang theo dõi quản lý về hoạt động khởi nghiệp, tôi có cảm nhận đây là thời điểm rất thuận lợi cho phong trào khởi nghiệp cũng như khởi nghiệp gắn với ĐMST tại Việt Nam. Điều này thể hiện qua các chỉ đạo của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, Chính phủ, và các Bộ, ngành đều nói về khởi nghiệp,… Bên cạnh đó, khởi nghiệp được cộng đồng xã hội cũng như các cơ quan thông tấn, báo chí rất quan tâm và đây là những thuận lợi.

Tuy nhiên, bên cạnh đó còn nhiều khó khăn, nhất là việc hiểu và biết để làm khởi nghiệp đúng, hiệu quả nhất. Ngoài việc có một tinh thần, nhiệt huyết, người khởi nghiệp phải có kiến thức về khởi nghiệp. Đây là những điều trong quá trình học tập tại các trường đại học, kinh doanh, các kiến thức về quản trị cho doanh nghiệp, hoạt động quản lý về thị trường và tiền tệ nhiều khi chưa được dạy một cách đầy đủ,… Ví dụ, các trường về khoa học dạy các kiến thức chuyên môn nhưng không ai dạy các kiến thúc về pháp lý, sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm và làm thế nào để đảm bảo cạnh tranh trên thị trường,…

Chúng tôi cũng đang trao đổi với Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể đưa nội dung đào tạo về khởi nghiệp cho sinh viên tại một số trường như khối trường kỹ thuật, thương mại,… có thể khởi nghiệp, giúp sinh viên trang bị những kiến thức cần thiết, ban đầu cho hoạt động khởi nghiệp của mình.

Thứ trưởng có thể cho biết rõ hơn về vai trò của Bộ KH&CN trong việc tạo cầu nối giữa nhà đầu tư với các đơn vị KH&CN khởi nghiệp? Những hoạt động cụ thể Bộ đã, đang và sẽ làm để có thể hỗ trợ thu hút, kêu gọi đầu tư cho các startup?

Bộ KH&CN được Chính phủ giao nhiệm vụ hoàn thiện hành lang pháp lý về KH&CN để hỗ trợ, tạo lập hệ thống hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp và ĐMST quốc gia. Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Việt Nam đến năm 2025” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định 844/Qđ-TTg ngày 18/5/2016, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam có một Đề án quốc gia về khởi nghiệp ĐMST. Đề án nhấn mạnh sự phát triển gắn kết giữa các Bộ, ngành, địa phương nhằm phát triển từng thành phần của hệ sinh thái một cách đồng bộ và phát triển sự liên kết của các thành phần để hệ sinh thái bền vững.

Bộ KH&CN cũng đã triển khai nhiều hoạt động để hỗ trợ các nhà đầu tư, doanh nghiệp tìm đến nhau như mời các nhà đầu tư trong nước, nước ngoài đến các sự kiện khởi nghiệp (TECHFEST); đưa các nhóm khởi nghiệp tiềm năng ra nước ngoài, đến các sự kiện khởi nghiệp lớn trên thế giới tại Phần Lan, Hoa Kỳ, Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan,... Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khởi nghiệp được thể hiện ở một số hoạt động như: Đề án thương mại hóa công nghệ theo mô hình Thung lũng Silicon tại Việt Nam (VSV), Chương trình Đối tác Đổi mới Sáng tạo Việt Nam – Phần Lan (IPP), Cuộc thi “Khởi nghiệp cùng Israel năm 2014”, hoạt động “Kết nối đổi mới sáng tạo 2016”; tham quan, học hỏi tại các quốc gia có hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển,…

Liên quan đến vấn đề đầu tư cho hoạt động khởi nghiệp của Việt Nam, chúng tôi đã và đang huy động nguồn hỗ trợ từ xã hội hóa. Chúng tôi có nhiều hoạt động để tìm, phát hiện, hỗ trợ cho hoạt động khởi nghiệp. Chương trình “Đổi mới sáng tạo quốc gia” đã được phê duyệt và triển khai. Bên cạnh đó, những hoạt động của Dự án đẩy mạnh đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu KH&CN (FIRST), Chương trình IPP, Trung tâm ươm tạo doanh nghiệp,… đã hỗ trợ cho rất nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp. Tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc hiện cũng đã hình thành một Trung tâm ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp,…

Ngoài ra, chúng tôi cũng đề nghị các Quỹ của Bộ, ví dụ như Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp ĐMST. Đối với các Quỹ nước ngoài, chúng tôi tạo ra các hoạt động liên kết, đưa các starup đến làm việc. Đưa các starup sang những nước mạnh về khởi nghiệp như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Phần Lan, Isarel… để có thể gặp gỡ, trao đổi bàn luận và đi đến những hợp tác đầu tư hỗ trợ cho các starup Việt Nam.

Tôi nghĩ rằng, với việc thực hiện những dự án, biện pháp tổng thể như vậy, phong trào khởi nghiệp nhất là khởi nghiệp gắn với ĐMST sẽ có bước thay đổi lớn trong thời gian tới.