Tìm kiếm động lực tăng trưởng mới

10:16:20 | 12/1/2017

TPP lỗi hẹn, ngành nông nghiệp, đòn bẩy cứu cánh cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam vẫn chưa phát huy hết được nội lực tiềm năng và thế mạnh... Song triển vọng kinh tế năm 2017 vẫn được dự báo với những gam màu tươi sáng. Đó là những chia sẻ khá lạc quan của chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành với phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum. Anh Phương thực hiện.

Ông có thể nhận định gì về sức phát triển của nền kinh tế trong năm 2017?

Theo tôi, công tác dự báo và đánh giá cần hết sức thận trọng và cẩn thận, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế trong nước và thế giới rất nhiều biến chuyển thời cuộc như hiện nay.

Nếu để đưa ra câu trả lời thì có thể gói gọn trong mệnh đề, nền kinh tế Việt Nam trong năm 2017 sẽ gặp rất nhiều thách thức, nhưng tin tưởng sẽ có những khởi sắc.

Những thách thức đó có cái lộ diện ngay ra ngoài, có thứ vẫn còn trong giai đoạn thai kỳ tiềm ẩn. Dễ nhận thấy nhất là Việt Nam bắt buộc phải đối mặt với tình trạng cực đoan của biến đổi khí hậu gây ra cảnh thiên tai địch họa, thảm họa môi trường. Tình trạng nợ công tăng nhanh, thị trường tài chính liên ngân hàng vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ, đặc biệt phức tạp tồn tại ở câu chuyện nợ xấu. Đòn bẩy kinh tế Việt Nam khu vực tăng trường FDI thiếu bền vững, phụ thuộc quá nhiều vào đối tác nước ngoài, chưa tìm ra hướng phát triển cho riêng Việt Nam để đạt hiệu quả cao nhất. Việc hiệp định TPP bị lỗi hẹn cũng có những tác động nhất định đến kinh tế Việt Nam nếu chúng ta không có những chiến lược đối phó thích hợp….

Ở góc nhìn lạc quan hơn, dự báo tăng trưởng kinh tế sẽ có những khởi sắc nhất định. GDP trong 2017 có khả năng đạt mức 6,7%, nhờ cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, tạo xung lực mới cho khu vực tư nhân trở thành động lực chính của năm 2017, cũng như nhờ giá năng lượng và nông sản thế giới dự báo phục hồi. Một số ngành kinh tế “ngôi sao” như: nông nghiệp, bất động sản khu vực kinh tế tư nhân, công nghiệp logistics… được cho sẽ có những bức phá ngoạn mục giúp tổng thể nền kinh tế vĩ mô có bước phát triển mới.

Ông nhận định thế nào khi Việt Nam không thể tiếp cận Hiệp định TPP trong thời gian tới?

Dưới thời thống trị của Tổng thống mới đắc cử Donald Trump, có thể nói chính quyền Hoa Kỳ sẽ xóa bỏ Hiệp định TPP bởi cho rằng nó không phục vụ nhiều quyền lợi của nhân dân Hoa Kỳ. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, bây giờ chính quyền Donald Trump tuyên bố buông để sau này trở lại đàm phán để Hoa Kỳ có được lợi thế nhất cũng là một khả năng có thể xẩy ra.

Tuy nhiên, đối với một Chính phủ mới, Chính phủ kiến tạo của Việt Nam đang đặt ra khá nhiều thách thức trong trung và ngắn hạn. Riêng về khía cạnh TPP, chúng ta cần hiều nếu TPP được triển khai thành công thị trường xuất khẩu của Việt Nam sẽ được mở rộng, đặc biệt với bạn hàng Hoa Kỳ thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam và đầy tiềm năng. Tuy nhiên, nếu thực sự TPP bị hủy bỏ thì Việt Nam vẫn còn có những bạn hàng đầy tiềm năng khác như AEC, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc… Như riêng đối với người khổng lồ Trung Quốc nếu không có Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì Việt Nam vẫn còn có nhiều đối tác khác như RCEP (Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực, do Trung Quốc hậu thuẫn).

Ngành nông nghiệp cũng chưa được khai phá hết tiềm năng và thế mạnh, ông nhận định thế nào về ngành kinh tế xương sống này?

Có thể nói 2016 là một năm đáng nhớ của nền kinh tế - chính trị Việt Nam, khi có sự chuyển giao của nhiều vị trí chủ chốt lãnh đạo. Trong khi đó, nền kinh tế thế giới cũng có rất nhiều thay đổi mang cả yếu tổ ủng hộ lẫn tiêu cực cho nước nhà.

Ngành nông nghiệp Việt Nam cũng không tránh khỏi những thách thức hạn chế theo xu thế đó. Tuy nhiên, trên thực tế chúng ta vẫn phải thừa nhận về cơ cấu hiện nay ngành nông nghiệp đang đóng góp cho toàn bộ GDP của năm 2016 dao động ở mức 16-17%, đây là con số khá lớn thể hiện tầm quan trọng của một ngành kinh tế đặc thù Việt Nam. Còn nói như Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường, có 3 điểm sáng mà ngành làm được trong năm nay là việc phục hồi đà tăng trưởng sau 6 tháng tăng trưởng âm (tốc độ tăng GDP toàn ngành đạt khoảng 1,2%); xuất khẩu đạt mức cao kỷ lục 32,1 tỷ USD, tăng hơn 6% so với 2015; vấn đề an toàn thực phẩm có sự chuyển biến căn bản, rõ nét, được cả hệ thống chính trị, xã hội đánh giá cao. Còn trong năm 2017, toàn ngành đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng khoảng 2,5-2,8%, kim ngạch xuất khẩu khoảng 32-32,5 tỷ USD.

Theo đó, tôi cho rằng, chúng ta cần đặt vấn đề về tầm nhìn trong ngành nông nghiệp, bởi Việt Nam từ xưa đến nay là quốc gia có thế mạnh số một về phát triển nông nghiệp, đặc biệt trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang diễn ra hiện nay. Do ngành nông nghiệp cần có những hướng đi, hướng nghiên cứu đột phá. Thực tế, đất đai chỉ chiếm một phần trong khi rừng, núi và biển đất nước Việt Nam chiếm đến 3-4 phần. Do đó, phải phát triển nông nghiệp toàn diện hơn, không chỉ dựa vào cây lúa, phải đầu tư, nghiên cứu phát triển ngành lâm nghiệp, thủy hải sản hơn nữa. Nền nông nghiệp Việt Nam phải có những giải pháp căn cơ để chống chụi được tác nhân gây hại của tình trạng cực đoan do biến đổi khí hậu đem lại. Hội nhập sâu rộng, hướng đến xuất khẩu sản phẩm tinh. Xây dựng một nền nông nghiệp thông minh, mạnh ở khoa học công nghệ là đích đến mà ngành nông nghiệp cần làm.

Năm 2016, qua đi chúng ta ghi nhận khá nhiều tên tuổi của những tỷ phú mới của Việt Nam, của thế giới. Thành công của họ lại bắt nguồn từ ngành kinh doanh phát triển thị trường bất động sản.Vậy theo ông, ngành bất động sản sẽ là một điểm sáng mới của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2017?

Theo tôi, thực tế phát triển của thị trường bất động sản Việt Nam trong năm 2016 đã có những bước tiến vui mừng. Cụ thể, hành lang pháp lý dành cho thị trường này đã có những diễn biến có lợi. Biểu hiện rõ nhất là Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 06 sửa đổi Thông tư 36 theo hướng siết chặt dòng vốn tín dụng vào bất động sản. Theo đó, tăng hệ số rủi ro với tín dụng bất động sản từ 150% lên 250% và giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 60% xuống còn 40% theo lộ trình; Hoạt động kinh doanh bất động sản tăng 99,1% về số doanh nghiệp và tăng 242,5% về vốn đăng ký; Trong năm 2016, giá bất động sản ở thị trường sơ cấp đã tăng khoảng 5%-7% so với đầu năm, giá bán tại thị trường thứ cấp cũng tăng khoảng 10%-15%. Giao dịch thị trường nửa cuối năm 2016 phục hồi nhẹ sau nửa đầu năm chững lại. Phân khúc căn hộ có tỷ lệ hấp thụ của thị trường lên đến gần 80%. Đây là tỷ lệ hấp thụ cao nhất trong vòng giai đoạn 2011-2015. Riêng trong quý III/2016, có tổng cộng khoảng 5.273 căn được bán ra, tăng 52% so với quý trước.

Điều vui mừng nhận thấy là trong năm 2016, thị trường bất động sản đã có bước phát triển vững chắc, ổn định. Các phân khúc đều phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là phân khúc nhà ở cao cấp và bất động sản du lịch. Đây cũng chính là con gà đẻ trứng vàng giúp các ông chủ bất động sản mới của Việt Nam có tên trên bản đồ những tỷ phú Việt Nam từ các thương hiệu đã được định danh như FLC, Vingroup…

Ông có nhận định thế nào về các ngành kinh tế mới nổi có tác động nhất định đến nền kinh tế trong năm 2017?

Hạ tầng giao thông ở bất kỳ ngành, nền kinh tế ở quốc gia nào cũng cần có đất phát triển. Tôi nghĩ phát triển ngành công nghiệp dịch vụ Logistics sẽ là một hướng đi nên được đầu tư của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới đây.

Như bài học của nhãn hàng điện thoại Samsung Galaxy Note 7. Những mặt hàng điện thoại giá trị cao như Samsung thường được vận chuyển bằng đường hàng không để đảm bảo cung ứng nhanh cho các thị trường. Tuy nhiên, vì lý do khách quan mà dòng điện thoại này không được phép đưa lên máy bay, gây trở ngại cho chuỗi cung ứng của Samsung. Và bài toán của ngành logictics Việt Nam là phải tìm ra được giải pháp vận tải tối ưu khác. Đây chính là những tiền đề rất lớn để ngành logictics Việt Nam cất cánh, bởi chúng ta đều biết các hợp đồng ký kết từ ngành dịch vụ logictics thường khá lớn. Hơn thế nó còn làm nhiệm vụ đầu mối chung chuyển hàng hóa từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng.

Vậy với một “Chính phủ kiến tạo” mới cần phải làm gì để nền kinh tế trong 2017 vận hành hết công suất và thu được kết quả khả quan?

Tôi muốn nhấn mạnh đến “kỷ luật hoạt động” trong ngành tài chính ngân hàng. Đây được coi như các mạch máu nuôi sống toàn bộ nền kinh tế chúng ta từ vi mô đến vĩ mô. Cần tránh hiện tượng đổ vỡ của hệ thống ngân hàng không chỉ xuất phát từ hệ thống ngân hàng ngoài quốc doanh. Cần có biện pháp chặn đứng sự lây lan của hiện tượng “cục máu đông” nợ xấu trong ngành tài chính ngân hàng. Nhiệm vụ này nếu làm không khéo sẽ kéo theo sự suy sụp của các lĩnh vực nhạy cảm khác như: tình trạng lạm phát, lực cản nợ công, tỷ giá vàng, USD… tất cả sẽ đưa ra các áp lực mới đè nặng lên sự điều hành sáng suốt của Chính phủ mới.

Ngành nông nghiệp không thể đổ lỗi hoàn toàn cho các thảm họa môi trường mà không tự đứng lên áp dụng khoa học công nghệ, thu hút các dự án FDI vào ngành mình nhiều hơn nữa. Bởi đây là ngành nắm nguồn lực phát triển rất lớn, đất đai, nguồn lao động khổng lồ. Ngành phải sẵn sàng với các thay đổi trên nhiều mặt ở toàn cầu, coi trọng nhiều hơn nhân tố công nghệ, quản trị, con người, kết nối trong và ngoài nước, hình thành chiến lược “bó đũa” để cạnh tranh với bên ngoài.

Bất động sản tất nhiên thu lãi lớn trong năm. Tuy nhiên, cần tính đến việc phát triển bền vững, dự án xây dựng có giải pháp thân thiện môi trường, không vì chạy theo lợi nhuận mà phá vỡ cảnh quan, hệ sinh thái, môi trường… Ngoài việc đầu tư bất động sản du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Cũng nên dành nguồn lực đầu tư cho các dự án xã hội tạo điều kiện để từng người dân có thể an cư lạc nghiệp, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội do Chính phủ đề ra./.