Cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan: Con đường tất yếu

08:48:58 | 6/9/2010

Ngành Hải quan phấn đấu cắt giảm 30% thủ tục hành chính và đến năm 2011 rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, giảm tỷ lệ hàng hóa thuộc diện kiểm tra thực tế xuống bằng các nước tiên tiến trong khu vực. Đó là một trong những mục tiêu phấn đấu của Ngành hải quan để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

Công tác cải cách, hiện đại hóa Hải quan – một số kết quả đạt được

Thực hiện kế hoạch cải cách, phát triển và hiện đại hóa hải quan để đáp ứng nhu cầu thực tế, theo đề án 30 của Chính Phủ về việc đơn giản hoá thủ tục hành chính và chỉ thị 02-CT- BTC ngày 4/8/2008 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, ngành Hải quan đã tích cực triển khai, từng bước tiếp cận với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, đổi mới phương pháp quản lý hải quan từ tiền kiểm sang hậu kiểm; thủ tục hải quan cơ bản được thực hiện đơn giản, hài hòa dựa trên phương pháp quản lý rủi ro và áp dụng công nghệ thông tin. Đặc biệt, sau khi Bộ Tài chính ban hành Quyết định 456/QĐ-BTC ngày 14/3/2008, thì công tác cải cách, hiện đại hóa Hải quan tiếp tục được đẩy mạnh và đạt những kết quả đáng kể.

Ngành đã tập trung hoàn thiện các quy định về thủ tục Hải quan và các quy trình nghiệp vụ. Cụ thể: đã ban hành 07 Thông tư về thủ tục Hải quan, ban hành 13 quy trình nghiệp vụ Hải quan; các bộ ban ngành ban hành chuẩn hóa 47/63 danh mục mặt hàng; trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung ban hành các văn bản liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan; nội luật hóa nhiều chuẩn mực và thông lệ hải quan quốc tế; ban hành các văn bản hướng dẫn để triển khai thí điểm thủ tục Hải quan điện tử.

Ngành hải quan cũng thực hiện tốt cải cách công tác quản lý nghiệp vụ và quản lý hành chính; Hoàn thành đề án hệ thống thông tin dữ liệu giá; dự án nâng cấp hệ thống thông tin kế toán thuế, cơ sở dữ liệu mã số hàng hóa, áp dụng tiêu chuẩn quản lý ISO trong ngành, rà soát thủ tục hành chính theo đề án 30 của Chính phủ - hiện đã công bố 239 thủ tục hành chính. Đồng thời qua thực tế đã chuẩn hoá lại bộ thủ tục hành chính về ngành Hải quan còn 166 thủ tục.

Công tác hiện đại hoá cơ sở vật chất cũng được chú trọng thực hiện. Ngành đã đưa vào vận hành máy soi container tại cảng Cát Lái, tiếp tục triển khai các hạng mục mua sắm máy soi tại cảng Hải Phòng, nâng cấp hạ tầng cơ sở thông tin; xây dựng quy trình quản lý và xây dựng phần mềm… Hiện tại, ngành đã hình thành bộ máy phục vụ công tác quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan, kiểm soát ma túy, bộ máy hải quan mới… tại các địa bàn trọng điểm.

Thực hiện hải quan điện tử: khâu đột phá

Để đạt được mục tiêu trên về cắt giảm thủ tục hành chính thì hải quan điện tử chính là khâu đột phá dẫn tới thành công đó. Đến nay sau 5 năm thực hiện thí điểm, Hải quan điện tử đã đạt được những thành công nhất định, được cộng đồng doanh nghiệp và xã hội đánh giá cao. Cụ thể, sau 9 tháng thực hiện hải quan điện tử theo quyết định 102/2009/QĐ-TTg tại 12 cục hải quan các tỉnh với tổng số 44 chi cục đã cho kết quả tốt. Tính đến 30/6/2010, số doanh nghiệp tham gia Hải quan điện tử đạt gần 1.200 đơn vị, với gần 73 nghìn tờ khai, giá trị kim ngạch XNK khoảng 13,6 tỷ USD.

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế thì hải quan điện tử sẽ giúp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về ngành Hải quan chuyển từ phương thức hải quan thủ công sang phương thức quản lý hải quan hiện đại, là tiền đề để triển khai Cơ chế một cửa Quốc gia và một cửa ASEAN. Đồng thời cũng rút ngắn thời gian thông quan, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cộng đồng doanh nghiệp, đó chính là con đường tất yếu cho sự phát triển của Ngành trước yêu cầu thực tiễn việc gia tăng hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử còn giúp tăng cường khả năng cạnh tranh địa phương đó do thủ tục hải quan được nhanh chóng thuận tiên và chính xác, nhất là những địa bàn có hoạt động xuất nhập khẩu mạnh mẽ như: Hải Phòng, Đà Nẵng, Tp. Hồ Chí Minh…

Tuy nhiên cũng còn những điểm hạn chế. Đặc biệt là các quy trình quản lý, kiểm soát Hải quan đối với hàng hóa, phương tiện xuất nhập cảnh, nhất là tại các cảng biển quốc tế chưa được sửa đổi, bổ sung. Việc phối hợp giữa các ban ngành chưa đồng bộ do những quy định của ngành Hải quan (mã số hàng hoá…) liên quan đến rất nhiều các thành phần kinh tế.

Về Hải quan điện tử, việc triển khai còn chậm, chưa có các đơn vị cung cấp chữ ký số; hệ thống quản lý rủi ro, phân loại hàng hóa chậm sửa đổi, bổ sung và chưa được nhận thức đầy đủ tại các hải quan địa phương; các cơ sở dữ liệu về giá về phân loại mã số hàng hóa còn chưa được xây dựng đầy đủ… Chính những nguyên nhân trên nên việc kết nối, trao đổi thông tin chưa đạt hiệu quả cao. Chính vì vậy, lãnh đạo ngành Hải quan đã đưa ra những giải pháp tập trung nhằm đẩy nhanh tiến trình cải cách, hiện đại hoá ngành giai đoạn tới đó là: nghiên cứu đề xuất các biện pháp thúc đẩy doanh nghiệp tham gia thủ tục hải quan điện tử, chuẩn hoá các quy trình tại cảng biển, sân bay…hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin, kết nối với hệ thống thanh toán qua ngân hàng, qua kho bạc. Cập nhật các cơ sở dữ liệu để nâng cao mức độ tự động hoá của hệ thống… Có như vậy, ngành Hải quan mới thực sự đem lại lợi ích, đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước trong giai đoạn tới.

Lê Hiền