Da giày Việt Nam: Tìm chỗ đứng tại sân nhà

Ngành da giày Việt Nam cần một nhà máy thuộc da để chủ động nguồn nguyên liệu sản xuất, tiến tới không chỉ chinh phục thị trường quốc tế mà chiếm lĩnh được thị trường nội địa. Đó là ý kiến của các nhà lãnh đạo tại buổi họp báo Hội nghị quốc tế da giày lần thứ 29 được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh vừa qua.

Cần nhà máy thuộc da

Theo Ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Hiệp hội da giày Việt Nam (Lefaso), Việt Nam cần có một nhà máy thuộc da để chủ động nguồn nguyên liệu. Tuy nhiên, một khó khăn với ngành này là không địa phương nào cấp phép đầu tư vì ô nhiễm môi trường. Trong khi Chính phủ đã chấp thuận cho Lefaso đầu tư nhà máy thuộc da bằng vốn ODA, song hiệp hội này không thể tìm ra địa điểm để xây dựng nhà máy. Công nghệ thuộc da rất quan trọng với ngành da giày, song hiện rất khó khăn để phát triển, bởi đi tới đâu, Lefaso cũng bị cơ quan cấp phép đầu tư từ chối vì lý do ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó chi phí đầu tư những dự án thuộc da rất lớn, điều này đã khiến các công ty trong ngành không mặn mà với dự án này.

Theo ông Diệp Thành Kiệt, Phó chủ tịch Hiệp hội da giày Tp Hồ Chí Minh, hiện nay Việt Nam mới chỉ chủ động được trên 30% các loại nguyên liệu da, giả da, nguyên liệu tổng hợp cho sản phẩm cấp trung; trên 50% các loại phụ liệu như nhãn mác, chỉ, ruy băng, giấy carton tăng cường, các loại keo, dung môi...; trên 70% các loại vải dùng cho các loại giày cấp trung và thấp như canvas, các loại đế giày, gót giày, form giày và bao bì các loại như thùng, hộp, bao PE, giấy lót, giấy gói...

Trong khi đó, với trên 60% nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu là nguyên liệu chính, giá trị thặng dư mà ngành da giày thu về thực chất không đáng là bao so với kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD mỗi năm.

Ông Thuấn cho biết thêm, hiện công nghệ thuộc da trong nước có hơn 20 doanh nghiệp Việt Nam và 5 doanh nghiệp nước ngoài, tuy nhiên năng lực cũng như công suất còn rất hạn chế. Điều này trả lời được câu hỏi vì sao ngành da giày Việt Nam phải nhập khẩu phần lớn nguyên liệu. “Trong vòng 5 năm nữa, ngành da giày Việt Nam có phát triển hay không hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ thuộc da trong nước. Ngành da giày cần một nhà máy thuộc da để cung cấp nguyên liệu cho doanh nghiệp trong nước, tuy nhiên cần phải có sự chỉ đạo của Chính phủ thì may ra mới làm được điều này”, ông Thuấn nói.

Ông Thuấn lấy ví dụ ở nước láng giềng Trung Quốc, Chính phủ nước này đã trực tiếp đầu tư ngành thuộc da, các nhà máy này xây dựng cách khu dân cư khoảng 100 -200 km. Chính phủ cũng khuyến khích các doanh nghiệp nhập da về thuộc, sau đó xuất khẩu. Các doanh nghiệp cũng phải tham gia đóng thuế môi trường.

Thực tế hiện nay, ngành da giày Việt Nam vẫn chỉ là nước nhập nguyên liệu về gia công và thị trường trong nước vẫn do sản phẩm Trung Quốc chiếm ưu thế. Và thực tế này sẽ chưa chấm dứt được khi mà nguồn nguyên liệu của ngành da giày vẫn phụ thuộc vào nước ngoài như hiện nay.

Sân nhà khó hơn sân “bạn”

Châu Á hiện là khu vực đứng đầu trong việc cung cấp da giày (70% toàn thế giới). Riêng Việt Nam mỗi năm làm ra khoảng 800 triệu đôi giày, tiêu dùng trong nước chỉ có 60 triệu đôi, xuất khẩu đến hơn 700 triệu đôi giày.

Theo ông Phan Thế Hào, Vụ trưởng phụ trách khu vực phía Nam của Bộ Công Thương, nhu cầu da giày của thế giới hàng năm khoảng 17 tỷ USD, gia công chủ yếu ở châu Á, trong đó Việt Nam chiếm khoảng 4,1 tỷ USD. 7 tháng đầu năm nay, kim ngạch da giày đạt hơn 2,7 tỷ USD, phấn đấu cả năm đạt 5,4 tỷ USD, tăng 1,3 tỷ USD so với năm 2009.

Đây là tín hiệu vui cho ngành da giày Việt Nam, song theo ông Kiệt, châu Á không thể là khu vực gia công mãi được mà phải chuyển thành thị trường trong những năm tới. Song cũng còn nhiều khó khăn.

Theo ông Kiệt thì từ chỗ bỏ quên thị trường nội địa cuối năm 1990, đến nay người tiêu dùng Việt Nam đã biết đến nhiều thương hiệu như Biti’s, Bitas, Vina Giày, T&T, Hồng Thạnh, Long Thành... tuy nhiên ngành da giày mới chiếm lĩnh được 40%, chưa đáp ứng được đầy đủ nhu cầu của thị trường trong nước. Lãnh đạo của ngành da giày Việt Nam cũng thừa nhận, ngành này cần phải chú trọng hơn đến tiêu dùng trong nước mà chỉ quan tâm đến xuất khẩu. Thực tế này khác hẳn với nước ngoài: Chú trọng thị trường tiêu thụ nội địa rồi mới nghĩ đến xuất khẩu.

Cũng nằm trong mục tiêu kích thích tiêu thụ nội địa, trong năm nay, Việt Nam cũng sẽ tổ chức Hội chợ quốc tế nguyên phụ liệu máy móc về da giày, với sự tham dự của 13 quốc gia, hơn 200 gian hàng và 120 doanh nghiệp trong ngoài nước. Hiệp hội da giày Việt Nam đánh giá đây là dịp để thu hút mối quan tâm của thị trường nội địa đối với sản phẩm giày dép do chính các doanh nghiệp trong nước sản xuất.