Doanh nghiệp Việt về “tắm ao nhà”

Một thời gian dài, doanh nghiệp trong nước mải mê chinh phục các thị trường nước ngoài, thành tính được tính đến bằng số lượng USD kiếm được. Doanh nghiệp Việt Nam đã sản xuất những loại hàng hóa chất lượng cao, cạnh tranh thắng lợi ở nước ngoài. Một thời, doanh nghiệp Việt say sưa kiếm tìm ở thị trường xa, thị trường nội địa bỏ ngỏ, mặc cho các tập đoàn nước ngoài, hàng made in China thao túng thị trường trong nước.

Cơn địa chấn mang tên khủng hoảng kinh tế không những thay đổi cục diện kinh tế thế giới, mà lung lay tận gốc rễ từng doanh nghiệp và thức tỉnh họ. Năm vừa qua, chính thị trường trong nước với trên 80 triệu dân, những người dân có thu nhập còn thấp, đã cứu cánh cho doanh nghiệp xuất khẩu, khi doanh số sụt giảm ở nước ngoài. Trong khi FDI giảm 70%, xuất khẩu giảm 11%, nhưng tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng xã hội trong nước lại tăng tới 18,5%. Thị trường nội địa đóng vai trò quan trọng, mỗi cá nhân chỉ cần tăng sức mua mỗi tháng 15.000- 20.000 đồng thì năm 2009 sức mua cả nước sẽ tăng thêm khoảng 16.000- 17.000 tỷ đồng. Con số này có ý nghĩa, đủ sức bù đắp cho sự sụt giảm kinh tế trong thời gian qua

Thị trường bao giờ cũng đúng và không có gì nhạy cảm bằng thị trường, một số doanh nghiệp lớn với những mặt hàng xuất khẩu chủ lực đã nhanh chóng sửa sai, hướng cái nhìn vào thị trường nội địa, chứ không chỉ coi đây là nơi trú chân tạm thời đợi bão táp khủng hoảng qua đi. Những cái tên đầu tiên có thể kể đến như Việt Tiến, Nhà Bè, May 10 với sản phẩm dệt may, hay các công ty xuất khẩu thủy sản An Giang, Sài Gòn Crop... Khi thị trường xuất khẩu thu hẹp, các "đại gia" xuất khẩu sẵn sàng hạ giá bán, đẩy mạnh đưa hàng về các khu dân cư đông mà trước đây còn bỏ trống khiến thị phần nội địa tăng lên nhanh chóng. Hệ thống siêu thị Vinatex Mart của Vinatex đã tăng 24% so với năm 2008, bất chấp những khó khăn do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế. Hiện Vinatex Mart đã có 54 siêu thị, điểm bán hàng trên cả nước, với doanh số bán hàng gần 1.000 tỉ đồng/năm.

Ông Lê Quốc Ân, Chủ tịch hiệp hội dệt may Việt Nam khẳng định: dệt may Việt Nam đủ sức chiếm lại thị trường nội địa. Năm 2009, ngành dệt may Việt Nam đã giành ngôi vị quán quân trong lĩnh vực xuất khẩu (XK) với kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể đạt tới 9,2 tỉ USD.

Doanh nghiệp việt lựa chọn đối tượng khách hàng nào trên thị trường để đưa ra các sản phẩm phù hợp, như sản phẩm của công ty may Việt Tiến nhắm đến các thị phần cao cấp và trung lưu để có thể bán các sản phẩm từ 1 triệu đến 800.000đ/bộ cùng các sản phẩm ở thị phần trung lưu từ 100.000 -200.000đ/bộ. Việt Tiến cũng đang thực hiện chiến lược phát triển thị trường trong nước với mức tăng trưởng lên 40%, bằng cách đưa ra thị trường hàng loạt sản phẩm mới, nhất là các mặt hàng thời trang cao cấp hàng may sẵn cho học sinh, công nhân. Ngoài 17 cửa hàng và gần 600 đại lý bán sản phẩm của Việt Tiến, doanh nghiệp đang tiếp tục mở rộng, phát triển kênh phân phối, đưa sản phẩm vào 48 trung tâm thương mại; Việt Tiến đã đầu tư khoảng 5 tỉ đồng để phát triển nhãn hàng TT-up.

Loại hàng dệt may có đủ mức giá và ở các chợ, các cửa hàng quần áo với nhiều mức giá thấp, loại 50.000 đồng, thậm chí các sản phẩm 20.000 - 30.000 chưa thể cạnh tranh với người khổng lồ Trung Quốc, nơi sản xuất 40 tỷ mét vải mỗi năm, và chỉ đại hạ giá 2% số đó, thị trường các nước trong khu vực đã tràn ngập hàng dệt may giá “bèo”. Điều này cho thấy sức ép của các doanh nghiệp dệt may trên thị trường nội địa cực lớn.

Một tên tuổi thành công khác là Công ty Giày Thượng Đình. Trong khi các công ty khác mải mê theo đuổi các đơn hàng xuất khẩu, thì từ lâu, tên tuổi của Thượng Đình đã ăn sâu bám rễ tại thị trường nội địa, từ miền xuôi đến miền ngược, từ nông thôn tới thành thị. Khi các đơn hàng xuất khẩu bị cắt giảm, Thượng Đình đã hạ giá thành sản xuất, nâng cao tỷ lệ nguyên liệu trong nước lên tới 95%. Đặc biệt, việc xây dựng được một mạng lưới phân phối với 250 đại lý trên cả nước đã giúp đưa sản lượng 12.000 đôi/ngày của công ty tới người tiêu dùng (NTD) nhanh hơn. Vì thế, dù xuất khẩu sụt giảm 25% nhưng doanh thu của Thượng Đình từ thị trường nội địa tăng 20% so với năm ngoái.

Trong khi đó, ngành gỗ cũng đã có những bước chuẩn kế hoạch nhằm chinh phục người tiêu dùng nội địa trong năm 2010. Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã khảo sát, điều tra về tình hình tiêu thụ đồ gỗ ở Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng và Đà Nẵng. Phân khúc thị trường bàn ghế cho trường học trên cả nước hầu như chưa được doanh nghiệp trong nước nhòm ngó tới, hiệp hội cùng các doanh nghiệp hội viên đang lập kế hoạch trình Chính phủ chương trình mua sắm công, nhằm cung cấp bàn ghế cho toàn bộ hệ thống trường học trên cả nước. Cung cấp đồ gỗ nội thất cho hệ thống chung cư trên cả nước cũng là phân khúc mà các doanh nghiệp gỗ cần chú ý khai thác, khi diện tích xây dựng chung cư được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Tại các khách sạn trên cả nước, chi phí trang trí đồ gỗ nội thất đối với khách sạn tiêu chuẩn 2 sao là 12 triệu đồng/phòng, khách sạn 3 sao là 18 triệu đồng/phòng, và khách sạn 4 sao là 24 triệu đồng/phòng. Ngoài ra, theo khảo sát, mức chi tiêu cho sản phẩm gỗ tại các hộ gia đình cũng khoảng 3-6 triệu đồng/năm. Một con số rất ấn tượng, có thể thuyết phục bất cứ doanh nghiệp chế biến gỗ nào, là doanh số trên thị trường đồ gỗ nội địa có thể đạt 1 tỷ USD ngay trong năm 2010.

Đã một thời thị trường nội địa chỉ là nơi tiêu thụ những sản phẩm kém chất lượng, lỗi mốt. Tập đoàn đa quốc gia đến Việt Nam và thu được những lợi ích kinh tế lớn, thị trường Việt Nam bùng nổ và được đánh giá thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới, đã khiến doanh nghiệp Việt Nam nhìn nhận lại chiến lược của mình. Chiếm lĩnh thị trường, dù chỉ là cuộc quay lại sân nhà cũng không bao giờ dễ dàng. Tạo dựng được lòng tin, xây dựng được tên tuổi của sản phẩm trong lòng người tiêu dùng, thiết kế kênh phân phối, thường xuyên thay đổi mẫu mã, nắm bắt nhu cầu của thị trường; biết tự tính toán, cân đối mọi khâu cho sản xuất… chuyện không phải ngày một ngày hai. Ngoài ra, một yêu cầu rất quan trọng nữa là phải tái cấu trúc xuất khẩu và tái cấu trúc sản xuất kinh doanh trong nước, là việc làm khó khăn nhưng doanh nghiệp không thể bỏ qua.

Năm 2010, thị trường trong nước được kỳ vọng nhiều, tuy nhiên, cũng từ thời điểm này hầu hết các mặt hàng, các công ty nước ngoài sẽ được phép bán hàng tại Việt Nam. Đây sẽ là thách thức không chỉ của các doanh nghiệp bán lẻ mà tất cả các cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Tuy rằng, thị trường nội địa vẫn là mảnh đất màu mỡ, “ta về ta tắm ao ta” hiển nhiên là xu thế được doanh nghiệp nghiên cứu kỹ lưỡng và tích cực triển khai các kế hoạch, chứ không chỉ là “phao cứu sinh” trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế.

Minh Châu