Với chủ trương thắt chặt tín dụng, khu vực phi sản xuất sẽ là đích ngắm đầu tiên, trong khi dòng tiền ưu tiên cho khu vực sản xuất. Chỉ thị mới đây nhất do Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu ký ban hành đã thể hiện điều đó.

Trong khi tăng trưởng tín dụng của hệ thống NH được điều chỉnh giảm xuống 20%, với riêng khu vực phi sản xuất, trong đó có chứng khoán và bất động sản, tỷ trọng cho vay bị khống chế không quá 16%. Theo chỉ thị mới của Thống đốc NHNN ký ngày 1/3, khu vực sản xuất kinh doanh, nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được ưu tiên tiếp cận tín dụng. Các lĩnh vực phi sản xuất, sẽ giảm cả tốc độ và tỷ trọng dư nợ cho vay. Theo lộ trình NHNN đề ra, đến 30/6, tỷ trọng dư nợ cho vay lĩnh vực phi sản xuất so với tổng dư nợ tối đa là 22% và đến 31/12 tỷ trọng này tối đa là 16%.

Các con số này cho thấy, dòng tiền vào khu vực phi sản xuất, đặc biệt là chứng khoán và bất động sản sẽ bị cắt giảm nhanh. Điều đó cho thấy hy vọng vào sự phục hồi của thị trường bất động sản còn mong manh, chừng nào lãi suất còn quá cao như hiện nay. Thị trường chứng khoán cũng phản ánh khá tiêu cực với thông tin quan trọng này. Thị trường đã chứng kiến khá nhiều phiên giao dịch u ám với chỉ số giảm mạnh. Chỉ số VNIndex thường tỷ lệ nghịch với xu hướng lãi suất. Trong khi lãi suất cao ngất ngưởng và triển vọng thu hẹp dòng tiền, thị trường đang phải chịu áp lực lớn.

Trước đó, thị trường chứng khoán đã phải gánh chịu một loạt tin xấu. Đầu tiên là các số liệu tăng chỉ số giá tiêu dùng liên tục tăng cao, chốt năm 2010 với mức 11,75%, và tiếp đó là 2 tháng đầu năm 2011 với mức tăng 3,87%% so với tháng 12 năm trước. Sau đó là dồn dập các tin tức tăng giá các mặt hàng thiết yếu, xăng dầu, điện, sắt thép, xi măng… Thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ với việc cắt giảm dòng tiền vào chứng khoán sẽ tác động không nhỏ tới sự hồi phục của thị trường này.

Theo số liệu của NHNN, tính đến cuối tháng 2, tổng dư nợ cho khu vực phi sản xuất là 431.000 tỷ đồng, chiếm 18,7% tổng dư nợ tín dụng, con số này sẽ bị khống chế còn 16% vào cuối năm nay. Trong 42 tổ chức tín dụng trong cả nước thì có 18 tổ chức có cơ cấu dư nợ phi sản xuất từ 25% trở xuống. Còn lại 24 tổ chức tín dụng có tỷ lệ trên 25%. Lộ trình giảm làm 2 bước: từ nay đến tháng 6 và từ tháng 6 đến cuối năm. NHNN tỏ ra kiên quyết khi quyết định trong chỉ thị mới ban hành: Đối với các tổ chức tín dụng chưa thực hiện được tỷ trọng này theo lộ trình, NHNN sẽ áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc gấp hai lần so với tỷ lệ dự trữ bắt buộc chung đối với tổ chức tín dụng. Một số biện pháp hạn chế phạm vi hoạt động kinh doanh cũng có thể áp dụng trong 6 tháng cuối năm và năm 2012 nếu ngân hàng vi phạm.

Lãi suất cao cũng khiến các công ty chứng khoán nhanh chóng tăng mức lãi suất áp dụng đối với nhà đầu tư, phổ biến từ 21 - 23%/năm. Từ 24/2, Công ty chứng khoán VNDIRECT đã thay đổi lãi suất hỗ trợ vốn cho nhà đầu tư. Theo đó, mức lãi vay mà khách hàng phải trả là 0,056/ngày, tương đương 20,16% /năm. Tại Công ty chứng khoán Bản Việt, mức lãi suất hỗ trợ vốn là 0,06%/ngày, tương đương 21,6/năm. Từ 1/3, Công ty chứng khoán Châu Á Thái Bình Dương (APEC) đưa lãi suất hỗ trợ vốn lên 0,065%/ngày, tương đương 23,4/năm.

Lãi suất cao trong khi thị trường lình xình càng làm thất vọng giới đầu tư. Việc dùng đòn bẩy tài chính trong thời điểm này là quá rủi ro. Các điều kiện hỗ trợ vốn cũng được các công ty chứng khoán siết chặt hơn, đối với các nhà đầu tư uy tín, đủ điều kiện hỗ trợ, thì mức vay cũng giảm hơn nhiều. Không chỉ vì lãi suất cao, mà số lượng vốn từ NH cũng siết lại để các nhà băng đáp ứng con số khống chế 16% nêu trên. Điều đó cũng thể hiện các công ty chứng khoán không kỳ vọng nhiều vào sự đi lên của thị trường trong giai đoạn này.

Với các nhà đầu tư quen sử dụng đòn bẩy tài chính, rủi ro trong giai đoạn này khá cao, họ sẽ buộc phải cắt giảm tần xuất mua bán bởi chi phí cao, trong khi thị trường đối mặt với nhiều áp lực. Lãi suất quá cao làm tăng chi phí cho các khoản đầu tư ngắn hạn, khiến nhiều người chọn phương án đứng ngoài thị trường, chờ đợi các diễn biến mới. Chính vì vậy, thanh khoản trở nên yếu đi so với giai đoạn trước đây.

Khả năng dòng tiền quay trở lại thị trường chứng khoán thời điểm này trở nên mong manh, khi Chính phủ theo đuổi mục tiêu chống lạm phát ổn định kinh tế vĩ mô, và NHNN thắt chặt tiền tệ. Giới đầu tư kỳ vọng vào quý 3 lãi suất sẽ giảm và thị trường sẽ khởi sắc trở lại, đối với thị trường chứng khoán Việt Nam và với giới đầu tư quen lướt sóng, thì đó là một khoảng thời gian khá dài.